lavman nedir - lavman nasıl yapılır - lavman çeşitleriKalın barsakların, anus yolundan bir miktar sıvı verildikten sonra boşaltılmasına lavman (tenkıye) denir. İçinde birtakım ilâç, besleyici maddelerin bulunduğu sıvıların bu yolla verilmesi de hekimlikte lâvman diye anılır.
Kabızlık hallerinde, doğumdan, ameliyatlardan önce boşaltıcı lâvmanlar yapılır. Bu iş için kullanılan aletin bir hâzinesi, lâstikten borusu, bir de anusa sokmak için musluklu ucu vardır. İrrigatör (tenkıye aleti) denilen bu cihazın haznesine 500-1.500 sm. küb kadar ılık su konur, içine biraz sabun, parafin, ya da zeytinyağı katılır. Bazı kimselerde su tahriş yaptığından, litreye 10 gram kadar tuz konabilir.
Tenkıyenin ucu anusa sokulduktan sonra, hazne yataktan 1 metre kadar yükseğe kaldırılarak suyun barsakların içine akması sağlanır. Lâvman suyunun hızla verilmemesi gerekir. Büyük aptes etme hissi uyanınca veriliş yavaşlatılmalı, kesilmelidir. Lâvman yapılan kimse verilen sıvıyı 10 dakika kadar içeride tutmalıdır.
Çocuklarda bu işi için puar (armut) adı verilen, armut biçimi içi boş bir lâstik kullanılır. Bunun da anusa sokmak için bir ucu vardır. Çocuklarda, bununla 50-60 sm. küb kadar zeytinyağı verilerek barsaklar boşaltılır.
Çocuklarda yaşa göree lâvmanla verilecek sıvı miktarları şöyledir:
2 yaşma kadar 50-100 sm. küb
5 yaşma kadar 150 sm. küb
10 yaşma kadar 250 sm. küb
Besleyici lavmanlar bugün eski değerini kaybetmiş bulunmaktadır. Çünkü barsağın son kısmından süt, yumurta, et suyu, şeker gibi maddeler emilemez. Bunlar, tersine, barsağı zedeliyebilirler. Bu yoldan vücuda ancak su ve tuz verilebilir.
İlâçlı lavmanlar, ağızdan ilâç alamıyan hastalarda uygulanabilir. Bu yolla, ateş düşürücü, ağrı dindirici, sinirleri yatıştırıcı ilâçlar verilir. Çok yüksek ateşli hastalarda, ısı kaybını kolaylaştırmak için soğuk lâvmanlar yapılabilir. Kaim barsağın son kısımlarının incelenmesi için yapılan röntgen muayenesinden önce baryumlu suyla lâvman yapılır, bu sıvı içerideyken röntgen filimleri çekilir.