İşkur'dan Engelli Düşmanı Meslekler Sözlüğü
Son güncelleme:
-
Engelli Meslekleri - Engelli Meslekler Sözlüğü - Engelliler ve İşkur Meslekleri - Engelli Düşmanı Meslekler
Türkiye İş Kurumu'nun (İŞKUR) hazırladığı 'meslekler sözlüğü', engellilere ve kadınlara yönelik bir ayrımcılık belgesi gibi. Birçok meslek grubunda 'gereken özellikler' başlığı altında 'bedenin güçlü, sağlıklı olması, özürü bulunmaması', 'Bedensel özür, bu meslekte ilerlemeye engel' gibi ifadeler yer alıyor.
Sözlükte; bazı meslekler anlatılırken "bayanların çok tercih ettiği" notlarının düşüldüğü görülüyor. Ağırlıklı olarak kadınların yaptığı mesleklerin nitelikleri sıralanırken de "sır tutma", "sevimli olma" gibi akla ziyan ifadeler bulunuyor.
Radikal gazetesinden Bahadır Özgür'ün haberine göre; İŞKUR, 4 yıl önce kendi ifadesiyle uzmanlardan oluşan bir heyete Türk Meslekler Sözlüğü hazırlattı. Her yıl yeni eklemelerle bu sözlük genişletildi. Sözlük, Türkiye'nin ilk ve tek resmi "Meslekler Sözlüğü" olarak biliniyor.
Ancak, on binlerce insanın her gün sitesini ziyaret ettiği İŞKUR'un hazırladığı sözlük bir "ayrımcılık" belgesi gibi. Rencide edici ifadeler ağırlıklı olarak engelliler için kullanılırken, kadınlar da cinsiyetçi tanımlamalarla bu işten payını alıyor. İşte İŞKUR'un çok övündüğü sözlükten bazı örnekler:
'Diplomat: Düzgün fizikli, özürlü olmayan'
Sözlükte 'diplomat'ın görevleri sayıldıktan hemen sonra "Mesleğin Getirdiği Özellikler" başlığı altında "Söz ve yazıdaki ayrıntıyı, öz ifadeyi algılayabilen, sosyal bilimlere ilgili ve bu alanda başarılı, insanlarla iyi iletişim kurabilen" vb. sıfatlar sayıldıktan sonra "Düzgün bir fiziki yapıya sahip ve bedensel özürü bulunmayan" deniliyor.
İŞKUR yöneticilerinin dünyada birçok örneği bulunan engelli diplomatları bilmese bile BM'de elçilik yapmış CHP Milletvekili Şafak Pavey'i ve 1 Mart 2014'te atanan ilk görme engelli diplomat Dilek Ertürk'ü duymadığı da görülüyor.
Basketbolcu: Sağlam kafa, sağlam vücut
İŞKUR'un engellilerin yapamayacağını ima ettiği bir başka meslek de 'Basketbolcu.' Nitelikler sayılırken, "Sağlıklı bir vücuda sahip, atletik özellikleri, uzun kolları, bacakları olan, kasları yeteri kadar güçlü" deniliyor. Yine İŞKUR uzmanları üst üste Şampiyonlar Ligi'ni kazanan Galatasaray takımını 'meslekten' bile saymamış.
Ek olarak "Belli bir zekâ seviyesini" de ekleyerek, down sendromlu çocukların kurduğu takımları da bir kalemde silivermiş. İŞKUR sözlüğünde voleybolcu, futbolcu ve diğer spor dalları için de aynı özellikler sıralanıyor.
'Fotoğraf sanatçısı ve ressamın el ve gözde kusuru varsa ilerleyemez'
İŞKUR, 'estetik' yönü ağır basan 'yaratıcı' mesleklerde ise engelli olmayı baştan aykırı buluyor. Mesela 'Fotoğraf Sanatçısı' başlığı altında şu nitelikleri sıralıyor: "Fotoğraf sanatçısı olmak isteyenlerin; görme duyusu güçlü ve renkleri ayırt edebilen, göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilen, kapalı yerlerde çalışmaktan sıkılmayan, ayrıntıları algılayabilen, dikkatli, sabırlı, İnsanlarla iyi ilişkiler kurabilen kimseler olmaları gerekir." Ve devamında uzmanlar şu notu de eklemeyi ihmal etmemişler: "İleri derecede görme bozukluğu, el ve ayakların sakatlığı bu mesleğin yürütülmesini engeller."
İŞKUR yetkililerinin, İzmir'de her yıl "Görmeyen gözler fotoğraf çekiyor" başlığı altında Türkiye'nen her yerinden engelli sanatçıların katıldığı bir serginin düzenlendiğinden haberleri olmadığı düşünülüyor.
Meslekler Sözlüğü'nde ressam da tanıtılırken yine aynı ifadeler hayli ağır şekilde yer alıyor. Ressam olmak isteyenlerin, "El becerisi gelişmiş, imgelem gücü yüksek, yaratıcı, yeniliklere açık kimseler olmaları" gerektiğini sayan İŞKUR uzmanları, yine şu notu da düşmüşler: "El ve gözlerdeki özürler mesleğin yürütülmesini engeller." Ayrıca renk körlerine de mesleğin kapısını tamamen kapatmış: "Renkleri ayırdedebilen kişiler olmaları gerekir."
Opera sanatçısı: Düzgün fizik...
Türk Meslekler Sözlüğü'ne göre; dünyaca ünlü İtalyan tenör Antonio Bocelli, opera sanatçısı olamaz. Çünkü görme özürlü üstelik dans da edemeyen Bocelli, İŞKUR’a bakılırsa bu meslekte asla ilerleyemez. Sözlükte opera sanatçısının özellikleri de şöyle yazılmış: "Çok güçlü işitsel ve görsel belleği olan, yoğun dikkat ve okuduğunu, söyleneni anlamak, duyma ve konuşma özürü bulunmayan, düzgün bir beden yapısına sahip, çok iyi dansedebilen.."
Kadastro teknisyeni, takı teknikeri, yapı teknik ressamı engelli olamaz
Sözlükte, kadastro teknisyeni için "El ve parmak becerisi, göz-el koordinasyonu lazım” denilirken; şehir plancılığı açısından önemli özellik olarak da “seyahat etmesine engel bedensel özürü bulunmamalıdır" ifadesi kullanılıyor. Takı teknikerinin de "Gözlerinin, ellerinin sağlam ve güçlü" olması gerektiği gibi bir kanıya varılmış.
Mimari yapı teknik ressamı için ise şu uyarı yapılıyor: "Elleri, gözleri, kulakları sağlam, el ve parmak becerisi gelişmiş, el ve gözleri eşgüdümle kullanabilen kişiler olmalı."
Manken, sevimli olmalı
İŞKUR, genelde kadınların yaptığını düşündüğü meslekler de ise yine ayrımcı ifadelere çok sık yer veriyor. Örneğin; "Defilelerde ve diğer gösteri yerlerinde tanıtım amacı ile giysileri giyen ve sunan kişi" olarak tanımladığı mankenin özellikleri arasında "Sevimli kimseler olmalı"yı da eklemiş.
Manikürcüler sır saklayabilmeli
İŞKUR'un en tuhaf tanımlamalarından birisi manikürcü-pedikürcü mesleği için yapılıyor. Sözlüğe göre, manikürcü - pedikürcü olmak isteyenlerin, "ellerini ve parmaklarını ustalıkla kullanabilen, görme problemi olmayan" kişiler olması ve özellikle "sır saklayabilmeleri" gerekiyor. Kurumun uzmanları anlaşılan kadınların gittiği kuaför salonlarını da birer 'dedikodu' alanı olarak görüyor!
Alıntı