Devrinin Dışında Lâle - Nazan Bekiroğlu

Son güncelleme:
  • nazan bekiroğlu yazıları - devirler boyu lale - lale ile ilgili yazılar - lale hakkında bilinmeyenler


    Devrinin Dışında Lâle

    Nazan Bekiroğlu[HR][/HR]


    Hangi dili öğrenirsek öğrenelim her halde ilk ezber ettiğimiz sözcüklerdendir çiçek.

    Enine, boyuna kesitlerini gösteren onca botanik şemasına rağmen taç yapraklar, çiçeğin çiçek olma hüviyetini yalnızca kendi kazandırmışçasına onun çağrışımlarının ilk fotoğrafıdır. Yeşil yapraktan, gövdeden, dikenden, kökten ayrı değil elbet ama hepsinin tepesinde, adeta nihayetinde. Sancılardan sonra meyvelerden evvel.

    Bir çiçeğin adı anıldığı vakit, akla ilk olarak taç yaprakların gelmesi tesadüften değildir. Biçimce, kokuca, renkçe sayısız bileşeni onu, toprak altı ve üstü mahlûklar, uçan kanatlı, uçmayan kanatlı, az bacaklı, çok bacaklı, nihayet insan; ne varsa, hepsinin nezdinde yüzüne hayran bırakır. Güzelliği, çiçeğe kısmetinin taşmasında hak edilmiş bir doğurganlık getirir. Bir böceğin ayakları; bir kuşun, üzerinde salınışı, onu yenibaharlara taşıyan vasıtaları hep güzelliğinin, diğer meziyetlerinin keşfine dikkat çekmesinden ötürüdür. Elçiler memnun ve kendisine yakındır. Bu âlemde en kadim bu hesap, en medeni haliyle de yırtıcı olan dünyevi değişkenlere boyun eğmeden, çiçek, hilkatinin hakkını verme teşebbüsünden asla vazgeçmez. Hesap hep aynıdır: Arılar ballı ve tohumlu takaslarından ezeli ve ebedi memnun kılınmışlardır.

    Lâkin herhalde çok az kişi arı olmak ister. İşin ucunda bal dahi olsa belki daha çekici olan, çiçeğin rengine, kokusuna yanaşmaktır. Ve fakat hangi çiçeğin? Bu soruya âdemoğlunun kendi verdiği cevaba daha az kafa karıştırıcı şekilde kimsenin ulaşamadığı şüphe götürmez gerçektir. Gelgelelim kafası karışmaya pek meyilli insan hangi çiçeği sevdiğini düşünmeye belki fırsat bulamamış belki bunu hiç önemsememiştir. Belki bir çiçek adıyla yeryüzüne gelmiş ve böylece bu sorunun cevabıyla doğmuştur. Kim bilir?

    Fakat çiçeklerin içinde öyleleri var ki; tüm bu renkli karmaşalarda meziyetleri, taç yapraklardan daha fazlasını taşır. Sadece bir medeniyetin sembolü olmak bile çok şeyken, topyekûn dünya yüzeyinde el üstünde tutulmuş bir çiçek bahsidir bu. Bu çiçek lâledir.

    Genel görüş lâlenin vatanımıza Orta Asya’daki atalarımızla beraber geldiği yönünde. Modern insan Avrupa’da popüler bu çiçeğin Hollanda menşeli olduğu kanısını değiştirir yahut değiştirmez. Ama değişmeyen gerçek, lâleyle tanışmak onunla kaçınılmaz bir muhabbeti başlatmıştır. Çünkü soğukkanlı kalınamaz onun huzurunda, lâle çılgınlığı çağırır.

    Lâleyi bu kadar değerli, bu kadar müstesna kılan nedir? Onca çiçek arasında kan gibi kırmızısı yahut diğer muhteşem renkleri mi? Benzersiz zarafetinin yanında dilini bilene sanıldığından güçlü olması mı? Efsanelerin şah kişisi olması münasebetiyle müstesna kılınması mı? Taşrada doğduğu halde kentin zarif ve soylu yüzüne dönüşmesi mi?

    Lâle bir çiçekten daha fazlasıdır. Bir devre adını vermesi ilk akla gelen. Haksız da değiliz hani. Belki Osmanlı’nın sanat ve güzele verdiği kıymetin sonucu şimdi bile lâle bu denli içimizde. Yahut lâlenin kendisi bunca hatırayı oluşturan.

    Fakat efsanelerine, manalarına, sembollerine, fasıllarına geçmeden önce bile lâle bir çiçek olarak anlamlıdır. Bu anlam doğuş vaktiyle ve cüssesiyle ilgilidir en fazla. Yılın kısa sayılacak bir zamanında görürüz lâleleri. Güzelliğinin seyri başladığı vakit elbet bir tek soğana bir tek lâle göreceğimizi biliriz. Kimi onu şımarıklıkla, nankörlükle, kaprisle, cimrilikle suçlar bu özelliğinden dolayı. Oysa onun az çiçekli oluşuyla ilgilenirken gözden ne çok şey kaçar. Bu yetinme halinin bizde doyumsuzluk kurguladığı açıktır ve bunca sevilmesinin nedeni bu nazlılığa bağlıdır.

    Kış sonudur. Herkes çiçeğe, yeşile hasretken, en küçük bir renk zaten soluk ve çıplak toprak üzerinde çılgıncasına tezat doğuracakken, dahası biz en azına razıyken, o gelir. Asildir ve tüm gücünü bir tek noktaya nakledip yoksunluğun ortasında en güzeli hedefler. Etkisi ani hatırası derindir bu yüzden.

    Tartışacak bir şey yok. Bu söyleten, bu güzel, bu hasbahçenin hası, köküyle tacıyla, sapıyla yaprağıyla, tekliği ve gururuyla; siyahını bile görmüş gözler üstüne; vallahi lâledir bu.
0 0 0
```[cite: 10]