Uluslararası Örgütler Sorunu

Son güncelleme:
  • aöf uluslararası ilişkiler dersleri - uluslararası örgüt kavramı - hükümet dışı kuruluşlar - sivil toplum örgütleri - çok uluslu şirketlerUluslararası örgüt kavramını en geniş anlamında aldığımız zaman uluslararası düzeyde faaliyet gösteren ticari amaç taşımayan her türlü birleşme anlaşılmaktadır. Ancak statülerini ve ilişkilerini düzenleyen hukuk düzeninin belirlenmesi söz konusu olduğu andan itibaren uluslararası hukukun konusunu oluşturan hükümetlerarası uluslararası örgütler ile çesitli ulusal hukuk düzenlerine bağlı olan hükümetler dışı uluslararası örgütler arasında bir ayrıma gidilmektedir. Hükümetlerarası uluslararası örgütler devletlerarası oluşturulan fakat kendilerini oluşturan devletlerden ayrı ve sürekli bir iradeye sahip olan ve devlet niteliği taşımayan birleşmelerdir.Uluslararası hukukta kısaca uluslararası örgüt denildiği ve herhangi bir başka sıfat eklenmediği zaman yalnızca bu hükümetlerarası uluslararası örgütler kastdedilmektedir. Biz de burada bu tür dar anlamında uluslararası örgütleri ele alacağız. Hükümetler-dışı uluslararası örgütlere gelince değisik uyruktan özel yada kamu kişilerinin birleşmesi sonucu oluşan hiçbir devletlerarası anlaşma konusunu oluşturmayan ve uluslararası düzeyde faaliyet gösteren örgütlenmeleri belirtmektedir.

    ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİ DEVLETLERDEN AYIRAN ÖZELLİKLERİ :
    Bir uluslararsı örgüt ne kadar geniş yetkilerle donatılırsa donatılsın bir devletin sahip olduğu birtakım öğelere sahip değildir. Bu çerçevede en başta bir uluslararası örgütün ne üzerinde tam yetkili olduğu bir ülkesi ne de kendisine uyrukluk bağı ile bağlı bir insan toplulugu vardır.Ikinci olarak devletlerin oluşturduğu bir birim olarak uluslararası örgütler imperium denilen buyruk verme ve bunlara uymayanları uymaya zorlama yetkilerine sahip değildir.Bu bakımdan en gelişmiş uluslararası örgütler bile amaçlarına aykırı davranan kişilere karşı öngörülen yaptırımların uygulanmasını üye devletler aracılığı ile gerçeklestirmek zorunda kalmaktadır.Üçüncü olarak da devletlerin doğuşundan değişik olarak bir uluslararası örgütün doğması ancak üye devletlerin bu yönde kesin bir irade açıklamaları ile gerçekleşmektedir.Üye devletler bu iradelerini çoğunlukla bir andlaşma ile bildirmektedir. Ancak teknik anlamda bir andlaşma oluşturmayan ortak bildiri ve hatta paralel tek taraflı hukuksal islemler aracılığı ile bir uluslararası örgüt oluşturulması olanaklıdır. Dördüncü olarak uluslararası örgütlerin hukuk kişilikleri amaçları ile sinirli olduğundan devletlerin büyük çoğunluğunun tam ve münhasir yetkilere sahip hukuk kişiliklerinin aksine herbir örgüte göre değisen işlevsel (fonctionnelle) bir kişilikleri vardır.

    HÜKÜMET DIŞI KURULUŞLAR VE SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ
    Devletlerarası anlaşma yoluyla oluşturulmayan tüm örgütler sivil toplum örgütü olarak tanımlanabilir. Günümüz dünyasında artan demokratik katılımcı rejimlerle beraber sivil toplum kuruluşları gerek bir ülke içerisinde, gerekse uluslararası siyasette etkili aktörler haline gelmişlerdir.
    Sivil toplum örgütleri, bireylerin kendi özgür iradeleriyle ve eşit koşullarda somut çıkarlara ulaşmak amacıyla toplandıkları örgütlerdir. Batılı demokratik ülkelerde oldukça aktif durumdadırlar. STÖlerin aktif ve güçlü olması liberal düşüncede demokrasinin güçlü olması anlamına gelir.
    Ancak STÖler son dönemlerde rejim ihracı gibi olaylara da neden olabilmektedir.

    Uluslar arası ilişkilerin geliştirilmesinde siyasi ve ekonomik örgütlerin rolü ;
    Siyasi örgütler ülkeler arasındaki bireysel sorunların çözülmesinde barışçı yönden yaptırımlar uygulayarak taraflar arasında işbirliğinin sağlanmasında gerekirse arabulucu görev alarak sorunun daha da büyümesini engeller.Ekonomik yönden zor durumdaki devletlere yardımcı olarak bir birliktelik sağlamayı amaçlar.Ancak son dönemlerde bu örgütlerin amaçları dışına çıktığına dair örneklerde mevcuttur.

    ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER
    Küreselleşme ve piyasa ekonomisinin dünyanın dört bir yanına yayılması neticesinde büyük ciroları alan ve direkt ve dolaylı olarak milyonlarca insanı etkileyen çok uluslu şirketler uluslararası politikada önemli aktörler haline gelmiştir. 21. yy.’a girilirken uluslararası ilişkiler sahnesinin aktörleri iyiden iyiye kalabalıklaşmış ve devletlerin dışında yeni birimler son derece iddialı roller üstlenmeye başlamışlardır. Uluslararası sistemin bu yeni aktörleri bir yandan ekonomik ilişkilere direkt olarak etki ederken, diğer yandan da siyasi, kültürel ve sosyal etkileşimleri yönlendirme eğilimine girmişlerdir.
    Çok uluslu şirketlere merhametsiz sömürücüler gözüyle bakılabildiği gibi olumlu bakanlar da vardır. Tanım yapmak gerekirse, çok-uluslu şirketler; iki veya daha fazla ülkede mülkiyeti kısmen veya tamamen kendisine ait olarak üretim ve pazarlama faaliyetlerini yürüten, kendisine ait işletme stratejileri olan ve bu stratejileri tüm bağlı kuruluşları ve şubelerinde uygulayan büyük işletmelerdir.

    Çok Uluslu Şirketlerin Özellikleri:
    1-) Yabancı ülkelere doğrudan yatırım yaparlar.
    2-) Merkezi belli bir ülkede olsa da birçok ülkede şubeleri ve kendisine bağlı yan kuruluşları vardır.
    Çok uluslu şirketler yabancı bir hükümet üzerinde 4 şekilde etkili olabilir;
    1-) Dolaylı olarak şirketin kendi hükümetinden yabancı hükümet üzerine baskı yapılmasını istemesi ile.
    2-) Dolaylı olarak bir uluslararası örgütte genel bir politika sorunu olarak konuyu gündeme getirmek.
    3-) Doğrudan kendi ülkesindeki diplomatik temsilcilik aracılığı ile baskı yapmaya çalışmak.
    4-) Doğrudan öteki ülkede ilgili bakanlık aracılığıyla baskı yapmaya çalışmak.

    Çok Uluslu Şirketlerin Anlamı
    1-Çok uluslu şirket, birden çok ülkede iktisadi faaliyetlerde(yatırımlarda) bulunan, fakat üretimle ilgili kararları, bir tek merkezden güden ve sardığı şirketlerin yönetimlerini etkileyen dev bir şirket tir. Mülkiyet ve yönetim tek bir merkezde toplanmaktadır.
    2- Günün birinde geleceği ele geçirmek için tasarlanan en güçlü insan örgütüdür. Tüm dünyayı fırsatlar için tarayarak kaynaklarını ülkeden ülkeye, endüstriden endüstriye kaydırarak ve en üst teki amacını basitleştirerek eşsiz bir güç kuruluşu haline gelmiştir.
    Şirketlerin önceleri yerel ticari faaliyetlerinin bir unsuru iken sonraları devletlerin politik çıkarlarını sağlamak amacıyla kullanılan sonrasında ise 19. yyın sonlarına doğru modern endüstri şirketlerine dönüşerek 20.yydan itibaren devletlerle rekabet eder hale gelmesi onu sistemin aktörlerinden biri haline getirmiştir.

    Çok Uluslu Şirketlerin Tarihsel Süreç ve Özellikleri :
    Coğrafi keşiflerden sonra bu tür şirketlere ilkel halde rastlamaktayız. Yeni yerler keşfetmiş olan kişiler toprakları alarak işletiyor, kendisine ait olmayan topraklarda oradaki yerli halkı çalıştırarak elde edilen gelirin büyük bir kısmını anavatanına gönderiyor. İlk şirketler altın aramak amacıyla araştırma yapıyorlar. Sonra sıra zenginleşen şirketlerin kendi kültürlerini (özel mülkiyet ,ferdiyetçilik) yerli halka zaman zaman zor kullanarak uyguluyor ve toplumun sosyal ekonomik ve kültürel hayatını değiştiriyorlar.

    alıntı


    Uluslararası İlişkilerde Aktörler
0 0 0