Paranoya romanı, edebiyat′da bir roman türü. XX. yüzyıldan itibaren yaygınlaşmağa başlamıştır.
Paranoya romanları bazen gerçekliğin özel doğasını araştırıyor. Bu tür romanlarda insan yapısının bir parçası olan paranoya en önemli konumdadır. "Paranoya romanları" terimi iktidara güçler tarafından nasıl manipüle edilebilmesi ile ilgili olan edebiyat eserleri tanımlamak için kullanılan bir terimdir[1]. Bu güçler, totaliter bir hükümet gibi harici olabilir. Ya da bir karakterin dünyanı olduğu gibi kabul etmeyib, red etmesi olabilir. Bu roman karakterleri aşırı endişe veya korkuyla karakterize edilr. Onlar sıkça mantıksız kuruntularla bilinen rahatsızlıklar yaratıyorlar.
Tarih
Paranoya romanı öğeleri 20. yüzyılın ilk yarısı kadar olan eserlerde görülebilir. Özellikle Franz Kafka’nın eserlerinde bunu görmek olur.
Modern paranoid kurgu atası olarak ise ABD’li bilim-kurgu roman ve kısa hikâye yazarı Philip K. Dick görülüyor. Onun eserleri tam anlamıyla paranoya ve halüsinasyondan ibaretdir.
Howard Phillips Lovecraft ise kendi deliliklerinden ilhamlanarak çok önemli paranoya romanları yazmıştır. O, eserlerinde bilim kurgu ile korkuyu birleştiren ilk yazardır[3].
Paranoya romanı yazarları
William S. Burroughs
Philip K. Dick
Howard Phillips Lovecraft
Thomas Pynchon
Stephen R. Donaldson
Robert Anton Wilson
Yapılmış filmler
XX. yüzyılda paranoya romanıları en önemli film konularından biri olmuşdur. Esasen Amerikan filmlerinde bu konuya daha çok rastlıyoruz.
Bıçak Sırtı
Dövüş Kulübü (film)
Oyun (film)
Jacob's Ladder
Matrix (film)
Amerikan Sapığı
Zindan Adası
Vanilla Sky
Melvin Goes to Dinner
Primer
Ada (film)
The Prisoner
Taksi Şoförü (film)