pazarlamaya giriş ders notları - reklamın tanımı - çağdaş toplumlarda reklamcılık - pazar ortamlarında reklamın yeri - tüketici gözü ile reklamReklamcılık, her geçen gün boyutları ve maliyetleri açısından giderek
büyüyen bir sektördür. Bunun yanı sıra Pazar ortamında da büyük bir hızla aynı
tür ürün ve hizmet üreten işletmeler tarafından, gerek kitlesel tüketim mallarında
gerekse de hizmetler anlamında yine birbirine benzeyen, birbirini ikame
edebilecek pek çok ürün ve hizmet tüketicinin beğenisine sunulmaktadır. Durum
böyle olunca tek hedefi tüketici olan tüm bu etkinliklerin Pazar ortamını bir
rekabet arenasına dönüştürmeleri pek de zor olmamıştır.
Böyle bir arenada üretici firmaların, aracıların kendilerini ve ürettiklerini
ya da pazarladıkları mal ve hizmetleri tüketiciye duyurmak, kabul ettirmek ve
rakiplerinden farklılaşmak amacıyla kullanabilecekleri en önemli duyurum,
tanıtım amacı reklam olmaktadır. Bu nedenle reklam ve reklamcılık etkinlikleri
de giderek artan bir önemle var olmaya devam edecektir.
Çağdaş toplumların hemen tümünde, reklamcılık çeşitli nedenlerle en çok
dikkat çeken kesimler arasında yer almaktadır. Üzerinde konuşulan sektörler
düşünülünce ise, büyük bir olasılıkla en öndekilerden birisidir. Reklamcılık
sektöründe iyi veya kötü adına ne varsa, konuşma ve tartışmalarımız bunların
çevresinde oluşuverir. En kişisel anlarımızda bile, reklamlardan ve onların
etkilerinden kaçınamayız. Uzun süredir tüketime, bolluğa ve çeşitliliğe alışmış
toplumlarda, bu bombardıman çok daha yoğundur.
Gözü tok bir tüketiciyi etkilemek zor bir iştir. Bombardımanın sıklığı
tüketiciyi şaşırttığı gibi, cüzdanını da rahatsız eder. Diğer yandan da,
reklamların olmadığı bir ekonomik organizasyon düşünmek hemen hemen
olanaksızdır. Bu olgu, Pazar kapsamının en dar olduğu söylenen kollektivist
düzenler için bile geçerlidir. Olayın çok yönlü olması belki de en çarpıcı
unsurdur. Bu çok yönlülük ise, konu üzerindeki düşüncelerin çeşitliliğini
beraberinde getirir. Hemen hemen yüzyıllardan beri, reklamcılığın yararlarına ve
faziletlerine inananların yanında, etkin kritikler de var olmuş ve düşünceleri iz
bırakmıştır.
Günümüzde reklam, pazarlama iletişiminin diğer elemanları gibi hem
işletmeler hem de tüketiciler açısından vazgeçilmez bir olgu durumuna
gelmiştir. Zira hızla değişen Pazar koşulları, rekabetin günden güne artması
sonucu benzer malları üreten bu çok sayıdaki firmaların başarısı büyük ölçüde
pazarlama iletişimi elemanlarını ne kadar profesyonelce ve ne kadar rasyonel
kullandıklarına bağlıdır. Bu elemanlardan biri olan reklamı daha ayrıntılı
incelemek için, öncelikle reklamı tanımlamak gerekmektedir.
Durumu işletmeler açısından ele aldığımızda üretilen mal ve hizmetlerin
tüketiciye duyurulması, pazarda yer alan aynı tür mal ve hizmetlerin çokluğu
yüzünden tüketicinin, o işletmenin ürettiği mal veya hizmeti tercih etmesi için
ikna edilmesi, ürüne olan ihtiyaç ve talebin canlı tutulması açısından reklamın
inkar edilemeyecek katkıları vardır. Yine işletmeler açısından reklam, en
elverişli pazarları bulmak konusunda destek olan ve onların sermayelerini
verimli alanlara yatırmalarını teşvik eden bir araçtır.
Tüketici gözüyle reklam ise; pazarda kendi ihtiyaçlarına cevap veren
binlerce ürün arasından kendi yararına en uygun ve rasyonel bir seçim
yapmasına yarayan bir araç olduğu gibi, çeşitli mal ve hizmetleri tanıtan, bu mal
ve hizmetleri nereden, nasıl, ne fiyatla sağlayabileceğini ve ne şekilde
kullanacağını tanımlayan, günümüz yaşam biçiminde zaman açısından
tüketiciye yardımcı olan bir yapıdadır.
Yüzyılın başından itibaren üretici ile tüketici arasındaki uzaklığın giderek
arttığını, dolayısıyla üretici ile tüketicinin doğrudan iletişiminin de koptuğunu
göz önüne alırsak üreticiden tüketiciye doğru yer alan bir iletişim biçimi olan
reklamın, günümüz üretici işletmeleri için ne denli önemli ve göz ardı edilemez
bir faktör olduğu da ortaya çıkmaktadır. Jules Backman da “Herhangi bir
mamule olan talep çeşitli faktörlerin etkisi altındadır. Bu faktörleri tüketicinin
gelirindeki düzey ve değişiklikler, fiyatlar, bu mamullerin yerini alabilecek diğer
mamullerin varlığı ve maliyetleri, nüfus değişikliği, coğrafi şartlar, zevkler, din
ve adetler ve reklamcılık olarak sıralayabiliriz” diyerek reklamın ve
reklamcılığın önemini bir kez daha vurgulamıştır.
Reklamı çeşitli şekillerde tanımlamak mümkündür :
“Reklam, bir işin, bir malın veya hizmetin para karşılığında, genel yayın
araçlarında, tarif edilerek geniş halk kitlelerine duyurulmasıdır”. Tanımdan da
anlaşılacağı gibi reklamda ana unsurlar; belirli bir ücret karşılığında olması,
reklamı yaptıran işletmenin belli olması, mal ya da hizmet tanıtılırken geniş
kitlelere seslenen genel yayın araçlarının kullanılmasıdır.