pazarlamaya giriş ders notları - tavsiye pazarlamanın tanımı - deneyim pazarlama - niş pazarlamaTavsiye pazarlama, insanların kullandıkları bir ürün ya da hizmetle ilgili yaşadıkları
deneyimleri birbirine anlatması ve bu sayede satışların artması olarak tanımlanabilmektedir
(Hacıoğlu, 2005: 89). Hedef müşteri kitlesine doğrudan pazarlama yoluyla verilen mesajlar,
hedef kitle tarafından pazarlama amaçlarının istediği düzeyde dikkate alınamayabilmektedir.
Bunun yerine insanlar denemeyi düşündükleri bir ürünle ilgili olarak arkadaşlarına sormakta
ya da sözlerini veya yaşam biçimini benimsediği etkili bir kişinin kullanıp kullanmadığına
bakabilmektedirler. Ayrıca, aynı zamanda ürün veya hizmeti kullanan kişinin verdiği bilgiler
insanlara daha değerli ve inandırıcı gelebilmektedir. Bu noktadan hareketle, bütün sektörlerde
kulaktan kulağa pazarlama uygulamalarının bulunduğu ifade edilebilir.
ABD'de, girişimcilik portalı Inc.com un yaptığı ve ülkenin en hızlı büyüyen ilk 500
şirketi ile ilgili anket sonuçlarına göre Tavsiye Pazarlama (Word-of-Mouth Marketing).
%82’lik payla en çok kullanılan pazarlama uygulaması olarak ortaya konulmuştur. Yine
Amerika’da emarketer.com adlı internet sitesinin yaptığı benzer bir araştırmada, Tavsiye
Pazarlama uygulaması oranı %43 olarak ölçülmüştür.
Deneyim pazarlama (Experimental Marketing)
İşletmeler ve firmalar, müşterilerinin ürünlerini kullandıklarında veya tükettiklerinde
neler hissettiklerini, neler yaşadıklarını bilmek istemektedirler. Müşterilerin marka ismini ilk
duydukları andan, ürünü almaya gitmelerine, ürünü almalarına, tüketmelerine, sonrasındaki
etkilerini yaşamalarına ve başkalarıyla tecrübelerini paylaşmalarına kadar olan tüm süreçteki
tecrübelerine yönelik pazarlama süreci deneyim pazarlama süreci olarak ifade edilebilir.
Deneyim pazarlamasına yönelik başarılı uygulamalar arasında Nike firması ön plana
çıkmaktadır. Niketown’ a girildiğinde, LeBron James'in devasa posteri altında, onun giydiği
ayakkabıların aynısını bulma ve bunu hemen mağazanın içindeki basketbol sahasında
deneyebilme olanağı bulunmaktadır. Bu konuda bir başka örnek ise Starbucks Kahve’dir.
Starbucks'a girildiğinde kahvenin kokusu, arka planda çalan müzik, kahve bardağının sekli,
kafenin tasarımı "deneyim pazarlama" sının öğeleridir. Firmanın bu deneyim üzerine
pazarlama çalışması web sitesinin farklılığında bile bulunmaktadır.
Niş Pazarlama
Dünyada ve ülkemizde 20. yüzyılın başlarından günümüze kadar sosyal, kültürel ve
ekonomik hayatta oldukça hızlı ve önemli değişimler yaşanmaktadır (Yapraklı, 2006: 45).
Tüm alanlarda yaşanan bu değişimler öncelikle pazarlama eğilimli olmuştur (Tosun, Bilim,
2004: 269-288). Pazarlama anlayışındaki değişimin nedenlerinin başında bilgilendirme
tekniklerindeki gelişmeler, tüketici davranışlarındaki değişmeler ve talepteki değişmeler
olarak gösterilmektedir (Hacıoğlu, 2005: 12). Tüketiciler refah düzeylerinin yükselmesiyle
birlikte istek ve ihtiyaçlarını en üst düzeyde tatmin etmeye çalışırken, kitlesel ürünler bu isteği
karşılamakta yetersiz kalmıştır. Dolayısıyla tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarını en üst düzeyde
tatmin etmeyi hedefleyen özel ürün ve hizmetlerin geliştirilip tüketiciye sunulması
amaçlanmış ve buna bağşlı olarak niş pazarlama işletmelerin gündemine girmiştir (Yapraklı,
2006: 45). Literatürde niş pazarlamanın zaman zaman hedef pazarlama, odaklanmış
pazarlama, yoğunlaşmış pazarlama ve mikro pazarlama kavramlarıyla eş anlamlı kullanıldığı
görülmektedir. Ancak aralarındaki kısmi benzerliklere karşın niş pazarlama, esasları ve
uygulanışı bakımından oldukça farklı bir pazarlama yöntemidir (Dalgıç ve Leeuw, 1994:45).
Niş pazarlamaya yönelik literatürde birçok tanım bulunmaktadır (Shani, Chalasani, 1992: 44;
Tamagnini, Tregear, 1998: 228; Kotler, 2000: 257). Bu tanımlarda bulunan ortak noktalardan
hareketle Albayrak (2006: 222) niş pazarlamayı, benzer karakteristik ve ihtiyaçları olan, fakat
bu ihtiyaçları tatmin edilmemiş küçük bir gruba farklılaştırılmamış ve çok sayıda alternatifi
bulunmayan ürünlerle hitab etme süreci olarak tanımlamaktadır. ‘Niş pazar’ ise,
gereksinimleri tam olarak karşılanamayan küçük bir müşteri grubunun istemlerini daha iyi
karşılayabilmek için belirlenen çok dar kapsamlı, küçük bir pazar bölümüdür
(Hansler,1991:65). Bazı işletmelerin en çok harcama yapan müşterilerine yönelik olarak ayrı
birimler oluşturması bu kapsamda değerlendirilmektedir. Ülkemizde Maliye Bakanlığının en
çok vergi ödeyen mükelleflerle ilgili olarak oluşturduğu vergi dairesi bu anlamda iyi bir
örnektir.
Öğr.Gör. Mehmet Kaşlı Öğr.Gör.Dr. Mehmet Oğuzhan İLBAN
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi
Gönen Meslek Yüksekokulu Gönen Meslek Yüksekokulu