Goalball Gelişiyor
Son güncelleme:
-
Kaleye şut atılan top, manasına da gelen goalball İngilizce bir terimdir. Yazım olarak 'goalball' telaffuz olarak da 'golbol' denilebilir bu oyuna.
Hususan kör veya görme engelli birey ve neferlerin yaptığı bir spor branşıdır. Dinamiği kulağa ve dikkate dayalı akustik bir top ile oynanan hareketli olma yolunda olan bir spordur.
Tabi her spor gibi goalball de değişiyor ve ilerliyor. Fakat goalballün ilerlemesi ve değişimi diğer branşlara nazaran daha fazla kendini hissettiriyor. Örneğin bu branş yaklaşık üç yıl boyunca goalball uzmanları tarafından incelenir ve değişmesi gereken kuralların neden ve sebebleri ve goalballün ilerlemesine katkıları rapor edilir ve akabinde en iyi goalball için son karar verilir. Özellikle Avrupa'da bulunan IBSA ki bu branşında üye olduğu Uluslararası Kör Sporları Federasyonudur, burada yöneticiler tam bir adalet ve değişim için ter döküyorlar.
Örneğin 2014'ten önceki bazı kurallar ile 2014-2017 arasında uygulanacak kurallara beraber bakalım.
Thirt time throw
Bildiğimiz üzere önceden sadece bir sporcu en fazla üst üste 2 şut atabiliyor ve 3. şutunu da attığında penaltı cezası ile karşılaşıyordu. Goalballün taktiksel bir spor branşına doğru yönünü çevirmesi ve bu kuralın da taktik amaçlı olması ve bir sporcunun eğer (antrenörleri tarafından) istenirse istediği kadar şutu üst üste atması olanağı verilmiş oluyor.
Subtutionda oyun içinde eyeshadesleri çıkarma
Önceden oyuncu değişikliğinde ismi anons edilse dahi saha dışına çıkıncaya kadar 'eyeshadeslerine' dokunamayan sporcu bu yeni kural ile artık ismi yani forma numarası anons edildikten sonra eyeshadeslerini gözlerinden çıkarabilir.
Team area ve illegal defens
Bilindiği gibi sporcuların yerleştiği ilk alana 'team area' denilmiş ve goalball çok dar bir alana sıkıştırılmıştır. Bu değişim sürecinde ise her iki alan(team area ve landing area) takım alanı olarak isimlendirilmiş ve sporcuların defans zamanında 'landing area' sınırına kadar(higball line) müdafa yapmalarına olanak sağlanarak goalballü tam bir aktif branş haline getirmiştir.
Ball over
Artık ball over sadece centre cizgisinden karşı alana geçer geçmez verilirken bu değişen kurallarda landing areanın her iki kenarından dahi oyun dışına çıkar ise ball over verilerek top karşı takıma verilir. Böylece haksız rekabetin önüne geçilmiş ve pas out ile top tekrar kendilerine verilmemiş oluyor.
Goalball futbol değildir.
Evet her ne kadar goalball için görme engellilerin futbolu tabiri de kullanılsa bu doğru değildir. Evet futbol kadar görme engelliler için favori bir branştır. Lakin futbol topuna vurar gibi goalball topuna vurmak 'personal penalty' olarak cezai müeyyide olarak karşılarına çıkıyor.
Kendi kalesine gol atma
Futbolda bir sporcu veya kaleci oyun başladığında kendi kalesine gol atması durumunda gol olur. Eski goalballde de böyle bir kural vardı fakat goalball futbol olmadığından bu kural kaldırıldı ve özellikle oyun başladığında atılan şut kendi kalesine girdiğinde gol kabul edilmiyor ve out işlemi sayılarak rakip takıma iade ediliyor. Yani artık ilk şutu coin toss'u kaybeden takıma verilmiş oluyor.
Takım Penaltıları
Son şutu atan sporcu kaleye geçerken yeni değişim ile artık rakip antrenör kaleye geçecek olan sporcuyu belirler. Eğer 3 sporcu takım alanına yerleşmiş ve sonra 'team penalty' olmuş ise ancak bu 3 sporcu arasından kaleciyi seçebilir.
Referee time out' Antrenör time out ve substitionları sesli isteyebilir
Özellikle topa sahip takım 10 saniye süresinin daha fazla ilerlememesi amacıyla el işareti ile yaptığı time out isteğini hakemin görmediği durumlarda 'referee time out' diyerek uyarmış oluyor.
Time out sayısı 4'e çıkıyor
Önceden 3 olan Time Out artık her takım için 4 adet olarak kabul edilmiş. Böylece goalballün tam bir taktik mücadelesine girdiği kabul edilmekte. Antrenörler ve teknik adamların dikkat etmesi gereken nokta şudur. Eğer bu 4 time outun hepsini kullanmak istiyorlar ise ilkyarı en az 1 time out kullanmaları gerekir.
Coi- toss
Karışıklığı önlemek amacıyla masaya göre left side şut atan takıma verilir. Diğer takımda right sideye yerleşir.
Uniforms
Formalarda sporcu numaraları mevcut olduğundan maç ve masa hakemleri tarafından rahatlıkla görülebilmesi gerekmektedir. Bu nedenle sporcular formalarını şortlarının içine sokamıyorlar artık.
Ten second
Top sporcunun elinden çıkar çıkmaz stop ettirilen kronometre artık top higball çizgisine ulaştığında stop ettiriliyor. Böylece topun daha kısa sürede oyuna sokulması hedeflenmiş oluyor.
Official time out
Artık official time out alındığında nedeni de anons ediliyor.
A) Official time out! Equipment check!(eyeshades, shoe laces, player epuipment, court repairs ...)
B) Oficial time out ! Clarification!
Goalballü yöneten hakemlerden biri yanlış karar verebiliyordu veya karşı taraftaki hakem arkadaşı bu yanlış karar karşısında herhangi bir tavır veya karakteristiki bir davranışta bulunamıyordu. Şimdi ise böyle bir durumda "Official Time Out Clafirication!" denilerek centre de bir araya gelinerek konu ile ilgli görüşebiliyor ve sonuca bağlayabiliyorlar. Bu kural seyircilere yönelik olarak da verilebilir.
C) Official time out! Noise!
Oyuncuların dikkatini ve topun sesini takip etmeyi engelleyecek ses ve gürültüler için alınır ve uyarılır.
Sporcuların oyun içinde 'eyeshades control' demesi
Sporcuların rakip sporcuları için hakeme yönelik 'eyeshades chek' yani rakip takımın gözlüklerini kontrol et gibi isteklerde -görmediklerinden dolayı- bulanamazlar. Böyle bir durumda artık bir düdük ve akabinde 'delay of game' ile cezalandırılırlar.
Takımların ısınması
Takımlar 5 dakika boyunca hakemlerin kontrolünde ısınabilirler. Her takım kendi yarı alanını kullanmak zorundadır. Fakat adaletsizliğe, karmaşıklığa ve rakibin sahasını kullanmaya yönelik tavırların ilki warning olarak uyarılır ikinci hatada ise penaltı cezası verilir.
Substution
Yeni kural öncesinde 3 oyuncu değişikliği hakkı bulunurken artık takımlar 4 sporcu değişikliğine gidebilir. Fakat ilk yarıda sporcu değişikliğine gidilmemişse ikinci yarı ancak 3 sporcu değişikliği yapabilirler.
Equipman check
Isınma ve eyepachesler takıldıktan sonra 90 saniye 'equipman check' anonsu yapılır ve bu süre içinde sporcu kontrolleri bitirilir ve maç başlamaya hazır hale gelir.
Topun formaya sürdürülmesi
Bilindiği gibi ıslak bir top ile randımanlı şut atmak olanak dışıdır. Bu nedenle bazı sporcular topu ıslanmış formalarına sürterek ıslanmasını sağlayabiliyorlardı. İşte bu yeni kural ile top formaya sürülemiyor. Aksi durumda 'personal penalty' cezası veriliyor.
Görüldüğü gibi goalball hep ileriye doğru bir atılım içerisinde. Goalball gelişiyor. Artık taktiklerin ve goalball bilgilerinin yarışacağı bir branş halini alıyor. Beden Eğitimi kültürü olmayanların ve antrenörlük kurslarından layıkıyla geçemeyenlerin, kendilerini bu alanda ilerletme azmi olmayanların bu branşta başarılı olamayacağı bir hal alıyor. Bu gelişim ile İyi bir şutörün önü kesilmiyor çok hareketli bir defasiv oyuncuya büyük bir hareket alanı bırakılıyor, karşı tarafın hakkı olabilecek toplar pas out gibi eski kuralları egale ederek yeni ball overler ile artık geri iade ediliyor, oyundan çıkacak bir sporcuyu sınırlandırmayarak, rahatlıkla terlemiş ve sıkıntı vermiş eyeshadesini saha içinde iken dahi çıkarmasına izin veriyor, yedekte bekleyen 3 sporcununda oyuna girmesi sağlanarak '4 subtition' hakkı veriliyor, antrenör ve teknik adamların taktiklerini sporcuları ile paylaşmalarına olanak sağlanarak '4 time out' hakkı veriliyor, hakemlerin haksızlık durumunda birbirleri ile konuşmaları için 'clarification' izni veriliyor, takım penaltılarında antrenörlerin rakip kaleciyi seçmesi taktiksel olarak gol yollarını açabiliyor, oyun başladığında yanlışlıkla kendi kalesine gol atarak rakibe atmadığı golü vermesi hatasından vaz geçilerek gerçek üstünlük ortaya koyularak goalballin gelişimi sağlanmış oluyor.
Goalball gelişiyor. Elbette goalball ile kafaların da değişmesi gerekiyor. Yoksa bazı kafaların değişmemesi ile birlikte goalballün istikbaline İsrail duvarları gibi engel olunabiliyor.
Not: Oyun kuralları ile ilgili bilgiler 11-17 Mart 2014 tarihinde Erbil'de Uluslararası Goalball Level 3 hakemi Reza Dehgan ve Hoşeng Şerîatî tarafından verilmiştir