Şiir Okuma Etkinlikleri
Son güncelleme:
-
okulöncesi öğretim uygulamaları - çocuklara şiir okutmak - çocuk şiirleri - şiir okuma ilkeleriOkulöncesi öğretim uygulamalarında, öğretmenin şiir okuma, çocuklara şiir okutma ve ezberletme etkinliklerinde bazı eğitim ilkelerine uyması gerekir:
1. Şiir okuma ve dinleme etkinlikleri çocukların istekle ve severek katıldığı etkinliklere dönüştürülmeli; çocuklara şiir dilinin etkisini ve duygulandırma gücünü duyumsatmak, yaşatmak temel amaç olmalıdır. Başka bir söyleyişle, öğretim sürecinin işlevi, çocuklara şiiri sevdirme, ondan tat alma alışkanlığı kazandırma ve şiirin kendilerini anlatabilmenin bir aracı olduğunu sezdirebil-mek olmalı; yapılan çalışmalar oyun etkinliklerinin bir parçası durumuna getirilmelidir. Özellikle, şiirin bir bütün olarak seslendirildiği etkinliklerin klasik müzikle desteklenmesinin, şiirin etkileme gücünü ve dinlenilebilirliğini artıracağı bilinmelidir.
2. Şiirler öğretmen tarafından seslendirilmeli; vurgu, tonlama, ulama gibi söyleyiş kurallarına uygun bir okuma yapılmalıdır. Söyleyişe katılan bedensel hareketler, jest ve mimikler ölçülü ve doğal olmalıdır. Öğretmenlerin şiirleri ilkelere uygun okuma başarısı ile çocukların şiir sevgisi edinmeleri arasında güçlü bir ilişkinin olduğu bilinmelidir. Bu gerçekten hareketle, öğretmenler, öğrencilere okuyacağı şiirler için önceden okuma hazırlığı yapmalı; şiirlerdeki sözcüklerin doğru boğumlandırılması, ses tonunun metnin anlamına ve duygusuna göre ayarlanması gibi beceriler bu hazırlıklarla pekiştirilmelidir. Çocukların, sözcük ve tümceleri doğru seslendirmeleri için öykünebilecekleri modellere gereksinim duydukları, yaşamlarının bu evresinde onlar için en etkili uyaranın öğretmen olduğu gerçeği sürekli göz önünde bulundurulmalıdır. Bu amaca katkı sağlamaya dönük olarak, çocuklara klasik müzik eşliğinde, ilkelere uygun biçimde seslendirilmiş, onların beğenilerine seslenen şiirler ka-setçalardan da dinletilebilir.
3. Çocukların şiir okurken gereksiz, ölçüsüz bağırmamaları için uygun dönütler verilmeli; ancak, öğretmen tarafından yapılacak düzeltmeler, verilecek dönütler onların kendi kişilik özelliklerini ve yaratıcı yetilerini sergilemelerine engel olmamalıdır. Yalın bir belirlemeyle, çocukların söyleyiş yanlışları düzeltilmeli; ancak kendilerine özgü davranışlarla anlatımlarını zenginleştirmelerine fırsat tanınmalıdır.
4. Şiir dinleme ve şiir okuma isteği duyan bir çocuk için, dinleme ve konuşma becerilerinin edinilmesi ve geliştirilmesi sürecinin başladığı söylenebilir. Bu nedenle şiir çalışmaları kendini anlatma, toplum karşısında heyecam kontrol etme, başkalarını dinleme gibi iletişim becerilerinin edinilmesi için bir ön hazırlık olarak da düşünülmelidir.
5. Şiir, sözcüklerin ve dizelerin oluşturduğu ses örüntüsü ve anlamsal dokusuyla çocukları dilin anlam ve duygulandırma gücüyle buluşturur. Bu buluşma, çocuklarda şiir diline karşı hoşlanma duygusu uyandırırsa, şiir-çocuk etkileşiminde süreklilik sağlanabilir. O nedenle, şiir çalışmaları için seçilecek örnekler gereken özellikleri taşımalı; çalışmalarda çocukları etkinliğin bir parçası durumuna getirecek eğitsel önlemler alınmalıdır.
6. Çocuk şiiri, çocuğun duygu ve düşüncelerinin, düşlerinin sözcüklerle eyleme geçmiş biçimidir. Sanatçı duyarlığı ve sözcüklerin özgün bileşimi şiirin yapı taşlarım oluşturur. Şiirlerin, düzyazı biçimine getirilerek okunması, şiir ile düzyazı arasındaki anlamsal ve dilsel farkın anlaşılmasına engel olur. Şiirin temel yapısının bozulmasına yol açar. Bu nedenle, şiir çalışmalarında böyle bir uygulamaya kesinlikle başvurulmamalıdır.
7. Şiir okuma çalışmaları, çocukların kendilerini gerçekleştirmesine olanak sağlayacak oyunlaştırma, şiir konularıyla ilgili çocuk şarkıları söyleme ve resim çalışmaları yapma gibi etkinliklerle bütünleştirilmelidir. Özellikle, şiirlerin uyandırdığı, çağrıştırdığı anlamlardan yola çıkarak çocukların duygu ve düşüncelerini çizgi ve renklerle yansıtması çalışmalarına yeterli zaman ayrılmalıdır. Eğitim etkinliklerine öğretmenin okuyacağı bir şiirle de son verilebilir. Öğretmenin, "Bugün, sizi okuyacağım güzel bir şiirle evlerinize uğurlamak istiyorum" gibi bir sözle ya da çocukları şiir dinlemeye isteklendirecek başka bir giriş tümce-siyle bir şiir okunabilir. Bu şiirlerin, çocuklar tarafından anlamlarının tam olarak kavranmasından daha çok, ses örüntüsüyle işitme duyusuna seslenen, Türkçemi-zin anlatım güzelliğini yansıtan örnekler arasından seçilmesine özen gösterilmelidir. Öğretmen de sözcüklerin -dinlenmekten zevk alınacak- uyumunu sesiyle çocuklara yansıtmayı başarabilmelidir.
alıntı