Kömür Çarpması Nedir
Son güncelleme:
-
kömür zehirlenmesi - karbonmonoksit zehirlenmesi - kömür çarpmasında belirtiler - kömür zehirlenmesi belirtileriBilmiyerek veya ihmal yüzünden, ya da intihar olaylarında kömür çarpması, özellikle mangal ve maltızı çok kullanan yerlerde sık raslanan bir zehirlenmedir. İyi yanmıyan. yeteri kadar oksijen (hava) ile karış-mıyan kömür, maden kömürü, odun ve benzeri yakıtların yaptığı zehirlemelerde baş etken, karbon monoksit (kimyaca CO) tir.
Renksiz, kokusuz, tatsız, havadan daha hafif olan bu gaz, ekonomik sanılan «iyi yanmaz» sobalarda, çabuk geçmesin diye «yeni yakılmış iken odaya alınmış» mangal ve maltızlarda kapalı verin havasında yüzde bine kadar çıkarsa, bir iki saatte odadakileri çarpar: ve gccikilirse öldürür. Kömür çarpması, yani karbon monoksid zehirlenmesi pek yavaş ve belli etmeden olduğu için, hattâ uyku hali getirdiği için kolayca farkedilmez ve şahsı ölüme götürür. Bu özelliği, ruhen güçsüz insanların kolay ve sözde rahat bir intihar için kömür zehirlenmesini tercih etmelerinin sebebidir.
Kömür Çarpması Neden Olur?
Kömür çarpması, iyi yanmamış kömürün çıkardığı karbon monoksit alyuvarlardaki hemoglobine yapışıp ondan kolay ayrılmıyan karboksihe-moglobin bileşimi yapmasmdandır. Normal olarak oksijenle birleşerek kolay ayrılabilen bir madde olan oksihemoglobın yapması gereken hemoglobin, CO ile birleşirse artık oksijen alamaz ve işe yaramaz hale geldiğinden zehirleme dediğimiz olay ortaya çıkar. Kömür çarpmasından kurtulan insanlarda kanın düzelmemesi ve zehirlenmenin bir döneminde pek ileri bir belirti olan baş ağrısının kolay kaybolmaması hep bu bozulmaz kimyasal bileşenlerdendir.
Kömür Çarptığını Nasıl Anlarız
Karbon monoksit zehirlenmelerinin sözünü ettiğimiz şiddetli baş ağrısı ile beraber, kulak uğultusu, çınlamalar, görme bulanıklığı, bulantılar, kusmaları da Önemli belirtileridir. Zamanında yetişilemezse hastanın yüzü morarır, solunum çabuklaşır ve bozulur, nabız düzenini kaybeder. Komaya giren insan birkaç saat bile yaşıyamaz.
Kurtarılan hastalarda da kandaki bozukluk dışında, kömür çarpmasının şiddetine göre kalbde, böbrekte, karaciğerde sinir sistemi merkez ve çevresinde, ciltte, akciğerlerde selim veya ağır zehirlenme artıkları kalır.
Kömür çarpması az az ve uzun süre iyi yanmamış yakıtlardan gelirse Kronik zehirlenme olur ve uykusuzluk, başağrısı, kansızlık, güçsüzlük, sersemlik uzun sürer.
Teşhiste spektroskopla yapılan muayene bizi aydınlatır.
Tedavi. — Tedavide, hastayı, boğulmuş, nefessizlikten hastalanmış bir insan olarak ele alacağız:
1 — Hastayı hemen bulunduğu yerden çıkarıp, soluğunu zorlaştırabilen her şeyini çözeceğiz (yaka, kravat hemen);
2 — Şimdi pratikte pek çok kullanılan basit aletlerle başarılı bir şekilde yapılan suni teneffüsü, alet yoksa aletsiz olarak, bilinen usullerle ve dakikada 17-18 hesabiyle yaptıracağız. Hastayı arka üstü yatırarak, veya yüzükoyun uzatarak yaptırılan solunum hareketlerinden yorulmazsak, mesut sonuç alabiliriz;
3 — İlâçlarla kalb kuvvetini artırmayı, teneffüs hareketini kolaylaştırmayı öngörmelidir (Coramine, cardiazol, huile camphre, lobeline enjeksiyonları gibi):
4 — Hastaneye götürüp oksijen vermek, hasta komada ise en az 2,5-3 litre, gerekirse komadan çıkıncaya kadar kan vermelidir. Bu sayede kömür çarpmasına uğrıyan hastanın kurtulma şansı fazlalaşmış olur.
Suni teneffüsü erken kesmek, canlı hastayı öldü sanmak büyük gaflet olabilir. Kömür çarpanların tedavisinden bıkmamak gerekir.
alıntı