İkileme Nedir
Son güncelleme:
-
ikilemelerin özellikleri - ikilemelerde söz dizimi - ikileme çeşitleri - ikileme örnekleriAnlatımı güçlendirmek yoğunlaştırmak için biçimce ya da anlamca birbiriyle ilişkili iki sözcüğün oluşturduğu öbektir.
Not: Atasözleri ve deyimlerde olduğu gibi ikilemelerin de söz dizimi değişmez.
ÖRNEK:
Doğru Yanlış
Abuk Sabuk Sabuk abuk
Az çok çok az
Doğru yanlış yanlış doğru
Cümbür cemaat cemaat cümbür
Şöyle böyle böyle şöyle
KURULUŞLARINA GÖRE İKİLEMELER:
a) Aynı Sözcükle İkileme (İkizleme):
ÖRNEK:
cıvıl cıvıl,
oynaya oynaya,
güzel güzel,
kıpır kıpır,
top top,
vuruşa vuruşa…
b) Anlamdaş Sözcüklerle İkileme:
ÖRNEK:
akıllı uslu,
kılık kıyafet,
ses seda,
deli divane,
bet beniz,
sorgu sual,
ev bark,
şan şöhret…
c) Yakın Anlamlı Sözcüklerle İkileme:
ÖRNEK:
doğru dürüst,
eş dost,
açık seçik,
yalan yanlış,
tatsız tuzsuz…
d) Karşıt Anlamlı Sözcüklerle İkileme:
ÖRNEK:
az çok,
bata çıka,
düşe kalka,
iyi kötü,
gece gündüz,
ileri geri,
er geç,
dost düşman,
büyük küçük
e) Biri Anlamlı Biri Anlamsız Sözcüklerle İkileme:
ÖRNEK:
çoluk çocuk,
saçma sapan,
eğri büğrü,
soy sop,
eski püskü,
yırtık pırtık,
ufak tefek…
f) İkisi de Anlamsız Sözcüklerle İkilemeler:
ÖRNEK:
abuk sabuk,
ıvır zıvır,
eciş bücüş,
abur cubur,
eften püften,
falan filan…
g) Yansıma Sözcüklerle İkilemeler:
ÖRNEK:
takır tukur,
şangır şungur,
harıl harıl,
şırıl şırıl,
gürül gürül,
patır kütür,
paldır küldür
h) Eklemeli İkilemeler:
ÖRNEK:
dolap molap,
kar mar,
az maz.
i) Bağlaçlı veya Soru edatlı İkilemeler:
ÖRNEK:
güzel mi güzel,
az mı az,
ama iyi ama kötü,
oyuncak da oyuncak,
balon da balon
ÖZELLİKLERİ:
1- İkilemelerin arasına noktalama işaretleri konmaz.
2- İkilemeyi oluşturan sözcükler ayrı yazılır, (dereden tepeden, ayda yılda, kana kan, yana yana)
3- İkilemeyi oluşturan sözcükler ek alabilir. (El ele, pisi pisine)
4- Az heceli sözcük, ünlüyle başlayan ve Türkçe olan sözcük önce gelir.
alıntı
https://www.main-board.com/edebiyat/486530-ikilemeler.html
https://www.main-board.com/edebiyat/436708-ikilemelerin-genel-ozellikleri.html