Paraleller ve Meridyenler
Son güncelleme:
-
Ekvator
Kabaca küre şeklinde olan Dünyamızda, kutup noktaları arasında dünyayı eşit iki parçaya böldüğü kabul edilen en büyük çembere Ekvator dairesi denir.
Paraleller
Ekvator ile kutup arasındaki küre yüzeyinde, Ekvator’a paralel olarak 1 ‘er derecelik açılardan geçen daireler çizilmiştir. Bunlara paraleller ya da paralel daireler denir. Dünya’da, Ekvator’un güneyinde 90 ve kuzeyinde de 90 olmak üzere 180 paralel dairesi vardır. Dünya’nın merkezinden 1′er derecelik açı ile çizilen bu dairelerin birbirleri ile olan mesafeleri aynıdır. Ancak bu dairelerin çapları ve çevresi Ekvator’dan Kuzey ve Güney kutuplara doğru gidildikçe azalır. Nitekim Ekvator’da 40 076 km olan dairenin çevresi kutupta sıfır olmaktadır.
Meridyenler
Meridyenler, Ekvator’dan birer derece açı ile geçerek Kuzey ve Güney kutup noktalarına doğru çizilen çemberlerdir. Yani, kuzey-güney yönünde Dünya’yı kate- den bu yarım dairelere meridyen denir. Dairenin çevresi 360° olduğundan 360 meridyen bulunur. Meridyenlerin yerini tayin etmek bakımından İngiltere’deki Greenwich (Grinviç) Rasathanesi’nden geçen meridyen Başlangıç Meridyeni veya O meridyen olarak kabul edilmiştir. Bunun doğusunda bulunan 180 meridyene Doğu meridyenleri, batısında bulunan 180 meridyene de Batı meridyenleri denir. Meridyenler kutup noktalarında kesişerek bir noktada birleşir. Bu bakımdan paraleller arasında kalan meridyen yayları arasındaki mesafe Ekvator’ dan kuzey ve güneye doğru azalarak kutuplarda sıfır olur.
Meridyenlerin özelliklerini maddeler hâlinde şöyle özetleyebiliriz:
Bütün meridyenler kuzey-güney yönündedir,
Meridyen yayları arasındaki mesafeler, Ekvator’dan kutuplara doğru azalarak kutuplarda birleşir,
Meridyenler birer derece açı ile geçer.
Paralellerin özellikleri ise özetle şöyledir:
Paraleller birbirlerine paralel olup aralarındaki mesafeler de birbirine eşittir,
Paraleller doğu-batı yönündedir,
Paraleller, meridyenleri dik açı ile keser,
Paraleller, Ekvator’dan kutuplara doğru gittikçe küçülen daireler hâlinde birbirlerini takip eder; Ekvator dairesi en büyük paralel dairesidir,
Paraleller, 1′er derece açı ile geçer veya aralarındaki uzaklık 1 ‘er derecedir.
alıntı