ayak parmaklarında kırık - ayak parmağı kırığına ne yapılır - ayak parmağı kırığının tedavisiAyak üzerine ağırlık düşmesi ya da hareket esnasında ayağın bir yere çarpması sonucu ayak parmaklarında kırık oluşması sık karşılaşılan bir durumdur.
Çoğu durumda tek parmakta sorun oluştuğundan dolayı kırık yerine oturtulduktan ve gerekli tedavi uygulandıktan sonra parmak yanındaki diğer parmağa bantlanarak sabitlenir. Ancak eğer kırılma ciddi ise ve özellikle ayak başparmağında gerçekleşmişse, alçıya alınması ya da cerrahi müdahalede bulunulması gerekebilir.
Ayak parmağı kırıklarının çoğu genellikle dört ile altı hafta içerisinde iyileşmektedir. Yine de kırılmanın gerçekleştiği yer ve kırılma şiddetine göre enfeksiyon oluşabilir ya da ileride osteoartrit gelişebilir.
BELİRTİLER
Ayak parmağında kırılma olduğunu;
• Kırılma bölgesinde şiddetli şekilde ağrı
• Kırık etrafındaki yumuşak dokularda şişme
• Parmakta gözle görünür şekilde deformite (şekil değişikliği)
• Hassasiyet
• Kan dolaşımındaki bozukluğa bağlı olarak uyuşma
• Renk değişikliği gibi belirtilerden anlayabilirsiniz.
Ne zaman doktora görünmelidir?
Ayak parmaklarınızda ağrı, şişlik ve renk değişikliği gibi belirtilere neden olacak vurma, çarpma gibi bir yaralanma yaşarsanız, bu belirtiler birkaç günden fazla sürerse ve parmaklardaki rahatsızlık ayakkabı giymenize ve yürümenize engel oluşturursa bir doktora görünmeniz önerilir. Yaralanma sonrası ayak parmağının normal şeklini kaybetmesi (deformite olması) kırılma veya yerinden çıkma ihtimalini yükseltir.
NEDENLERİ NELERDİR?
Ayak parmağı kırıklarının en yaygın nedenleri arasında ayağın bir yere yanlışlıkla çarpması, direk darbe alması, ayaklara yüklenme, burkulma veya üzerine ağırlık düşürülmesi gösterilebilir.
RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
Şişmanlık, aşırı kilolu olma, uygun olmayan spor ayakkabıları, osteoporoz gibi kemik veya eklem hastalıkları ve diyetlerde kalsiyum eksikliği parmak kırıkları oluşma riskini yükselten faktörlerdir.
KOMPLİKASYONLAR NELERDİR?
Parmak kırığına bağlı gelişebilecek komplikasyonlar şunlardır:
• Enfeksiyon: Kemik kırığının olduğu bölgedeki ciltte açıklık oluşmuşsa kemiklerin enfeksiyon kapma riski daha fazladır.
• Osteoartrit: Aşınma ve yıpranmalara neden olan bu artrit tipi eklemlerde meydana gelen kırıklarda daha çok görülür.
Daha az rastlanan olası komplikasyonlar ise şunlardır:
• Komşu sinirler, bağlar, kirişler, kaslar, kan damarları veya dokularda baskı veya yaralanma meydana gelmesi
• Kırığın geç kaynaması ve geç iyileşmesi
• Kırılma olan bölgede kan dolaşımının bozulması
• Kemik boyunda kısalma olması
• Tekrarlayan sakatlıklar nedeniyle eklemlerin stabil olmaması
• Faaliyetlere erken dönüldüğü için iyileşme süresinin uzaması
• Tekrarlayan sakatlıklara daha eğilimli hale gelmek
TESTLER VE TEŞHİS
İlk olarak fiziki bir muayene yapılacaktır. Muayene sırasında doktorunuz ayak parmaklarındaki hassas ve yaralanmış bölgeyi kontrol edecektir. Ayrıca kırık parmağın etrafındaki deriyi de inceleyerek parmağa hala yeterli miktarda kan akımı ve sinir iletimi olup olmadığına bakacaktır.
Fiziki muayene ile kırıktan emin olunamadıysa, kesin tanıyı koymak için değişik açılardan çekilen röntgen görüntülerinden faydalanılır.
TEDAVİ VE İLAÇLAR
1. İlaç kullanımı
Basit ayak parmağı kırıklarında genellikle eczanelerden reçetesiz de alınabilen “ibuprofen”, “naproksen sodyum” veya asetaminofen gibi ağrı kesici ve iltihap önleyici ilaçlar kullanılır. Eğer kırılmalar ciddi ise daha etkili ağrı kesiciler reçete edilir.
2. Redüksiyon (kırığın yerine oturtulması)
Kırılan veya yerinden çıkan kemikleri tekrar yerine oturtmak için redüksiyon denilen işlem uygulanır. Cerrahi müdahale içermez. Buz konarak ya da enjekteksiyonla anestezi yapılarak bölgenin uyuşması sağlanır.
3. Alçıya alma ve sabitleme
Kırıkların iyileşmesi ve yerinden oynamaması için aşağıdaki sabitleme yöntemleri kullanılır:
• Bandaj: Kırığın meydana geldiği parmak başparmağın dışında küçük parmaklardan biri ve kırık basit bir kırık ise, kırık olan parmak işlem gördükten sonra komşu parmakla birlikte bantlanır. Yanındaki diğer parmak bir atel görevi görmüş olur. Yapışan parmakların arasında tahriş oluşmasını önlemek için araya gazlı bez konulabilir ve gerektiğinde değişilir.
• Sert tabanlı ayakkabı giyilmesi: Doktorunuz ameliyat sonrası tabanı sert ve üstü yumuşak olan bir ayakkabı giymenizi önerecektir. Bu tür bir ayakkabı esnemeyi önleyecek ve ayağın şişmesi durumunda ayağa daha geniş alan sağlayacaktır.
• Alçıya alma: Parmak kırıkları bir arada duramayacak şekilde ise alçı yapılması istenecektir.
4. Ameliyat
Bazı durumlarda tam iyileşme sağlanması ve parmakların uygun konuma gelmesi için özel vida, levha ve mil kullanılması gerekebilir.
YAŞAM TARZI VE EV İLAÇLARI
Ayağın yüksekte tutulması ve buz kompresi yapılması şişkinlik ve ağrıları azaltmaya yardımcı olacaktır. Mümkün olduğunca yaralanmış bölgenin kalbinizden daha yüksekte tutulmasına dikkat ediniz. Buz kullandığınızda deri ile direk temas etmesindense bir havluya sarılması daha iyi olacaktır. 20 dakikada bir buzlu havluyu değiştirebilirsiniz.
Faaliyetlerde sabitlenmeyen kas guruplarını çalıştırınız. Tedaviden sonra aktivitelere yavaş yavaş başlayın ve tam iyileşmeden de araba kullanmayın.
Tedavi sürecinde aşağıdaki belirtilerle karşılaşırsanız doktorunuza bildiriniz:
Tırnak altlarındaki deride mavi ve gri şeklinde renk değişikliği gözlenirse,
Parmaklarda uyuşma veya his kaybı yaşanırsa,
Ağrı ve şişkinlikte artış veya ameliyat yerinde akıntı varsa,
Baş ağrısı, kas ağrısı, baş dönmesi, genel bir hastalık hissi veya yüksek ateş şeklinde enfeksiyon belirtileri yaşarsanız,
Bulantı ve kusma varsa doktorunuza tekrar görünmeniz gerekir.