pazarlamaya giriş ders notları - turizm ve pazarlama stratejileri - turizm endüstrisiStrateji kullanıldığı alana göre değişmekle birlikte, genel olarak; çeşitli fonksiyonel
ilişkiler arasındaki etkileşimi açığa kavuşturan, nihai amaçları belirleyen ve gerekli araçları
tespit eden global olarak seçilmiş kararların bütünü olarak tanımlanabilir. Bir başka ifade ile,
strateji, yeniliği, ilerlemeyi, çevreye intibakı, değişkenlerin kontrol altına alınmasını, tahsis
edilmiş potansiyel kaynaklara sahip olunmasını, personelin bilinçli bir yönelim içinde
bulunmasını, geleceğin uzun vadeli olarak sistematik bir şekilde görülerek düzenlenmesini
esas almaktadır (Çorbacı, 1994: 66). Pazarlama stratejisi kavramına bakıldığında, bir pazar
seçimi ve buna ulaşmak için bir pazarlama bileşiminin belirlenmesidir.
İşletmelerde pazarlama stratejisi belirlenirken, işletmenin diğer birimleri göz önüne alınarak
koordinasyona önem verilmelidir (Hatiboglu, 2003:75). Turizm endüstrisinde pazarlama
stratejisi ise, turistik ürünlerin arzı ile çevresel faktörlerin alıcıları arasındaki karşılaştırma
olarak ifade edilebilir. Turizm pazarlama stratejilerinin özelliklerine bakıldığında işletme
yöneticilerine faaliyetlerini yerine getirmede önemli ipuçları verebilir. Stratejiler uzun
dönemli karar ve faaliyetlerini içermeli, uygulanan stratejiler kısa sürelerle değerlendirmeye
tabi tutulmalıdır. Ayrıca, gelecekteki pazarlama ihtiyaçları, rekabetçi/ çevresel faktörler ve
turizm kurulusunun güçlü/zayıf yönleri dikkate alındıktan sonra, işletmeye uygun pazarlama
stratejileri, turizm örgütleri yöneticileri tarafından kararlaştırılmalıdır. Son olarak da, belirli
bir pazarlama stratejisi seçilmeli ve pazarlama anlayışı bu strateji dahilinde uygulamaya
geçirilmelidir (Oral, 1988:19; Hacıoğlu, 2005:46). Reilly’ in (1987) ifade ettiği gibi, işletme
yöneticilerinin, pazarlama faaliyetlerinde islerini kolay yürütebilmek için; iyi bir planlama
yapmaları, bütçeleri oluşturmaları, çalışanlar için standartların konulması, programların
düzenlenmesi, dış koşullardan kaynaklanacak ani değişikliklere uyumun sağlanması
gerekmektedir. Bir örgütte tüm stratejilerin ana kaynağı o işletmenin misyonudur ve örgütler
misyonlarını oluştururken ulusal ve uluslar arası dış çevre faktörlerinden etkilenirler (Ecer ve
Canıtez, 2004: 65). Pazarlama stratejileri ile ilgili bu özelliklerin yanında, pazar koşulları ve
bu pazar koşullarını etkileyen faktörler turizm işletmelerinin faaliyette bulundukları pazarlara
ve firma imkanlarına göre farklı stratejiler izlemelerini gerektirmektedir (İçöz, 2001:194).
Gerek normal ve gerekse de turizm işletmelerinin kriz dönemlerinde uygulayabildikleri
pazarlama stratejileri beş kısımda incelenebilmektedir. Söz konusu bu stratejiler; büyüme,
pazar payı, ürün yasam dönemi, rekabetçi, maliyet düşürme ve müşteri kazanma olarak
sıralanabilmektedir. Turistik alanda faaliyet gösteren firmalar büyüme stratejileri ile
büyümeyi ve pazardaki paylarını arttırmayı amaçlarlar. Firmalar büyüme stratejilerini izlerken
yoğun büyüme, tamamlayıcı büyüme ya da çeşitlenerek büyüme stratejilerinden kendilerine
uygun olanı tercih edebilirler (Tek, 1997; Usal ve Oral, 2001). Pazar payı stratejileri, hedef
pazar seçiminde işletmenin amaçladığı konuma göre uygulanır ve baslıca; tek pazar stratejisi,
yoğunlaşmış pazarlama stratejisi, bütün pazarlara yönelme ve farklılaştırılmamış strateji
olarak dört başlık altında incelenebilir (İçöz, 2001; Mucuk, 1997; Denizer, 1992). Rekabetçi
stratejiler ise; tamamen pazardaki rakiplerle ilgili olan stratejilerdir. Turizm pazarında yer
alan işletmelerin yapmış olduğu rekabet uygulamaları, mutlaka diğer işletmeleri de
etkileyeceği için rekabetçi stratejilerin önemini unutmamak gerekir. Bu açıdan, rekabetçi
stratejileri (pazar lideri stratejisi, pazara meydan okuma stratejisi, pazarı izleme stratejisi ve
pazarda uygun yere talip olma stratejisi) olmak üzere dört şekilde incelemek mümkündür
(Denizer, 1992; Usal ve Oral, 2001; İçöz, 2001; Yükselen, 2001).
Öğr.Gör. Mehmet Kaşlı Öğr.Gör.Dr. Mehmet Oğuzhan İLBAN
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Üniversitesi
Gönen Meslek Yüksekokulu Gönen Meslek Yüksekokulu