evde boya işleri - evin temizlik ve güzelliği - bitkisel boyalar - hayvansal boyalar - yağlıboyaOdaların ve duvarların çeşitli renklere boyanması moda olduktan sonra boya işleri evin temizlik ve güzelliğinde birinci derecede gelmektedir.
BOYA İŞLERİ, bir ev erkeği için, hattâ bu gibi şeylere eli yatkın ev hanımları için, kendi kendilerine yapabilecekleri en zevkli işlerden biridir. İnsanın ev içindeki kapı, pencere pervazı gibi tahta kısımları, sandalya, koltuk, dolap gibi tahta eşyayı kendi eliyle, istediği gibi, istediği renkte boyaması gerçekten özenilecek bir iştir. Hele zevk sahibi kimseler bu işte az bir masrafla, ufak bir emekle birer sanat eseri sayılabilecek renk ahengi vücuda getirebilirler.
Türlü ; Evlerde, türlü işlerde kullanılan boyalar başlıca şu kaynaklardan elde edilir: 1) Yaprak, tohum, kök gibi bitki parçalarından; 2) Bö-çeklerden; 3) Kömür katranından; 4) Madenlerden; 5) Petrolden.
Bitkisel Boyalar. — Bitkilerden elde edilen, ev, eşay ve kumaşların boyanmasında kullanılan boyaların başında çivit boyası gelir. Mavi renkte olan bu boya, Hindistan’da, Çin’de yetişen bir bitkinin yaprakları kaynatılarak elde edilir. Çok eski çağlardan beri bilinen çivit boyası ile evler, tahta eşyalar boyanır. Bundan başka çivit çamaşırın rengine beyaza yakın açık mavi bir renk verdiği için de evlerde çok kullanılır (Bk. Çamaşır) .
Gene bitkilerden elde edilen kökboya, yağlı olmadığı za* manlarda eşyaların boyanmasında kullanılır. Kökboya ile daha çok kumaşlar boyanır. Bitkisel boyaların arasında bakkam ağacı boyası ile Brezilya boyası da vardır.
Bütün bu boyalar kimyasal boyaların gittikçe artması, yayılması ile önemini kaybederek, yalnız kumaşların boyanmasında faydalanılır hale gelmiştir.
Hayvansal Boyalar. — Bu tür boyalar içinde en önemli olanı kırmızı ile lâk boyalarıdır. Her ikisi de kırmızı renkte olan bu boyalardan birincisi «kırmız» denilen bir böceğin kurutulmuş vücudundan yapılır, ev ve eşyalardan çok kumaşların boyanmasında kullanılır.
Lâk adı verilen boya da, bir ağacın içinde yuva yapıp ölen böceğin suya batırılması ile elde edilir. Parlak olan bu boya eşyaların, oyma işlerinin boyanmasında kullanılır.
Katran Boyaları. — Bunların en önemlisi kömür katranından çıkarılan, anilin adı verilen boyadır. Bu boyalar bitki ve hayvan boyalarından daha kolay elde edildiği, daha ucuz olduğu için çok kullanılır.
Yağlıboya
Evleri, mobilyaları, çeşitli eşyaları boyamak için en çok kullandığımız boyalar yağlıboyalardır. Bunlar
madenlerden, petrolden kimyasal yollarla elde edilir.
Yağlıboya tahta, tuğla, taş, alçı, çimento, demir, cam, daha başka birçok şeyler üzerine yapılır. Bu çeşitli maddelerden yapılmış olan eşyaları kaplıyarak yıllarca sıcağa, soğuğa, pasa, çürümeye karşı koruduğu gibi, onların güzel görünmesine de yarar.
Genel olarak, yağlıboya hazır olarak kutular içinde satılır. Yalnız, büyük işlerde kutu boyası kullanılmaz, bunu boyacılar kendileri hazırlarlar.
Evde boyamak istediğimiz eşyalar için kutular içinde satılan hazır boyalardan faydalanabileceğimiz gibi, hazırlanmamış bir yağlıboyayı kendimiz de hazırlıyabiliriz. Bunun için, boyadan başka, üstübeç, ketenyağı, terebentin esansı, sikatif ister.
Önce üstübeç ketenyağı ile karıştırılır, sonra terebentin esansı konur, birkaç damla da sikatif karıştırılınca yağlıboya hazırlanmış olur. Yalnız, yağlı esansın ölçüsü, boyanacak yere göre değişir. Ayrıca, üzerinde hio boya olmıyan yere boya birkaç kere sürülür. Yeni tahtalara da üç kat boya sürmek lâzımdır. İlk kat boya koyu, ikinci, üçüncü katlar ise sulu sürülür. Genel olarak, yağlıboya sulu olmalıdır.