alerjik nezlenin sebepleri - alerjik nezle neden olur - alerjik nezle belirtileri - alerjik nezlenin tedavisiAlerjik nezle burun mukozasında şişme, kızarma, kaşınma ve aksırık nöbet-leriyle kendini belli eden bir hastalıktır. En sık rastlanan alerjik durumdur. Solunum yollanyla alınan alerjenlerin yanı sıra besinlerle alınan alerjenler de alerjik nezleye yol açabilir. Alerjik nezle, hastayı son derece rahatsız eder. Öğrencilerin okula, çalışan insanların işlerine gidememesine neden olur. Genellikle çocuklarda ve gençlerde görülür. Yaklaşık olarak hastaların üçte birinde 10 yaşından önce ortaya çıkar. Erkeklerde en çok 10-19, kadınlarda ise 20-30 yaşlan arasında görülür.Alerjik nezlenin saman nezlesi gibi akut ve kısa süreli biçimleri ve mevsimsel ya da yineleyen nezle adıyla bilinen kronik biçimleri vardır.
Bazı hastalarda ikisine birden rastlanabilir. Akut alerjik nezle, alerjik nezlenin en sık rastlanan biçimidir. Genellikle okul çağlannda ve 50 yaşın altındaki erişkinlerde görülür. Ağızdan soluma ve burunda kızarıklık gibi hastalığa eşlik eden belirtilere rastlanabilir. Alerjik nezlenin ortaya çıktığı kişilerin ailesindeki öbür bireylerde de alerjik durumlara oldukça sık rastlanır. Görülme sıklığı havada çiçektozlarının uçuştuğu bahar ve yaz aylarında artar. Ağaç çiçektozları baharda ortaya çıkan belirtilerden, otsu bitkilerin çiçektozları bahar ve yaz aylarındaki belirtilerden, mantar sporları ve küfler ise sonbaharda ortaya çıkan belirtilerden sorumludur. Sonuç olorak alerjik nezle, etken maddeye bağlı olarak yıl boyunca görülebilir.
Başlıca belirtileri, çiçektozlarının yoğun olduğu günün erken saatlerinde ortaya çıkan aksmk, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, genizde yanma, Öksürük, göz ve kulakları ilgilendiren belirtilerdir. Ayrıca yorgunluk, ruhsal çöküntü, tat ve koku duyusu kaybı, iştahsızlık gibi çeşitli belirtilere rastlanabilir. Muayenede burun mukozasının kızarık ve şiş, burnun tıkalı olduğu, burun salgısında bol miktarda eozinofil (bir tür akyuvar), serumda yüksek düzeyde E tipi immünglobulin bulunduğu saptanır.Saman nezlesi günün erken saatlerinde bütün şiddetiyle ortaya çıkar. Akşam saatlerinde havanın serinlemesiyle birlikte havadaki çiçektozu hareketleri en alt düzeye iner. Alerjik nezle olguları her zaman saman nezlesi mevsiminde ortaya çıkmaz. Alerji öyküsü olan kişilerde genel nezle belirtileri yılın herhangi bir öneminde görülebilir.
Hastanın duyarlı olduğu ev tozu, hayvan tüyü, küf, duman, tozlar, çeşitli sebze proteinleri gibi alerjenler hastalığa neden olabilir. Bu durumda kronik alerjik nezle söz konusudur.Kronik nezlede de akut nezle belirtileri görülür. Bu hastalarda sinüzite bağlı baş ağrısı olabilir. Sürekli olarak burun arkasından genıze doğru akıntı, burada bakterilerin üremesine uygun bir ortam yaratarak sık sık üst solunum yolu enfeksiyonlarına yol açabilir.Alerjik nezleye bakteri enfeksiyonu eklenirse burun akıntısı sarımsı yeşil bir renk alır. Ortaya çıkabilecek belirtilerden olan burun polipleri, burun ve sinüs mukozasına ince bir sapla bağlı su damlası görünümünde oluşumlardır. Tek ya da kümeler halinde bulunabilirler. Kan damarlarının genişlemesi, doku şişmesi, histamine bağlı tepkimeler polip oluşumunda önemli etkenlerdir.
Alerjik Nezlenin Oluşum Mekanizması
Burun boşluğunu çevreleyen mukoza altında bulunan mast hücreleri (heparin, histamin gibi maddelerin oluşum ve depolanmasıyla ilgili bir çeşit bağ-doku hücreleri), alerjenlerle temasın yüksek olduğu dönemlerde epitel yüzeyine göç eder. Mast hücrelerinin üzerinde bulunan E tipi immünglobulinle-re alerjenler bağlanınca, bu hücrelerden çeşitli aracı maddeler salgılanır. Aracı maddeler antijen-antikor tepkimesine yol açar. Bu aracı maddelerin başlıcalan histamin, nötrofil kemotak-tik faktör (NCF), eozinofil kemotaktik faktör (ECAF-A), trombosit uyarıcı faktör ve prostaglandinlerdir. Histamin, burundaki erken belirtilerin ortaya çıkmasında etkilidir.Histaminin açığa çıkmasına bağlı olarak burunda duyarlı sinir uçlarının uyarılmasıyla gelişen refleksler sonucunda aksırık, parasempatik refleks hareketine bağlı salgı artışı ve histaminin damar geçirgenliğini yükseltmesiyle mukozada şişmeye bağh burun tıkanıklığı oluşur. Histaminin bu etkileri çok hızlı ortaya çıkar. Mukozanın zamanla uyaranlara karşı aşın duyarlılık kazanma alerjik nezlenin Önemli bir özelliğidir.
Tanı
Hastanın geçmişinde alerjik nezle kınmaları vardır. Klinik belirtilerin yanı sıra rinoskopi (burun boşluğunun alet görerek incelenmesi) ve sinüs filmi tanıya yardımcı olur. Laboratuvar incelenmesi olarak deri testleri, serumda E tip immünglobulin ölçümü ve eozinofil sa yımı gibi testler uygulanabilir.
Tedavi
Hastalar yakındıkları belirtilerden an önce kurtulmak istediklerinden, davide yeğlenen ilaçlar antihistaminik-1 ler ya da burun tıkanıklığı ve akıntıyı, gideren ilaçlardır. Bu tedaviden yanıt] alınamadığında steroitlere, sodyum krc moglikata, bazen de alerjene karşı özel olarak hazırlanan aşılarla duyarsızlaştırma tedavisine başvurulur. Bu arada alerjenlerden sakınılması gerçek anlamda korunma sağlayacağından, deri testleriyle saptanacak alerjenler ortamda uzaklaştırılmalı ya da bu maddelerde uzak durulmalıdır.