pazarlamaya giriş ders notları - ağ pazarlaması - bulaşıcı pazarlamaBir işletmenin gelişmesinde ve işletmenin pazarlama aktivitelerinde müşterilerle,
üreticilerle, aracılarla ve diğer alt yapısal ortaklarla pazar şartlarından dolayı bütünleşmek istemesi
ilişki pazarlamasının uygulanması gereğini doğurmaktadır. İşletmelerin kendi
müşterileri ile yakınlaşmak için uyguladığı ilişkisel yaklaşım, teknolojinin desteği ile
etkileşimli pazarlamayı ortaya çıkarmaktadır. Etkileşimli pazarlama, ilişki pazarlaması
kavramı içinde bulunan bir pazarlama stratejisidir. Müşteri ile işletme arasında karşılıklı
diyalog ile oluşan etkileşim bu pazarlama stratejisinin mantığını oluşturmaktadır (Sheth ve
Parvatiyar, 1995:399). Müşteri ve firma arasında oluşan etkileşim, ilişki pazarlaması ile
doğup, teknolojinin gelişmesi ile ilerlemektedir. İşletmeler müşterileri ile sürekli etkileşimde
olma yolunu teknolojinin bütün araçlarını kullanarak uygulamaya çalışmışlardır. Firmaların
kullandığı bu araçlar; cep telefonu, televizyon, internet, elektronik posta (e-mail adresleri)’dir.
Teknolojinin bu gelişimi ile işletmeler kitlesel pazarlamadan bireye yönelik pazarlamaya
yönelmişlerdir (Gordon, 1998:37). İşletmeler ürün ve hizmetlerini müşterilerine günümüzde
yaygın bir şekilde kullanılan internet aracılığı ile müşterilerin e-maillerine göndermektedir.
İşletmeler artık ürün ve hizmet bilgilerini müşterilere sesli ve görüntülü olarak yollamaya
başlamışlardır. Bu uygulama gelecekte de en küçük işletmeye kadar yayılacaktır (Czinkota,
Kotabe, Mercer, 1997:443).
Ağ (Network) Pazarlaması
Internet ve World Wide Web (www)in 1990lı yıllardaki gelişimi bununla birlikte
bilginin ve kaynakların global anlamdaki paylaşımı, geleneksel pazarlamayı etkisiz hale
getirmiştir (Özturan, Roney, 2004:259). Internet ve World Wide Web (www), firmaların
müşteriye yaklaşımlarını ve müşteri ile olan ilişkilerini değiştirmektir. Ayrıca, internet
firmaların pazar fırsatlarını, bilgi teknolojisini ve ağ (network) alt yapısını değiştirecektir.
Yine internet firmaların işletme modelini, yeni pazar fırsatlarının ortaya çıkmasını ve müşteri
ilişkilerinin yeniden tanımı gibi şeyleri etkilemektedir. Internet sadece iş dünyasında değil
devlet ofislerinde ve üniversiteler arasında bilgi alış verişini de sağlamaktadır (Zineldin,
2000:13). Sonuçta internet, bütün dünyaya hızlı bir şekilde yayılmıştır. Firmalar internet’in
hızlı yayılmasından yararlanarak, kendi ürünlerini dünyanın bir başka yerine satmaya
başlamışlardır. Bu sayede firmalar istedikleri pazarlara rahatlıkla girmeyi başarmışlardır.
İnternet, hem büyük, küçük birçok firma arasında rekabeti arttırmış hem de işletmenin
reklam, satış yeri gibi maliyetlerini azaltmıştır. İnternet sayesinde firmalar kendi müşterileri
ile daha yakın iletişim kurmaya başlamışlardır. Ayrıca, internetten pazarlama stratejisi
mantığı altında bulunan bütün iletişim araçlarını kullanarak müşterilerine veya gelecekte
müşteri olması ihtimal olan kişilere ulaşmaya çalışmaktadırlar.
Bulaşıcı Pazarlama (Viral Marketing)
Bulaşıcı pazarlama tavsiye pazarlamanın yeni şeklidir. Tek farkı, bulaşıcı
pazarlamanın internet ortamında yer almasıdır. Oluşturulan bir etkileşimli pazarlama
kampanyasıyla tüketicilerin pazarlama mesajını diğer insanlara iletmesi / tavsiye etmesi ve
sonuç olarak da bu mesajın çok geniş kitlelere iletilmesine dayalı pazarlama tekniğine
denmektedir. Viral pazarlama terimi, içine networkler ile
zenginleştirilmiş bir ağız yoluyla pazarlama tipi olarak tanımlanabilmektedir. Literatürdeki
başka tanımların birinde ise, web siteleri veya kullanıcılar yoluyla, bir pazarlama mesajını
başka bir web sitesi ya da kullanıcıya geçirmek için kullanıp mesajın etkisini ve
görünürlüğünü arttırmayı amaçlayan bir pazarlama tekniğidir denilmektedir
Örnek olarak bir marka, karakterine uygun olarak hedef kitlenin
ilgisini çekecek ücretsiz bir e-kitap yayınlarsa, kişiler konuya ilgisi olan başka kişilere bu ekitabı
çekinmeden yollayacaklardır. İnternet ortamında ücretsiz hizmetler çok çabuk bir
şekilde yayılabilmektedir. Bulaşıcı pazarlama bu noktada devreye girmektedir.
Almanyada Marketing trendlerinin kıyaslanmasına dair Robert & Horst ajansı
tarafından yapılan araştırmada 242 pazarlama yöneticisine reklam kampanyanızda hangi
pazarlama yöntemlerini kullanıyorsunuz sorusu yöneltilmiştir. Bu çalışma ilk olarak 2003
yılında yapılmış ve daha sonra 2005 yılında tekrarlanmıştır. Araştırmada 2003 ve 2005 yılları
arasındaki Pazarlama Trendlerinin birbirine karşı gösterdikleri ivme incelenmiş ve Gerilla
Pazarlama ve Bulaşıcı Pazarlama teknikleri en çok ivme gösteren pazarlama teknikleri
olarak ortaya konulmuştur.
Öğr.Gör. Mehmet Kaşlı Öğr.Gör.Dr. Mehmet Oğuzhan İLBAN
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi
Gönen Meslek Yüksekokulu Gönen Meslek Yüksekokulu