Felsefe Bilgisi
Son güncelleme:
-
sosyoloji bölümü dersleri - felsefe nedir - felsefenin özellikleri - kavram olarak felsefeBir bilgi türü olarak felsefe terimi, Yunanca "bilgelik" anlamına gelen sophia ve "sevgi" anlamına gelen philia sözcüklerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Bu çerçeve içinde, "felsefe" bilgelik sevgisi anlamına gelir. Bilgeliğin ne olduğu felsefenin nasıl tanımlanabileceği konusunda çok farklı görüşler ileri sürülmüştür. Yani, felsefenin tanımlanması söz konusu olduğunda, insanlar arasında bir görüş birliği bulunduğundan söz edilemez. Bununla birlikte, felsefenin esas olarak ilgilendiği soruların ve problemlerin neler olduğu konusunda genel bir görüş birliği vardır. Felsefenin ele aldığı problemler, insan yaşamının ve insanın içinde yaşadığı evrenin anlamının ne olduğu sorularının ortaya çıkardığı problemlerdir. Felsefede söz konusu olan sorular, yaşamın anlamı başlığı altında toplanabilecek olan sorulardır. İnsan yaşamının içinde gerçekleştiği evrenin genel yapısı nedir? Evren insandan yana mıdır, insana karşı mıdır? İnsanın bu evrendeki yazgısı nedir? İnsan kendi eylemleriyle yazgısını ne ölçüde değiştirebilir? İnsan içinde yaşadığı evreni bilebilir ve yaşamını bu bilgiye göre düzenleyebilir mi? İnsan, kendi seçiminin sınırları içinde, hangi amaçların peşinden koşmalıdır?
Buradan yola çıkarak, felsefenin soru sormakla ve insanla, insan yaşamıyla ilgili problemlere karşı ilginin gelişmesiyle başladığını söyleyebiliriz. Buna göre, felsefe zor ve çözülemeyen yaşam problemleriyle karşılaşmaktan, bu problemlerle uğraşmaktan korkmayan bir yaklaşım, düşünsel bir tavırdır. Felsefe, insan yaşamının anlamıyla, varlık, bilgi ve değerle ilgili olan sorulara bir yanıt getirmeye, bu konularda ortaya çıkan problemleri çözümlemeye çalışırken, işe sıfırdan başlamaz. Felsefe, bu problemlere, bilgi türlerinin (gündelik bilgi, teknik bilgi, sanat bilgisi, bilimsel bilgi) kazanılmış olduğunu varsayarak çözüm getirmeye çalışır. Çünkü insanların yaşamlarında neyin önemli olduğunu değerlendirebilmeleri için, yaşam hakkında bazı deney ve bilgilere sahip olmaları gerekir. Demek ki, felsefe insan yaşamının anlamıyla ilgili sorulara yanıt verirken, başka bilgi türleri tarafından sağlanan bilgilerden yararlanarak, genel, bütüncül ve kuşatıcı yanıtlar getirmeye çalışır. Bununla birlikte, felsefeyi felsefe yapan şey, insan yaşamının anlamıyla ilgili sorulara yanıt vermekten çok, sorular sormak, problem görebilmektir. Zira, insan için önemli olan, yalnızca felsefe okumak ve felsefeyi bilmek değildir, felsefe yapmaktır, felsefi davranabilmektir. Felsefe yapmak ise, felsefi hissetmeyi ve felsefi düşünmeyi gerektirir.
FELSEFE BİLGİSİNİN ÖZELLİKLERİ
Felsefe bilgisinin de diğer bilgi türleri gibi belirli bir takım özellikleri vardır. Bu özellikler şu şekilde sıralanabilir:
1. Felsefi bilgi, araştırmaya dayanan ve eleştirel (kritik) bir tavrın sonucu olan bir bilgidir. Çünkü, her şeyi olduğu gibi kabul eden, merak etmeyen bir insan için felsefe söz konusu olamaz. Felsefe bilgisi, varlıklar ve olaylar karşısında merak duyan insanlarla ortaya çıkar. Dünyadaki varlıklar niçin başka türlü değil de, oldukları gibidir? İnsan, belli bir olay karşısında, neden başka türlü değil de, belli bir şekilde davranır? Felsefe bilgisi, işte bu konuları merak eden, kendisine bu türden soruları soran insanlarla gelişir. Felsefe bilgisi, yaşamı bütün boyutlarıyla görmeyi bilen, açık ve sorgulayan bir zihnin ürünü olmak durumundadır.
Felsefe bilgisi, insan, varlık, bilgi ve değer hakkında olan sistemli ve düzenli bir bilgidir. Felsefedeki düzenlilik, mantık ilkelerinin temele alınmasından ve felsefi akıl yürütmelerin çelişki içermeyen akıl yürütmeler olmasından kaynaklanmaktadır.
Felsefe bilgisi, yığılan, birikimsel (kümülatif) bir bilgidir. Buna göre, felsefede akıl yürütmeler, filozofların ulaştıkları sonuçlar birbirlerine eklenerek tutarlı bir bütün meydana getirilir. Başka bir deyişle, filozoflar aynı problemlere yeni ve farklı çözümler getirirlerken, kendilerinden önce yaşamış olan düşünürlerin ulaştıkları sonuçlardan yararlanırlar.
Felsefe bilgisi, aklı temel alan bir soruşturma ve genel araştırmanın sonucu olan bilgidir. Felsefi düşünme, bir problemi yalnızca bir bakış açısından, bir bakımdan ele alan diğer disiplinlerin, bilgi türlerinin tersine, bir problemi bütün yönleriyle ele almayı içerir.
Felsefe bilgisi, birleştirici ve bütünleştiricidir, yani felsefe bütüncül bir görüşe sahip olma çabasıdır. Filozof yaşamı, dünyayı iş adamının, sanatçının yada bilim adamının yaptığı gibi, tek bir yönden, özel bir açıdan görmek istemez; o, bunun yerine, varlığı ve yaşamı bir bütün olarak görmek ister.
Felsefe, bilimlerde olduğu gibi ilerleme özelliğine sahip değildir. Yani, felsefe tarihinde, sonra gelen filozof kendisinden önce gelen düşünürleri her bakımdan aşmış, onların çözemediği problemleri çözmüş biri olarak görülemez. Bundan dolayıdır ki, felsefe kendi tarihinden soyutlanamaz.
Felsefe bilgisi, bilimsel bilgi gibi, doğruluğu açıkça saptanabilen önermelerden oluşan bir bilgi değildir. Filozoflar bakış açılarının, mizaçlarının, yaratıcı zekalarının ve koşullarının farklılığından dolayı, aynı konuda farklı sonuçlara ulaşabilirler. Bununla birlikte, felsefede aynı konudaki farklı görüşlerden birinin doğru, diğerinin yanlış olduğu söylenemez.
Felsefi bilgi için kesinlikten söz edilemez. Felsefede, olmuş bitmişlik yoktur. Zira, felsefe sürekli ve kesintisiz bir araştırma faaliyetidir. Yani, felsefede bir konu farklı yönleriyle ele alınır. Bir konuyu farklı yönleriyle ele almak ise, o konuda sürekli olarak düşünmek ve araştırma yapmak anlamına gelir.
Felsefe bilgisi evrenseldir, çünkü insan yaşantısına giren her şey felsefeye konu olabilir. En basit bir algı ögesinden (örneğin dokunduğum masanın sertliğine) en karmaşık düşünme sistemine (örneğin Einstein'ın genel rölativite teorisine) kadar her şey felsefe tarafından incelenen bir konu haline gelebilir.
alıntı