pazarlamaya giriş ders notları - modern pazarlama tarihçe - pazarlamada glabolleşme - ekonomik ölçeklerde büyümeGloballeşmeyle birlikte ekonomilerin ölçeklerindeki büyüme, şiddeti daha da artan
uluslararası rekabet ve iletişimin görülmemiş bir hız ve içerik kazanmasıyla olgunlaşan tek
dünya pazarı, firmaları uluslararası pazarlarda uygulayacakları pazarlama stratejilerini uzun
dönemde hedef pazarların toplumsal değerleri açısından yeniden gözden geçirmeye
zorlamaktadır. Özellikle uluslararası pazarlarda yaşanan rekabete bir de hızlı değişim sonucu
ortaya çıkan belirsizlik eklendiğinde global pazarlarda faaliyet gösteren işletmelerin pazar odaklı olmaktan başka şansları kalmadığı açıktır. Global pazarlamada yaşanan rekabette
dünya ekonomisinde etkili olan pazarlarda faaliyet gösteriyor olabilmek hem olumsuz
gelişmelerde olası zararları asgariye indirmek hem de global bir şirket olabilmenin başlıca
şartları arasında yer almaktadır (Erem ve diğerleri, 2003:1).
Tanıtım ve pazarlama süreçlerinde bazı yatırımlar yüksek maliyetleri beraberinde
getirmektedir. Maddi değeri yüksek olan tanıtım faaliyetlerinin her ülkede değil de AB gibi
tek ve büyük bir pazarı ifade eden bir bölgede yürütülmesi önemli stratejilerden biri olarak
kabul edilmektedir. Pazarlama ve rekabet stratejileri de pazarlama faaliyeti yapılacak müşteri
gruplarının bütünleştirilmesi gereğini ifade ettiğinden, AB bu anlamda önemli avantajları
bünyesinde barındırabilen bir yapıdır. Yüksek nitelikli turizm işletmelerinde maliyet yapısı
içerisinde sabit olarak katlanılan giderler yüksektir. Bu bağlamda turizm işletmelerinin
maliyet odaklı çalışabilmelerinin çok fazla mümkün olmadığı söylenebilir. Bu noktadan
hareketle turizm işletmelerin karlı ve başarılı bir şekilde çalışabilmesi için pazar ve müşteri
odaklı stratejiler geliştirmesi bir zorunluluk olarak ortaya çıkmaktadır.
Dünya Turizm Örgütü istatistiklerine bakıldığında Dünya’da en fazla turist gönderen
ve turist çeken bölgenin Avrupa Bölgesi olduğu görülmektedir. Dünya turizm hareketlerinin
yarısından fazlasının Avrupa Bölgesinde gerçekleştiği düşünülecek olursa, Türkiye ve Türk
turizm işletmelerinin Avrupa’da başarılı bir şekilde pazarlanabilmesi büyük önem
taşımaktadır.
Kavramsal Çerçeve
İlgili Literatürde Pazarlama Stratejilerinin Kavramsal Boyutu, Tanımı ve Özellikleri
Pazarlamada yeni yaklaşımlarla ilgili olarak yapılan değerlendirmelerde, pazarlama
faaliyetinin işlevselliğine yönelik olarak ortaya çıkmış birçok kavram vardır. Bu bağlamda
değişik isimler altında çeşitli yaklaşımlar bulunmaktadır. Bunlar arasında, bire-bir pazarlama,
müsadeye bağlı (permission marketing) pazarlama, müşteri odaklı (customer oriented
marketing) pazarlama, esnek (adaptive marketing) pazarlama, mikro (micro marketing)
pazarlama, ilişkisel (relationship marketing) pazarlama, kitlesel bireyselleştirme (mass customization), etkinlik pazarlaması (event marketing), bulaşıcı pazarlama (viral marketing),
veritabanlı pazarlama, tavsiye pazarlama (word of mouth), vb. sayılabilir. Bazı yaklaşımlarda
bu kavramların pazarlama olarak ifade edilmesi pazarlama kavramının genel çerçevesine
uygun bulunmamaktadır. Ancak, pazarlama tekniği olarak da ifade edebileceğimiz bu
kavramların hepsinin ortak dayanak noktası, pazar ve müşteri odaklı olmalarıdır. Bu
kavramların hepsinde pazarlamanın müşteri/tüketici eksenli olması gerektiği düşüncesi öne
çıkmaktadır. Yaklaşımlar arasındaki farklılığın sebebi ise, müşteri eksenli davranmanın nasıl
uygulanması gerektiği konusunda yatmaktadır. Pazar ve müşteri odaklı olarak ortaya çıkan
pazarlama uygulamalarının genel bir değerlendirmesi aşağıda sunulmuştur.
Etkinlik Pazarlaması (Event Marketing)
Etkinlik pazarlaması, en düşük maliyetle, en etkin tanıtım sonucunu verecek
organizasyonların planlanması ve gerçekleştirilmesidir (Kim ve Chalip, 2005:696). Ürün ve
hizmet pazarlaması konusunda, medya araçlarının dışında etkinliklerle pazarlama faaliyetinin
yapılması, son yıllarda sıklıkla karşılaşılan uygulamalardan biridir. İzlenenlerin unutabileceği
ancak yaşanan anların ve tecrübelerin anımsanacağından hareketle ürünü harekete geçiren
etkinlik pazarlaması uygulamaları ülkemizde de gelişmeye devam etmektedir. Geleneksel
yöntemlerle ürün veya hizmetin hedef kitlesine ulaşılmasında yaşanan sorunlar, işletmeleri
etkinlikler düzenlemeye zorlamaktadır. Örneğin genç bir kitleye alkollü içecek tanıtımının
yapılabilmesi için gençlerin bu içkiyi tercih edecekleri ortamda yakalanması gerekmektedir.
Aktivitelerde marka ve ürün veya hizmet çok daha fazla akılda kalmaktadır ve ürün veya
hizmetin bu yolla pazarlanması çok daha etkili olabilmektedir. Ürün pazarlamada en etkili
yöntemlerden biri duygulara hitap eden etkin ve etkinliklere dayalı pazarlama teknikleridir ve
tüketicinin duyarlılıklarına yönelmiş, etkinliklerle zenginleşen pazarlama akılda kalıcılığın
olmazsa olmazıdır (Kamei, 2000:9).
Gerilla Pazarlama
Pazarlama anlayışlarında yaşanan değişikliklerle birlikte birebir kişiselleştirilmiş
pazarlama çabaları artmıştır. Teknolojinin insan hayatını hızla etkilemesi, yeni iletişim
kanallarının da hızlı bir şekilde ortaya çıkmasına sebep olmuştur. “Gerilla Pazarlama” da bu
düşüncelerle ortaya konulmuş bir pazarlama tekniğidir. İlk defa Jay Conrad Levinson
tarafından temeli atılan bir kavram olan “gerilla pazarlama” nın amacı çok küçük bütçeler ile
dikkat çekici ve etkili pazarlama çalışmaları yapmaktır. Yaratıcı fikirler ve şaşırtıcı
yaklaşımlar ile daha küçük gruplara marka bilincini ve tüketim alışkanlıkları kazandırmak bu pazarlama tekniğinin hedeflerindendir Gerilla Pazarlama ilk
başlarda sadece küçük firmaların büyük firmalarla daha iyi mücadele edebilmesi için
kullanılmıştır. Bundan dolayı gerilla marketing fikrinin öncülerinden Jay Conrad Levinson bu
yaklaşımı bir “yıpratma” saldırısı olarak tanımlar
Gerilla Marketing de önemli olan bir noktada esnekliktir. Şirketler yayılma alanlarının,
karlarının, aktivitelerinin azalmasını önlemek için her duruma karşı tıpkı bir gerilla gibi esnek
olmalıdırlar. Kaynaklarını yeni fırsatlara hızlı ve en etkin bir şekilde yönlendirebilmelidirler.
Pazar da oluşabilecek her türlü durumu önceden tahmin etmek, sonsuz rekabet ortamında
ayakta kalabilmek içinde bulundukları durumu iyi analiz etmelidirler.
Öğr.Gör. Mehmet Kaşlı Öğr.Gör.Dr. Mehmet Oğuzhan İLBAN
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi
Gönen Meslek Yüksekokulu Gönen Meslek Yüksekokulu