aöf iktisat dersleri - tekel piyasa - monopol piyasa - doğal monopolMonopol(tekel) piyasa:Tek satıcının olduğu piyasadır.Eğrisi,piyasa talep eğrisiyle aynıdır ve negatif eğimlidir.
***Eğer soruda;
OPOL derse - alıcı sayısı çok
OPSON derse satıcı sayısı çoktur.
**Fiyat artarsa talep azalır, çümkü firma satışı artırabilmek için fiyatı düşürmek zorundadır!
**Tam rekabet piyasasında D=P=AR=MR koşulu geçerliyken,eksik piyasalarda ( monopo,oligopol,monopolcü rekabet) D=P=AR>MR KOŞULU GEÇERLİDİR!
***Eksik rekabet piyasalarında MR'ın Talep (D) ,Fiyat (P) ve ortalama hasılattan (AR) küçük olmasının nedeni FİRMANIN SATIŞINI ARTIRABİLMEK İÇİN FİYATI DÜŞÜRMEK ZORUNDA OLUŞUDUR!!!!!!
**Monopol piyasada toplam hasılat eğrisi (TR) ÇAN EĞRİSİ biçimindedir
Monopolcü firma,ASLA üretimini marj.hasılatın (MR) negatif olduğu , yani; toplam hasılatın azalmaya başlaığı seviyeye taşımaz!!! (Bu, satış yapmak için üste para verildiği anlamına gelir.)
**En fazla MR=0,TR= maksimum olduğu yere kadar üretim yapılır.
TC>TR , AC>AR ( C ve R harflerini kodlayıp "acar" dedim ) - ZARAR
TR>TC, AR> AC ( R ve C harflerini kodlayıp "raca" dedim ) -KAR
TR = TC , AR= AC - BAŞABAŞ NOKTASI
***Denge derse MR= MC
Doğal monopol:Bir firmanın,iki ya da daha fazla firmadan daha "düşük" maliyetle üretim yapmasıdır.
Oluşma koşulları:
-FİRMANIN ÖLÇEĞE GÖRE ARTAN GETİRİYLE(sürekli azalan ortalama maliyetle) çalışması.(ölçek ekonomileri)
-PATENT UYGULAMALARI
-KNOW-HOW(nasıl yapılacağını bilmek olarak çevriliyor)SAHİBİ OLMAK
-BİR DOĞAL KAYNAĞA SAHİP OLMAK
**Firma, bir malı satmak için farklı fiyat uygulaması yapmalıdır
Bu,3 şekilde gerçekleşir:
-piyasa alt bölümlere ayrılabilmeli (zengin-fakir)
-Piyasa bölümlere ayrılırken ciddi bir marj.maliyet olmamalı
-farklı talep esnekliklerine sahip müşteriler belirlenmelidir (tam-öğrenci)
***Eleştiriler:
-kaynak dağılımında etkinliğin bozulması: firmaların özellikle üretimi kısıp malı yüksek fiyattan satmaları
-kaynak israfı:reklam yapılması
-gelir dağılımının bozulması:Uzun dönemde normal karın olduğu piyasalarda geçerli değildir (örn.monopolcü rekabet)
**Monopson piyasa: Tek alıcının olduğu piyasa türü.Monopsoncunun tek amacı kar maksimizasyonudur.Örnevlet (şeker pancarı.çay.tütün piyasaları)
**İki yanlı tekel: Bir alıcı ve bir satıcı vardır. Dengeyi belirleyen tarafların pazarlık güçleridir. Pazarlığın olduğu fiyat aralığına ANLAŞMA BÖLGESİ denir.Örn :işçi-işveren piyasaları (genelde baskın taraf) ,silah üretimi(tek firma )-devlet (baskın taraf)