Basın Kurumu ve Kamuoyu

Son güncelleme:
  • kamuoyu ve basın arasındaki etkileşim - kamuoyunun oluşumu - kamuoyunun önemi - basın özgürlüğüSiyasal yaşamda sıklıkla "kamuoyunun tepkisinden", "kamuoyu yoklamalarından" veya "kamuoyunun gözetilmesinden" söz edilmektedir. Kamuoyu adı verilen bu siyasal güç nedir?

    Kamuoyu kavramı, "kamu" (public) ve "oy" (opinion) olmak üzere iki ayrı sözcüğün birleşiminden oluşmaktadır. Kamuoyunu tanımlamak için öncelikle bu iki sözcüğün anlamına bakmak gerekir: Günümüzde kamu kavramı sadece devleti tanımlamaz, kapalı karşıtı olan yani "herkese açık" ve "tüm bireylerin yararlanabileceği" anlamındadır. Dolayısıyla da kamu, belli bir sorun hakkında fikir veya kanaat sahibi olan kişilerden meydana gelen bir grup veya gruplardır.

    Kamuoyu kavramının ikinci unsuru "oy" ise tartışmalı bir konuda ifade edilen "kanaat" veya "düşünce" anlamındadır. Bir başka anlatımla, tartışmalı bir konuda ifade edilen görüş tarzları ve tutumlardır (Bektaş, 2000, s.49).

    Kamuoyu toplumun bütün üyelerince paylaşılan, uzlaşıyla kabul edilen ortak bir görüş veya kanaat değildir. Kimi zaman sayı üstünlüğüne sahip grubun ya da çoğunluğun kanaati kamuoyu olarak kabul görürken; kimi zaman da yoğunluk ya da etkinlik daha baskın bir unsur olmaktadır. Bir başka deyişle, nicelik oranı her zaman belirleyici olmamakta, benimsenen görüş ya da kanaatin derinliği ve kendini duyurabilmesi belirleyici olmaktadır.

    Siyaset bilimciler kamuoyunu karar alma süreci açısından ele alır. Çünkü hükümet politikası yani siyasi iktidarı elinde bulunduran grup ile yönetilenler veya halk arasında bir etkileşim vardır. Kamuoyu bu etkileşim sürecinde oluşur; hükümetler alacakları kararlarda halkın kanaatlerini ve isteklerini önemsemek ve bu doğrultuda politika geliştirmek zorundadır. Dolayısıyla kamuoyu tüm niteliklerinin ötesinde siyasal bir anlam taşımaktadır.

    Sosyal bilimciler ise kamuoyu kavramına farklı bir boyut kazandırmıştır; kendini eylemle ifade eden muhalif görüşleri de kamuoyunun tanımı içine almışlardır. Böyle bir yaklaşımla da kamuoyu, "kamusal alanda kendini temsil ve ifade etme imkânı bulabilen hâkim çoğunluklar ile muhalif azınlıkların kamusal ve özel yaşam alanında güncelleşen tartışmalı konularla ve ortak çıkarlarla ilgili olarak geliştirdikleri düşünce, kanaat ve edimler"dir. Bergama'daki siyanürlü altın işletmelerinin kurulmasına karşı İzmir'den başlayarak, Bergama'ya kadar el ele tutuşarak oluşturdukları sevgi zinciri veya Ankara'da memurların Güven Park'ta kamu çalışanlarının yaptığı oturma eylemleri muhalif kamuoyunun bir ifadesidir (Alankuş, 1995, s.11).

    Kamuoyunun Oluşumu

    Kamuoyu birçok siyasal sürecin ve bu süreçlerde kullanılan tekniklerin bir ürünüdür ve her zaman insanların bilinçli tartışmalarının sonucunda oluşmaz. Somut sorunlar karşısında beliren tutumlar ve davranışlar genellikle önceden "biçimlenmiş" olan kanaatler tarafından belirlenir (Kapani, 1983, s.116).

    Kamuoyunun oluşumu, öncelikle bireyin bir kısmı da kalıtımla geçen kişilik özelliklerinden başlar. Daha sonra ise içinde bulunduğu sosyal çevre belirleyici olur. Çevresel faktörlerin başında aile ve okul gelir; daha sonra ise iş ve meslek grupları, din, kültür, ideolojiler de kanaatlerde etkilidir. Çevresel faktörlere biraz daha ayrıntılı bakalım:

    Yüz Yüze Yapılan Temaslar ve Kanaat Önderleri: Medya, insanları etkileme ve yönlendirmede hayli güçlü bir kurum olsa da yüz yüze iletişim, siyasi veya sosyal konularda bazen daha etkileyici olabilmektedir. Çevresindeki kişileri etkileme ve yönlendirme potansiyeli taşıyan, kanı önderi adı verilen kişiler, genellikle kendi yorumlarını da ilave ederek aktardıkları haberlerle çevrelerinde belirli görüşlerin benimsenmesinde etkili olurlar. Kanı önderlerinin başlıca özelliği, diğer insanlardan daha çok siyasal ve sosyal olaylarla ilgilenmesi, siyasal olayları hızlı kavrama yeteneğine sahip olması ve sıklıkla siyasal tartışmalar içinde olmasıdır. Ayrıca, bu kişilerin etkili olmalarının nedeni, kitle iletişim araçlarını daha çok izlemeleri ve bunlardan edindikleri bilgileri çevrelerindeki kişilere etkili bir şekilde iletebilmeleridir.

    Siyasal Liderler: Çeşitli kanı ve fikirlerin oluşumunda siyasal liderler halkın istek ve ihtiyaçlarını anlama ve anlatma suretiyle kamuoyunu yönlendirebilmektedir. Siyasal liderler sadece birer önder değil aynı zamanda belirli görüşün savunucusudur, bu nedenle de belirli fikirler etrafında insanları toplayabilecek en önemli ögelerdendir.

    Baskı Grupları: Siyasal kararların alınmasında siyasetçilerin yanı sıra etkili olan dolayısıyla da kamuoyunun oluşumunda belirleyici olan bir başka politik aktör de baskı gruplarıdır. Baskı grupları, kendileriyle ilgili siyasal kararları doğrudan veya kamuoyu aracılığıyla dolaylı olarak etkilemeye çalışırlar. Sanayi ve ticaret odaları, büyük şirket ve holdingler, sendikalar ve sendika konfederasyonları, tarım kooperatifleri, fikir kulüpleri, meslek odaları birer baskı grubudur.

    Kitle İletişim Araçları: Modern toplumlarda siyasetçilerle halk arasındaki iletişim büyük oranda kitle iletişim araçları aracılığıyla kurulmakta, siyasi projeler ve kararlar medya aracılığıyla duyurulmaktadır. Çine aynı şekilde halkın istek ve taleplerinin duyurulması yine medya aracılığıyla mümkün olmaktadır. Dolayısıyla, insanların haberdar edilmesi, belirli sorunlara ve olaylara dikkatlerinin çekilmesi ve belirli yönde görüşlerin oluşturulup yansıtılmasında medya hayli etkin bir rol oynamaktadır.
    Kamuoyunun Önemi ve Basın Özgürlüğü

    Kamuoyunun siyaset bilimi açısından başlıca önemi, onun siyasal karar alma sürecini etkileyen bir faktör olmasıdır. Demokrasilerde hükümetler ve siyas2 partiler kamuoyuna karşı duyarlıdır; tutumlarını ve politikalarını kamuoyunun tepkisi ya da olumlu kanaatlerine göre ayarlarlar.

    Kamuoyunun gerçek değeri halkın kendi yönetimleriyle ilgili olarak karar alma süreçlerine katılma ve bu süreci denetlemesinden kaynaklanmaktadır. Bir başka anlatımla kamuoyu, bir siyasal katılma ve denetleme türü; siyasal kararları etkileme olanağına sahip "girdi"lerden biridir (Bektaş, 2000, s.57).

    Kurumsallaşan bir basının ve basın özgürlüğünün olmadığı toplumlarda kamuoyunun oluşamayacağı, oluşsa dahi yansıtılamayacağı bilinmektedir. Kamuoyu ile basın arasında çift yönlü bir ilişki vardır. Basın, kamuoyunun oluşabilmesi için toplumu ilgilendiren ekonomik, politik ve sosyal olaylar ve konularla ilgili gerekli haber ve bilgi akışını sağlar. Böylelikle, kamuoyu oluşumu için itki gücünü oluşturur. Ancak, siyasal iktidara ve ilgili birimlere duyurulamayan kamuoyu işlevini yerine getirmiş olmaz. Basın, toplumda oluşan kamuoyunun kamusal alanda ifade edilmesini ve daha geniş kitlelerce tartışılmasını sağlar. Tüm bu tartışmaları ve tartışmalar sayesinde oluşan kamuoyunu da dile getirerek çift yönlü bir işlev yerine getirmektedir. Kısaca söylemek gerekirse basın, kamuoyunun oluşturulmasında ve kamusal alanda ifade edilmesinde başvurulan en önemli araçtır.


    alıntı
0 0 0
```[cite: 10]