[h=1] Mübarek cuma vakti!
Bursa'daki Ulu Cami'den çıktım.
Bu camide Karagöz ile Hacivat'ın nasıl çalışmış olduklarını düşündüm.
Birisi demirci ustası diğeri duvarcı!
***
Birbirleri ile şakalaşmaları
Tartışmaları
Atışmaları
Ve ilerlemeyen cami inşaatında padişahın iki ustayı idam etmesi!
***
Bilinen hikayedir.
Demirci ustası Karagöz ile duvar ustası Hacivat, cami inşaatında sürekli şakalaşırlarmış.
İşçiler adeta işi bırakıp, bu iki ustanın nüktelerini dinlerlermiş
Bu yüzden cami inşaatı ilerlemezmiş.
Durumu öğrenen padişah; ki Sultan Orhan olsa gerek, iki ustayı da idam ettirmiş!
Fakat sonradan bu yaptığına pişman olmuş!
Şeyh Küşteri adlı bir derviş, bu olayı öğrenmiş.
Padişahın üzüntüsünü hafifletmek için deve derisinden Karagöz'ün ve Hacivat'ın figürlerini yapıp, tahta çubuklara geçirmiş.
Arkasında mum yanan bir perdenin ardından, bunları perdeye yansıtmış.
Konuşturup oynatmış!
Oynatıp konuşturmuş!
Hem konuşturmuş hem oynatmış
"Vay vay vay vayv"
Böylece Şeyh Küşteri padişaha: "Aslolan eserdir. Ömrümüz bir gün bitecek hayal olacak." demeye getirmiş
***
Esasında gölge oyunu ilk önce Çin'den çıkmıştır.
XI. yüzyıldaki bir Çin ansiklopedisi bundan söz eder.
Öğrendiğimize göre: "M.Ö. (140) Çin İmparatoru Wu'nun eşi ölür! İmparator Wu çok üzülür. Onun bu üzüntüsünü hafifletmek için Şow Wung adlı biri, beyaz bir perde arkasına imparatorun eşine benzeyen bir kadını koyarak, perdede yansıtır. Gölge oyunu ile ilgili ilk yazılı kaynak bu XI. yüzyıl ansiklopedisidir.
***
Ayrıca, Evliya Çelebi'nin Karagöz ve Hacivat ile ilgili yazdıkları "Seyahatname" adlı eseri de önemlidir.
Bu önemi Yunanistan yurttaşları bilmektedir.
Çünkü Karagöz'ü kendi kültürlerinin bir ürünü olarak görmektedirler.
Bu yüzden Yunanistan'da 50'den fazla Karagöz Sahnesi vardır.
Bursa'daki Karagöz Müzesi'ni de bizden çok Yunanistan'ın tur otobüsleri ziyaret etmektedir.
Çünkü Evliya Çelebi, " Seyahatname" sin de Hacivat'a: "Bursalı Hacı Ayvat" yazarken; Karagöz içinse "İstanbul tekfuru Kostantininin saisi idi" der.
Oysa Karagöz 700 yıldır kültürümüzde/sanatımızda vardır
Var olmaya devam edecektir
Yeter ki kültürümüze / sanatımıza sahip çıkıp, gelecek nesillere aktarmayı bilelim.
***
Bilirsiniz!... Gölge oyunu geleneksel tiyatromuzun önemli türlerindendir.
Karagöz oyunlarında toplumsal bir yerginin niteliği görülür.
En önemli özelliği komedya oluşudur.
Karagöz oyunları "Kadir Gecesi" hariç tüm Ramazan akşamlarına denk gelecek çeşitliliktedir.
Ölüm bile Karagöz'de gülünç yanı ile anılır.
Tiyatro edebiyatımızda Karagöz'ün yönteminden, esprisinden yararlanmak gerekir.
Neden mi?
Gerçek yaşama her daim yararlı düşünce ve eserler katmak için
Kültür Bakanlığı'nın bunu her daim yapması gerekir.
Sadece Kültür Bakanlığı mı?
Ya sanatçılar, aydınlar!
***
Evet!... Mübarek cuma vakti!
Bursa'daki Ulu Cami'den çıktım.
Bu caminin inşaatında çalışan Karagöz ile Hacivat'ın yediklerini, içtiklerini, yatıp kalktıkları yeri düşündüm
Burası vatan toprağıdır dedim.
Karagöz Müzesi'ne doğru yöneldim.
Müzeyi gezdim.
Ziyaretçi defterine: (İvedi olarak Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Karagöz'le ilgili ödüllü yarışmalar düzenlemelidir.) yazıp imzaladım.
Müzeden çıktım.
Müze önünde Yunanistan turistleri
Caddelerde korna sesleri
Aslolan eserdir derken; sessiz sedasız Hacivat'ın mezarına yöneldim