Multipl Skleroz
Son güncelleme:
-
Multipl skleroz nedir - MS atağı ne demektir - Klinik izole sendromu nedir - MS'in belirtileri nelerdir
Multipl skleroz nedir?
Multipl skleroz beyin ve omurilikte iltihabın izlendiği bir nörolojik hastalıktır. MS'de hastalığa neden olan yanlış çalışan bağışıklık sistemi hücreleri, beyin ve omurilikteki hücrelerin (nöronların) sinir kılıflarının hasar görmesine neden olmaktadır. Bunun sonucunda nöronlar işlevlerini doğru şekilde yerine getirememektedir.
MS atağı ne demektir?
MS hastalığında ataklar geçici nörolojik yakınmaları ifade etmektedir. Ataklar en az bir gün süren, genellikle de üç ay içinde tam veya tama yakın düzelen nörolojik yakınmalardan oluşmaktadır. MS genellikle tekrarlayan ataklarla seyretmekle birlikte, ataklı olmayan tipleri de bulunmaktadır.
Klinik izole sendrom (KİS) nedir?
Klinik izole sendrom beyin ve omurilikte gelişen ve mikropsuz iltihabi hastalığa verilen isimdir. Hastalığın sinir sisteminde tuttuğu bölgeye göre şikayetler değişebilir ve bu sendrom aslında MS'in ilk atağı olabilir. Hastaların ileride MS geliştirme risklerinin olması nedeni ile düzenli aralıklarla takibi ve beyin MR'larının tekrarlanması gerekmektedir. Her klinik izole sendrom hastası “ileride MS olacak” diye düşünülmemelidir. Beyin MR'larında plaklar olan ve bel suyu incelemesinde oligoklonal band pozitifliği olan klinik izole sendrom hastalarında risk daha yüksek olduğu için bu hastaların yakından takip edilmeleri gerekmektedir. Klinik izole sendromunun tedavisinde aynı MS'de olduğu gibi kısa süreli damardan kortizon tedavisi kullanılmaktadır.
MS kimlerde daha sıktır?
MS'in başlangıcı genç erişkin yıllardadır. Hastalığın 16 yaşından önce ve 55 yaşından sonra ortaya çıkması oldukça nadirdir. MS kadınlarda erkeklere göre 2 kat daha sıkdır.
MS'in belirtileri nelerdir?
MS sinsi bir şekilde başlayabilmektedir. Yakınmaların bazı hastalarda hafif olması nedeni ile hastalığın tanısı gecikebilmektedir. MS'in ilk belirtileri sıklıkla aşağıdaki gibi olmaktadır:
•Tekrarlayan başdönmeleri ve dengesizlik atakları
•Görme kaybı veya bulanık görme, göz siniri iltihabı (optik nevrit)
•Çift görme, peltek konuşma
•Vücudun bir yarısında veya her iki bacakta uyuşma veya güç kaybı
•Yüzde şimşek çakar şekilde tekrarlayan ağrılar
•Boyun hareketleri ile ortaya çıkan, boyundan vücuda doğru yayılan geçici elektriklenme hissi (Lhermitte belirtisi)
•İdrar tutamama veya idrarı başlatamama
"MS plağı" ne demektir?
MS hastalarının beyin veya omuriliklerinde "plak" ismi verilen, bu hastalığa özgün oluşumlar görülmektedir. Bu bölgeler hasar görmüş, kılıfları soyulmuş ve bazen de kayba uğramış nöronların olduğu bölgelerdir. Plaklar beyin ve omuriliğin herhangi bir yerinde olabilmekle birlikte bazı bölgeleri daha çok tutmaktadır. Plakların yerleşim yeri, MR'da kontrast (ilaç) tutup tutmadıkları ve miktarı hastalığın tanısında ve takibinde önemlidir.
MS'in tanısı nasıl konmaktadır?
Hastalığın tanısında kullanılan en önemli yöntem hastanın yakınmaları, muayenesi ve beyin veya omurilik MR'ıdır. Tanı için ayrıca beyin omurilik sıvısının (bel suyu) incelenmesi ve yardımcı laboratuar yöntemleri kullanılmaktadır. Tanının kesinleşmesi için MS'e benzer hastalıkların olmadığının gösterilmesi zorunludur. Bu laboratuar testleri ile kanıtlandıktan sonra, hastaların en az 2 atağının olması veya tekrarlanan beyin MR'larında plak sayısının arttığının gösterilmesi gereklidir.
Niçin bende MS var?
Bunun tam olarak sebebini bilmiyoruz. Ancak yapılan çalışmalar bazı hastaların genetik yatkınlığının olduğunu göstermektedir. Hastalığın ortaya çıkışı ile ilgili olarak günümüzde kabul edilen bilimsel görüş, genetik olarak yatkın kişilerde birtakım çevresel faktörlerin eklenmesi ile hastalığın ortaya çıktığıdır. Genetik yatkınlık olsa da, hastalık sıklıkla ailesel değildir. Yani, anne ve baba çocuğuna hastalığı mutlak olarak geçirmezler, sadece hastalığa genetik olarak yatkın hale getirirler. Yakın aile bireylerinde MS'i olanların MS'lerinin olma olasılığı sadece %3'tür. Yani anne veya babası MS hastası olan bir birey % 97 olasılıkla MS olmaz. Buna karşın sık olmasa da, ailesel MS olguları bulunmaktadır.
MS hastasıyım takip etmem gereken özel bir diyet var mıdır?
Hayır yoktur. Bu konuda uyulması gereken tek kural her sağlıklı bireyin yapması gerekenlerle aynıdır. Bu da hayvansal yağdan uzak durmak, yeşil sebze, meyve ve beyaz et ağırlıklı proteinden zengin bir diyettir. Ayrıca sigaradan uzak durup alkol alımını da azaltmak başka sağlık sorunlarının hastalığınızın üzerine eklenmesini ve hastalığınızın normal seyrinden daha da hızlı ilerlemesini engelleyecektir.
MS bulaşıcı mıdır?
Hayır. MS kesinlikle bulaşıcı değildir.
Multipl skleroz hastaları oruç tutabilir mi?
MS hastalarının oruç tutmalarına tıbbi bir engel bulunmamaktadır. Hastalar ilaç düzenlerini bozmadıkları sürece oruç tutabilirler. Aç kalmanın hastalık üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığına dair bilimsel kanıtlar da vardır. Bu konuda İran'da yapılan bir çalışmada 40 oruç tutan ve 40 oruç tutmayan, hafif özürlülüğe sahip MS hastasının ramazan sonrasındaki 6 aylık takiplerinde özürlülüklerinde bir değişikliğin olmadığı izlenmiştir. İleri düzeyde özürlülüğe sahip hastalarda ise özellikle günde 3 veya daha fazla ilaç kullanımının gerekli olması durumunda hastaların ilaçlarını aksatmaları söz konusu olabileceği için oruç tutmaları çok uygun olmayabilir.