ağızda kuruluk - ağız kuruluğunun nedenleri - ağız kuruluğu yapan hastalıklarAğız kuruluğu, ağzımızın alışılmadık şekilde kuru olmasıdır. Devam ettiğinde sıkıntıya yol açan yaygın bir problemdir. Aynı zamanda yemek yeme esnasında rahatsız olmaya neden olabilir ve diş sağlığını da olumsuz etkileyebilir. Tıp dilinde ağız kuruluğu için “xerostomia” terimi kullanılmaktadır.
Tükürük bezlerinin salgıladığı tükürük salgısı, ağızda bakteri üremesine ve dişlerin çürümesinin önlenmesine yardımcı olur. Ayrıca ağızdaki PH düzeyinin dengelenmesini de sağlar. Tükürük salgısının yeterli miktarda olmaması ağzımızın tat alma yeteneğinde azalmaya neden olabilir. Tükürük salgısı ağız içinde enzimlerin daha iyi çalışmasını sağlar ve yutma güçlüğünü önler.
Ağız kuruluğu için uygulanan tedavi nedenlere bağlı olmakla birlikte genellikle ilaçların yan etkileri olarak ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle doz ayarlamaları veya yeni ilaçların reçete edilmesi çözüm olabilmektedir.
BELİRTİLER
Ağızda yeterince tükürük salgısının olmaması ve ağız kuruluğu oluşması durumunda aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
• Ağızda kuruluk,
• Yoğun ve lifli görünen tükürük,
• Ağız içinin bazı bölgelerinde yaralar oluşması veya deri çatlaması,
• Çatlak dudaklar,
• Kötü nefes kokusu,
• Yutma ve konuşmada zorluk yaşanması,
• Boğaz ağrısı,
• Tat almada değişiklik,
• Ağızda mantar enfeksiyonu gelişmesi,
• Dişlerde plak oluşması, diş çürümesi ve diş eti hastalıkları gibi
Kadınlarda, ağız kuruluğu rujun dişlere yapışmasına neden olabilir.
Ne zaman doktora görünmelidir?
Eğer ağzınızda kalıcı şekilde ağız kuruluğu oluştuğuna dair belirtiler fark ederseniz bir diş hekimine veya ilgili polikliniğe başvurunuz.
NEDENLERİ
Ağız kuruluğunun bir dizi nedeni bulunmaktadır. Şöyle sıralanabilir:
• İlaçlar. Bazı reçetesiz satılan ilaçlar da dâhil olmak üzere birçok ilaçta yan etki olarak ağız kuruluğu meydana gelmektedir. Bu yan etkiye neden olan ilaç gurupları arasında depresyon ve anksiyete sorunları için kullanılan ilaçlar, antihistaminler, dekonjestanlar, yüksek tansiyon ilaçları, ishal gideren ilaçlar, kas gevşeticiler, idrar tutamama için kullanılan ilaçlar ve Parkinson hastalığı kullanılan ilaçlar yer alır.
• Yaşlanma. Yaşlanma tek başına ağız kuruluğuna neden olmaz ancak yaşlılığa bağlı gelişen hastalıklar için kullanılan bazı ilaçların yan etkisi olarak ağız kuruluğu gelişebilir. Bunun yanı sıra, yaşanan bazı hastalıklar da ağız kuruluğuna neden olmaktadır.
• Kanser tedavileri. Kemoterapi tedavisi için kullanılan bazı ilaçlar tükürük bezlerini etkileyerek tükürük salgısını azaltabilir. Baş ve boyun bölgesine yönelik yapılan radyoterapi uygulamaları da tükürük bezlerini olumsuz şekilde etkileyerek tükürük salgısını azaltabilir.
• Sinir hasarları. Baş ve boyun bölgesinde sinir hasarlarına neden olan bir yaralanma veya ameliyat da ağız kuruluğuna neden olabilir.
• Diğer sağlık koşulları. Ağız kuruluğu, oto immün hastalık olan Sjögren sendromu, şeker hastalığı, Parkinson hastalığı, HIV / AIDS, anksiyete bozuklukları ve depresyon gibi bazı sağlık koşullarının bir sonucu olabilir. Tükürük bezleri normal şekilde çalışıyor olsa bile felç geçirme ve Alzheimer hastalığına yakalanma ağız kuruluğu oluşmasında etkili olabilir. Horlama ve ağız açık şekilde nefes alışverişi de soruna katkıda bulunabilir.
• Sigara içilmesi. Sigara içme veya nikotin sakızı çiğneme de ağız kuruluğu belirtilerini artırabilir.
TESTLER VE TEŞHİS
Ağız kuruluğu teşhisinin konması için doktorunuz büyük ihtimalle ağzınızın muayenesini yapacak ve tıbbi geçmişiniz ile ilgili sorular soracaktır. Bazen yapılan kan testleri, tükürük bezlerinin çekilen röntgenleri ya da tükürük miktarını belirlemek için yapılan testler de ağız kuruluğu tanısı konmasında kullanılabilir.
TEDAVİ VE İLAÇLAR
Eğer doktorunuz ağız kuruluğuna ilaçların yan etkilerinin neden olduğunu düşünüyorsa, doz ayarlaması yapabilir ya da ağız kuruluğuna neden olmayacak başka ilaçlar reçete edebilir. Tükürük salgısını uyarmak ve arttırmak için “pilokarpin” veya “cevimeline” etken maddeli ilaçlar reçete edilebilir.