Zona Hastalığı
Son güncelleme:
-
herpes zona - zona hastalığı - zona tedavisi - ateşli zona - zona nedir
Zona Nedir
Zona (herpes zoster), suçiçeğine de neden olan varicella-zoster virüsüne bağlı, ağrılı, kabarcıklı bir cilt döküntüsüdür.
Sebepler
Suçiçeği geçirdikten sonra, vücudun belli hücrelerinde virüs etkisiz kalır (uyku haline geçer). Zona, yıllar sonra bu sinirlerde virüs yeniden etkin hale geldikten sonra meydana gelir.
Virüsün neden birden etkin hale geldiği açık değildir. Genelde tek bir atak meydana gelir.
Zona herhangi bir yaş grubunda meydana gelebilir ama şu durumlarda meydana gelmesi daha olasıdır:
60 yaşın üstündeyseniz
1 yaşından önce suçiçeği geçirdiyseniz
Bağışıklık sisteminiz ilaçlardan veya hastalıklardan zayıflamışsa
Bir yetişkin veya çocuk birindeki zona döküntüsüne doğrudan temas ettiyse ve çocukken suçiçeği geçirmemiş veya suçiçeği aşısı olmamışsa zona yerine suçiçeği geçirebilir.
Belirtiler
İlk belirti, genelde tek yönlü ağrı, karıncalanma veya yanmadır. Ağrı ve yanma ciddi olabilir ve genelde döküntü ortaya çıkmadan önce vardır.
Birçok insanda, ciltte kırmızı lekeler, ardından küçük kabarcıklar oluşur.
Kabarcıklar patlar, kurumaya başlayan küçük ülserler oluşturur ve kabuklar meydana getirir. Kabuklar 2-3 hafta içinde düşer. Skarlaşma nadirdir.
Döküntü genelde omurilikten bel bölgesi veya göğsün önüne kadar dar bir alanı kapsar.
Döküntü yüz, gözler, ağız ve kulakları kapsayabilir.
Ek belirtiler şunlardır:
Karın ağrısı
Ürperti
Yüzdeki bazı kasları hareket ettirme zorluğu
Sarkık göz kapağı (ptoz)
Ateş ve üşüme
Genel kötü his
Genital lezyonlar
Baş ağrısı
İşitme kaybı
Eklem ağrısı
Gözü hareket ettirememe
Şiş bezler (lenf nodülleri)
Tatma sorunları
Görme sorunları
Zona yüzdeki bir siniri etkiliyorsa ağrı, kas zayıflığı ve yüzünüzün farklı kısımlarını içeren bir döküntünüz de olabilir.
Testler
Doktorunuz, derinizi inceleyip tıbbi geçmişiniz hakkında sorular sorarak tanıyı koyabilir.
Testler nadiren gerekir ama cildin zonaya yol açan virüsle enfekte olup olmadığını görmek için cilt numunesi almayı kapsayabilir.
Kan testleri beyaz kan hücrelerinde ve suçiçeği virüsüne karşı antikorlarda bir artış gösterebilir ama döküntünün zonaya bağlı olduğunu doğrulayamaz.
Tedavi
Doktorunuz, antiviral denilen, virüsle savaşan bir virüs reçete edebilir. İlaç ağrıyı ve komplikasyonları azaltmaya, hastalığın süresini kısaltmaya yardım eder. Asiklovir, famsiklovir ve valasiklovir kullanılabilir.
İlaçlar ağrı veya yanma hissedildikten sonraki 24 saat içinde ve tercihen kabarcıklar görünmeden önce başlatılmalıdır. İlaçlar genelde hap halinde, herpes simpleks veya genital herpese önerilen dozlardan kat kat daha fazla yüksek dozlarda verilir. Bazı insanlar damardan (damar içi) ilaç almaya ihtiyaç duyabilir.
Kortikosteroidler denilen güçlü iltihap önleyici ilaçlar, örneğin prednizon, şişmeyi ve sürekli ağrıyı azaltmak için kullanılabilir. Bu ilaçlar bütün hastalarda işe yaramaz.
Diğer ilaçlar arasında şunlar bulunur:
Kaşınmayı azaltmak için antihistaminler (ağızdan alınır veya cilde uygulanır)
Ağrı ilaçları
Postherpetik nevralji riskini azaltabilen, kapsaisin içeren bir krem (acı biber özü)
Serin, ıslak kompresler ağrıyı azaltmak için kullanılabilir. Yatıştırıcı banyolar ve losyonlar kaşıntı ve rahatsızlığı hafifletmeye yardımcı olabilir.
Ateş geçene kadar yatakta dinlenmek önerilir.
Cilt temiz tutulmalı ve kirlenen eşyalar yeniden kullanılmamalıdır. Yok edilemeyen eşyalar kaynar suda yıkanmalı ya da kullanılmadan önce dezenfekte edilmelidir. Lezyonlar sızıntı yaparken suçiçeği geçirmemiş başka insanlara, özellikle hamile kadınlara bulaştırmamak için kişinin tek başına kalması gerekebilir.
Önleme
Suçiçeği geçirmediyseniz veya suçiçeği aşısı olmadıysanız zonalı veya suçiçekli kişilerin döküntüleri ve kabarcıklarına dokunmaktan çekinin.
Herpes zoster aşısı mevcut. Suçiçeği aşısından farklıdır. Herpes zoster aşısı olan yaşlı yetişkinlerin zonadan komplikasyon yaşama ihtimali daha yüksektir. 60 yaşından büyük yetişkinler tıbbi bakımlarının rutin bir parçası olarak herpes zoster aşısı yaptırmalıdır.
hemensağlık alıntı