1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Ailede uşaq terbiyesi nece formalaşır - Derslerini oxumaq

Ailede uşaq terbiyesi nece formalaşır - Derslerini oxumaq

Son güncelleme: 06.05.2014 12:11
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • Ailede uşaq terbiyesine uşaqlarımızın körpeliyinden başlamalıyıq. Bes biz ne edirik? Özü yellenen, özü oxuyan beşiklerde böyüyen, süni qida ile qidalanan laylalardan uzaq körpeler yetişdiririk. Halbuki laylalarımız dua idi, dilek idi, arzu idi. Daha sonra da uşaqlarımız ecaib mexluqlardan qehremanlar düzeldilmiş xarici cizgi filmlerinin tesiri altında aqressivleşirler. Gelin, uşaqlarımızı bu filmlerden uzaq tutaq ve bu filmler evezine onlara çoxlu nağıllar danışaq. Çünki cizgi filmlerine sessiz baxan uşaq, eksine nağıllara qulaq asdıqda saysız-hesabsız suallar verir ve neticede, ne qeder şey öyrenir.

    Uşaqlara deyer vermek üçün en gözel yol danışmaqdır. Hemçinin, onu danışdırmaq ve dinlemekdir. Halbuki biz uşaq sobaya yaxınlaşır “Cızz” deyirik, yazmaq isteyir “Cızz” deyirik, kitaba el uzadır “Cızz” deyirik ve s. Teqlid ederek, toxunaraq öyrenmeli olduğu halda, teessüf ki, “cızz-cızzlarla” qorxudulan uşaqlar böyüdürük. Başqa bir misal. Analar uşaqlarına hirslenir ve: “Derslerini oxumursan! Axşam atan gelende deyeceyem” deyirler. Halbuki onlar bununla iki yerde sehv addım atırlar.

    Birincisi, “Derslerini oxumursan” demekle uşağın beynine çalışqan olmadığını “yeridirler”. İkincisi ise “cezalandırıcı” ata obrazı formalaşdırırlar. Neticede de uşaq atanın eve gelmesini istemir. Halbuki ana bele deye biler: “Oynamamışdan evvel bir az kitab oxumaq istemirsen?” Belelikle, uşaq özü seçim etmiş olar ve bu seçiminin mesuliyyetini daha asan daşıyar. Uşağı oxumağa heveslendirmek üçün az oxuduqda bele onu teqdir etmeli, tebrik etmeli ve alqışlamalıyıq.

    Seriallardan ve telefon söhbetlerinden başı açılmayan anaya, televizorun pultunu elinden qoymayan ataya uşaq hansı problemini deye ve ya onlarla nece ünsiyyet qura biler? Uşaqlarla ünsiyyet qurarken böyüyen ne demeyinden çox uşağın ne anlamağı ehemiyyetlidir. Uşaqla ünsiyyet qurarken vermek istediyimiz esas fikir uşağın menliyine deyil, xarakterine yönelmelidir. Biz ise buna ancaq ifadelerimizi ve üslubumuzu deyişerek nail ola bilerik. Meselen:

    1. “Eziz balam, kiçik qardaşına qarşı daha diqqetli ola bilersenmi?” Verilen fikir: Senden daha çox diqqet gözleyirem. Alınan fikir: aileye, qardaşa qarşı diqqetli olma.
    2. “Sen istesen, en terbiyeli ve en yaxşı oxuyan şagird ola bilersen”. Verilen fikir: Sene inanıram. Alınan fikir: Cesaretlendirme, güvenme.
    3. “Sehv ede bilersen, oyunda uduza bilersen, buna hazır olmalısan, ruhdan düşme gelen sefer qalib sen olarsan”. Verilen fikir:

    Ruhlandırma, inam. Alınan fikir: Daha çox çalışmalı, özünü bir daha sınamalı . Uşaqlarınızla ünsiyyet qurmaq üçün onlara vaxt ayırmaq lazımdır. Uşaqlarla kinoya, balıq tutmağa, tarixi muzeyleri gezmeye, xeste ve nümunevi insanları ziyaret etmeye getmek lazımdır.
    Ve bir haşiye.

    alıntı
#06.05.2014 12:11 0 0 0