Braille Yazı Sistemi
Son güncelleme:
-
Kabartma Yazı - Kabartma Yazının Tarihçesi - Kabartma Yazı Nasıl Yazılır - Braille Yazısı
19. yüzyılda kendisi de görme engelli olan Louise Braille, günümüzde, görme engellilerin okuma ve yazmada kullandığı sistemi oluşturmuştur. Kabartılmış altı nokta-Braille sistemi, yazılı materyali okuyamayacak kadar göremeyen kişiler için dokunarak okuma sistemidir. Parmak ucuyla duyumlanacak kabarıklıkta altı nokta soldan sağa iki ve yukarıdan aşağıya üç noktanın oluşturduğu bir dikdörtgen biçimindedir. Karakterleri betimlemede kolaylık sağlamak amacıyla, kabartılmış noktalar soldan aşağıya doğru 1., 2., 3. nokta ve sağdan aşağıya doğru 4., 5., 6. nokta olarak sıralanır. Örneğin 1. noktanın, yani soldan 1. noktanın kabartılmış olması “a” harfini, 1. ve 2. noktaların kabartılmış olması “b” harfini, 1. ve 4. noktalar “c” harfini, 1., 4. ve 5. noktalar “d” harfini gösterir. (Özyürek, görme engelliler)
Görme engellilerde okuma, dokunma duyusunun yardımıyla ve Braille Yazı Sistemi ile yapılmaktadır. Braille yazı sistemi ikisi yan yana, üçü alt alta parmak ucuyla kolayca algılanılabilen altı noktadan oluşmaktadır. Kabartma noktaların yer aldığı dikdörtgen içinde 63 değişik düzenleme yapılabilmektedir. Okuma, parmakların noktaları duyumlaması ile gerçekleşmektedir (Sağlamer, 1975; Bryan 1982)
Braille yazı sisteminde harfle, altı noktanın kombinasyonlarıyla oluşmaktadır. Her bir noktanın ya da noktaların Braille karşılığı vardır. Örneğin altı noktadan seçilen 1. nokta a harfini ifade eder. Yine 1.,2., 3., 4., 5., ve 6., noktaların aynı kutucuğa yazılması “la” hecesini ifade eder.
Hecelerin yazımında sesler yan yana kutucuklara yazılır. Arada kutu boşluğu bırakılmaz.
Şu an Braille yazı sisteminde kullanılan kağıtlar 180 bristol, 200 bristol vb. kağıtlardır. Tablete yerleştirilen kağıt üzerine Braille yazı kalemi ile noktalar kabartılarak harfler veya semboller elde edilmektedir. Metinler sağdan sola doğru yazılır. Okuma sırasında yazılan metin ters çevrilerek soldan sağa doğru okunur.
Braille yazı sisteminde, harf, sayı ve sembollerin bazıları tek bir noktanın basımı ile, bazıları iki noktanın basımıyla, bazıları üç noktanın basımıyla, bazıları dört noktanın basımıyla, bazıları beş noktanın basımıyla, bazıları da altı noktanın hep birlikte basılmasıyla elde edilir.
Alıntı
