Eğitim > Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması

    GATT nedir - GATT üyelik esasları - GATT anlaşması - GATT yapısı - GATT yönetimi - GATT ilkeleriII. Dünya Savaşı'nın son bulmasıyla BM üyesi ülkeler, savaş dönemi boyunca yaşanan kaosu sona erdirmek, ülkeler arasında serbest dış ticareti teşvik etmek ve dış ticaret siyasetlerini düzenlemek amacıyla, Bretton Woods Konferansı'nm ardından bir toplantı yapmaya karar vermişlerdir. 1946 yılında BM Ekonomik ve Sosyal Konseyi 19 ülkeden oluşan bir hazırlık komitesi oluşturmuştur. Komitenin görevi, dış ticaret ve istihdam konusunda uluslararası konferans için hazırlıklarda bulunmaktır.

    Bir süre devam eden çalışmalardan sonra 10 Nisan-22Ağustos 1947 tarihlerinde Hazırlık Komitesi, Uluslararası Ticaret Odası'nın taslak sözleşmesini tamamlamıştır. 10 Nisan- 30 Ekim 1947 'de ise Hazırlık Komitesi üye ülkeler ile ABD arasında karşılıklı tarife indirimlerini içeren GATT imzalanmış ve 10 Ocak 1948'de yürürlüğe girmiştir.

    Türkiye GATT'a 1950-1951 tarife görüşmeleri sonucunda 21.12.1953 tarih ve 6202 sayılı yasa ile katılmıştır.

    1948 yılında kuruluşundan 1.1.1995'e kadar geçen sürede GATT Anlaşması, uluslararası ticareti düzenleyen ve üzerinde anlaşılan tek uluslararası çok taraflı sözleşme olmuştur. GATT, uluslararası ticaretin önündeki engellerin, uluslararası ticareti bozan haksız rekabetin görüşülerek kaldırıldığı en önemli uluslararası kuruluş olmuştur. II. Dünya Savaşı'ndan bu yana dünya ticaretinin 15 kat gelişmesinde GATT'ın rolü yadsınamaz. GATT üyeleri dünya ticaretinin % 90'ını ellerinde tutmaktadırlar.

    GATT buna rağmen, uygulandığı dönemde gerek kurumsal statüsü ve gerekse yaptırım gücü zayıf olmuştur. Bu eksiklikler Dünya Ticaret Örgütü'nün AVTO) kurulması ile azalmıştır.

    Üyelik Esasları

    Bir ülkenin GATT'a üye olabilmesi için, mevcut üyelerin üçte iki oy çoğunluğu ile karar alınması gerekmektedir. Son zamanlarda bağımsızlığını kazanan ülkelerin artması üye sayısını artırmıştır. Dünya ekonomisinde önemli yeri olan Sovyetler Birliği'nin üyelik girişimi ABD'nin etkisiyle engellenmiştir. Çünkü ABD'ye göre bu ülke GATT'a uyum sağlayabilecek bir ekonomik yapıya sahip değildi. Çin Halk Cumhuriyeti 'de aynı gerekçeyle üyeliğe kabul edilmemiştir.

    GATT'ın ilk üyelerinden Tayvan, Liberya, Suriye ve Lübnan'da sonradan üyelikten çekilmişlerdir. Japonya'nın üyeliğe kabulü büyük tartışmalara yol açmıştır. Çünkü bu ülke üyeler tarafından rakip olarak görülmüştür. 11 Ağustos 1955 tarihinde üçte iki çoğunluk sağlanmış ve Japonya GATT üyesi olabilmiştir.

    Amaçları

    1- Üyelerin hayat seviyelerinin yükseltilmesi,

    2- Reel gelir ve efektif talepte istikrarlı büyüme ile dünya kaynaklarında tam ve etkin kullanımı sağlamak,

    3- Üretimin ve uluslararası ticaretin liberalleştirilerek geliştirilmesini sağlamak,

    1- Genel amaçlara ulaşmak için tarifeler ile ticarete konan diğer engelleri zamanla azaltmak,

    2- Mal fiyatlarında istikrar sağlanması,

    3- Gelişmiş ülke pazarlarına gelişmekte olan ülkelerin sanayi ürünlerinin daha kolay girmesinin sağlanması

    Gatt Anlaşması, Gatt Yapısı ve Yönetimi

    GENEL KURUL

    Kuruluşun en üst yetkili organıdır.

    Yetkili organı her yıl genellikle sonbaharda toplanır.

    Genel kurulda her üye ülkenin bir oyu vardır.

    İstisnalar dışında (yeni üyeliğe kabul gibi) kararlarda basit çoğunluk aranır.

    Yıllık toplantılar 3-4 hafta devam eder.

    TEMSİLCİLER KONSEYİ

    Genel kurul adına günlük işleri yürütmekle sorumludur.

    Yılda ortalama 9 defa toplanır.

    Genel kurul yetkilerinin çoğunu bu konseye devretmiştir.

    TİCARET VE KALKINMA KOMİTESİ

    26 Kasım 1964 tarihinde Genel Anlaş-maya eklenen 4. Bölümün uygulanmasını kontrol etmekle yükümlüdür.

    ÖDEMELER DENGESİ KISITLAMALARI KOMİTESİ

    Ödemeler bilançosu açıkları sebebiyle ithalatlarını azaltan üyelerin durumlarını yakıdan izlemekte ve bu konuda IMF verilerine dayanmaktadır.

    Bunun dışında Danışma Grubu, Katılan Ülkeler Komitesi, Tekstil Komitesi, Tarife Ayrıcalık Komitesi, Koruma Komitesi, Konsey Komiteleri, Btltçe ve Finans Yönetim Komitesi, Onsekizler Danışma Grubu, Anti Damping Uygulamaları Komitesi, Gümrük Değerleri Komitesi,Devlet Alımları Komitesi,İthal Lisans Komitesi,Sübvansiyonlar ve Telafi edici Vergiler Komitesi, Ticarette Teknik Engeller Komitesi, Sivil Uçak Komitesi, Tarım Ticareti Komitesi, Uluslararası et Konseyi, Uluslararası Süt Ürünleri Konseyi, Miktar Kısıtlamaları ve Diğer tarife Dışı Engeller Grubu gibi organları da mevcuttur.

    Temel İlkeleri

    1. İlke: Üye ülkeler arasında dış ticaret ayrımcı olmayan bazda yapılmalıdır. Kural, her GATT üyesinin tüm taraflara, aynı gümrük oranının uygulanmasını ve ayrımcı işlemde bulunulmamasını öngörür.

    2. İlke: GATT üyesi ülkeler, sanayicilerini sadece Gümrük tarifesi ile koruyacaklar ve bu amaçla diğer önlemlere başvurmayacaklardır. Yani tarife dışı engeller kullanılmayacaktır. Bu ilke, tarifelerin diğer koruma araçlarına göre piyasa mekanizmasına daha uygun bulunmasıyla ilgilidir. Çünkü Gümrük Vergileri genelde piyasa düzeninin işleyişini aksatmaz.

    3. İlke: Bu ilke, GATT üyelerinin ticarete zarar vermekten kaçınmalarına ve ortaca çıkabilecek sorunların danışmalar ile çözümlenmesine dayanır.

    4. İlke: GATT çerçevesinde üye ülkelerin ticareti serbestleştirmek amacıyla zaman zaman tarife indirimleri yapmalarını ve diğer kısıtlayıcı önlemleri azaltmak için kendi aralarında görüşmelerde bulunmalarını öngörür.

    İlkelerden İstisnalar

    1. İstisna: kayrılan Ülke İstisnasıdır. Gümrük birliği, ve serbest ticaret bölgeleri gibi bölgesel ekonomik birleşmeler yaratmaya yönelik anlaşmalar, bu temel uygulamanın alanı dışında bırakılmıştır.

    2. İstisna: Eğer bir ülke dış ödemeler dengesinde zorluklarla karşılaşıyorsa; bu durumda ithalata kota uygulayabilir. Fakat uygulama mutlaka geçici olmalı be GATT üyesi ülkelerin ekonomik çıkarlarına zarar vermemelidir. Ödemeler dengesindeki sorunlar giderildiği zaman kısıtlamalar derhal kaldırılmalıdır.

    3. İstisna: Gönüllü İhracat Kısıtlamaları Anlaşmalarıdır.

    4. İstisna: Birbirine komşu ülkelerin sınır ticareti uygulamalarıdır.

    alıntı