amilaz nedir - amilaz enzimi - amilaz neden yükselirAmilaz vücutta protein yapısına sahip ve nişastanın sindirilmesi açısından etkili olan bir enzim çeşididir. Buğday, patates, fıstık, bakla, pirinç, mısır gibi gıdaların içerisinde bol miktarda nişasta yer alır. Amilaz bu gıdaların sindiriminin gerçekleşmesine yardımcı olur. Amilazın etkisiyle birlikte başlayan sindirim, bağırsaklara kadar devam ederek burada son bulmaktadır. Pankreasta daha çok üretilen amilaz, yumurtalıklarda, tükürük bezlerinde, akciğer ve böbreklerde de bir miktar üretilmektedir.
Amilaz yüksekliği ne demektir?
Vücudun yapısından dolayı amilaz enzimi idrarda ve kanda belli seviyede bulunur. Amilaz değerinin yüksek olması, herhangi bir hastalığın belirtisi olduğu anlamına gelmez. Kanın içerisinde olan amilazın üçte birlik bölümü pankreasta, kalan bölümü ise tükürük bezlerinde yer alır. Pankreastan amilazın geçiş yolunda tıkanıklık olduğunda ise, idrarda ve kan serumunda yer alan amilaz değerinde artış görülebilir. Amilazın bu şekilde artış göstermesi amilaz yüksekliği olarak bilinir.
Amilaz neden yükselmektedir?
Amilazın artmasında birçok etken vardır. Bunlar arasından en önemlileri pankreas ve tükürük bezlerinden kaynaklıdır. Amilaz artması durumunda bu organlarda bazı rahatsızlıkların meydana gelebileceği düşünülmelidir. Normal değerleri ise 60 ile 180 U/L arasında bulunmalıdır. Bu artışın nedenleri arasında;
Pankreasta enzimlerde üretimin artmasını sağlamak için kullanılan ilaçlar
Pankreas salgısında uyarıcı etki yapan ilaçların kullanılması
Böbrek yetmezliği olması halinde
Bağırsaklarda meydana gelen tıkanıklıklarda
Safra kesesinde meydana gelen taşlarda
Pankreas kanalının ağzında yer alan kasların fonksiyonlarında bozukluk oluşması halinde
Kronik ve akut pankreatit
Kolesistitis
Bağırsak ile mide delinmeleri olduğunda
Alkol zehirlenmelerinde
Narkotik analjezikler,rifampin, asparajinaz, aspirin gibi ilaçların kullanılması
Akrep sokmasında ve ağır şeker komaları gibi faktörler vücutta amilaz artışına sebep olabilir.
Çocuklarda amilaz yükselmesinin sebepleri
Çocuklarda amilazın artmasına neden olabilecek en büyük etkenler arasında kabakulak hastalığını geçirmeleri ve kanla idrarda miktarın artması gösterilebilir. Özellikle kabakulak hastalığında tükürük bezlerinde iltihaplanma oluştuğundan, teşhis amaçlı kan ve idrar numuneleri alınıp amilaz enziminin ölçülmesi gereklidir. Normal şartlarda amilazın bağırsaklarda etkin duruma gelmesi gereklidir. Fakat bilinmeyen bir nedenle pankreasta etkin hale gelen amilaz, yıkıcı sonuçlara neden olabilmektedir. Bu durum akut pankreas iltihabına da neden olur. Bu sebeple anatomisi bozulmuş olan pankreasta enzimlerini kana geçirir. Bu sayede kanda amilaz miktarında artış meydana gelir.
Amilaz yüksekliği tedavisi nasıl yapılır?
Uygulanan kan testi neticesinde amilaz artışı tespit edilen bireylerin mutlaka tedavi olması gerekmektedir. Bundan dolayı enzimin artmasına sebep olan etken belirlenir. Tedavi boyunca hastaların sigara ve alkol kullanmaması, çok yağlı besinlerden sakınması gereklidir. Bunun dışında bu hastaların hızlı yemek yemeleri ve fazla miktarda yemelerine engel olunması gerekir.