Defne Sabununun Yapımı
Son güncelleme:
-
defne sabunu nasıl yapılır - defne tohumundan sabun yapımı - defne sabunu yapımında gereken malzemelerYerel dilde "gar" ve "har" olarak da adlandırılan defnenin sabun olma aşamaları şöyledir. - Ekim ayında toplanan tohumlar büyük kazanlarda bir miktar su ile kaynatılır. Kaynayan tohumlar kabuklarından ayrılır ve büyük topuzlarla dövülür. Tohumlardaki yağı almak için ateş üzerinde yaklaşık 20 saat bırakılır. Soğuma işleminden sonra yüzeye çıkan koyu yeşil renkli olan defne yağı kazanın yüzeyinden el yordamı ile alınarak saklanır. Tadı oldukça acı olan bu yağ geleneksel defne sabununun hammaddesidir. Yaklaşık 10 kg ham tohumdan 1 kg defne yağı elde edilebilmektedir.
Defne tohum yağı, zeytin yağı, kül, kil suyu, kaya tuzu ve su kullanılarak yapılan;
1- Sızma zeytinyağı, defne yağı, sabun tuzu ve su karışımının kazanlarda odun ateşinde kaynatılmasıyla başlar. Binlerce yıllık geleneksel tekniklerle kaynayan zeytinyağı kazanlarına, sulandırılmış sabuncu sodası ilave ederek kaynatma işlemi devam eder. Sonunda zeytinyağı, sabuncu sodasının etkisiyle sabunlaşmaya başlar.
Ertesi gün kazanlar tekrar odun ateşiyle kaynatılırken, gerekli miktarda doğal kaya tuzu ilave edilir. Sonrasında sabunlar soğumaya bırakılır. Sabunlar henüz sıvı halde iken kovalarla tavlalara dökülür ve bir gece kurumaya bırakılır. Sabun dolu tavlalar iyice sertleşmeden yüzeyleri düzlenir. Boyalı iplerle kesilecek yerler işaretlenir. Özel bıçaklarla işaretli yerlerden yatay ve dikey sıralar halinde kesilir. Defne sabunlarının biraz yamuk şekilli olmasının bir sebebi de budur.
Defne yağı oranının zeytinyağına oranla daha çok olması gerekir. Bu kaynama süreci ertesi gün de devam eder ve karışıma sabuncu sodası ilave edilir... Sonra sabunlar sabun tahtalarına dökülür ve soğumaya bırakılır. Ardından bir bıçak yardımıyla kare kare kesilir.
2-Sabun yapımı için, defne yağı birde köstük denilen sabuncu sodası kullanılır. Bu madde, yağın katılaşarak sabun haline gelmesini sağlar. Sabun yapımında kullanılan su mutlaka temiz olmalı. Bu hem sağlık hem de sabunun görünüşü için çok önemlidir. Temiz su köstüğün içindeki zararlı maddeleri alır, kalan maddeler de sabunu katılaştırır.
Kazanlarda ısınmış suyun içine defne yağlarını dökülür. Bir miktar da zeytinyağı eklenir. Zeytinyağı ciltte yumuşaklık sağlar. Yüzde 2-3 gibi. Köstük denilen maddeyi suda erittikten sonra kazana yavaş yavaş ilave edilir. Elle üretim de büyük bir özen göstermek gerekir. Köstük eğer kaynarken karıştırılmazsa taşar, bu nedenle sürekli karıştırmak gerekir. Fabrikasyonda kurutma işi hızlı yapılır.
Böylece sabun daha uzun sürede, daha sağlıklı bir şekilde sertleşir. 20-30 dakikalık bir sürede sabun karışımı istenen kıvama gelir. Kazandan indirilen karışım vakit geçirmeden kalıplara dökülür. Normal hava koşullarında bu kalıplarda karışım bir gün bekler. Kuruduktan sonra belli ebatlarda kesilir ve tekrar kuruması için serilir.
Normalde, kuru sabunun kokusu su ile temas ettiğinde ortaya çıkar. Suyla ilk temasta bembeyaz bir köpürme yapar.
A- MALZEMELER: (1) en ucuzundan zeytinyağı; (2) su; (3) sud kostik (NaOH, yani sodyum hidroksit); (4) termometre; (5) sabun kalıpları (6) çelik tencere (6-lt.lik); (7) bir su bardağı (ölçek olarak) (8) tahta yemek kaşığı ve mikser (Dikkat: blender değil!, mikser).
B- YAPIM:
1- Çelik tencereye 6 bardak su koy. İçine yavaş yavaş 1 bardak NaOH'ı karıştıra karıştıra ekle. (Çok dikkat et, hepsini bir kerede döküverme) Exotermik reaksiyonla kendi kendine ısınıverir bu karışım. Bunun 40C.ye düşmesini bekle.
2- 3 bardak Zeytinyağını ayrı bir kapta 40 C.ye ısıt.
3- kostik 40 C.ye düşünce, 40C.deki yağı yavaş yavaş tahta kaşıkla karıştıra karıştıra çelik tenceredeki kostiğe dök. Kaşığı bırak, mikserle minimum 10 dakika düşük devirle karıştır. Etrafa sıçratma sakın. Hele gözüne cildine gelmesin, gelirse bol suyla yıka. 10 dak. sonra bırak; bundan sonra her 5-10 dakikada bir mkserle 1-2 dakika süreyle yine karıştır.
4- Bu aralıklı karıştırma işine, karışım koyu boza veya muhallebi kıvamına gelene kadar devam et. Kaşıkla yardığın zaman kaşık izi kalıyorsa olmuş demektir. Bu karıştırma işlemleri sırasında 40 C.yi muhafaza etmen gerek Termometre ile kontrol et, gerekirse ben-mari uygula, daha rahat edersin. 3-5 derecelik sıcaklık farkları işi bozmaz.
5- Çelik tencereyi bir battaniyeye sar (tıpkı yoğurt yapar gibi) ve 24 saat beklet. Bu sürede açıp bakma ne oluyor diye.
6- 24 saat sonra çıkar, kalıplara dök. Kalıplarda 2-3 gün beklet.
7- Sabunları kalıptan çıkar, havanacak şekilde bir tel ızgara üstünde 2 ay beklet. Üstü beyaz toz yapabilir, meraklanma, bu sodadır. Fırçalayınca gider.
Not: 1-arap sabunu dediğimiz jel sabun isterseniz NaOH yerine KOH, yani potasyum hidroksit kullanırsınız. Kalıba da gerek yoktur o zaman.
2- Kalıplara döktükten sonra bütün kap-kacağı sıcak sabunlu sularla yıka.
3- Kalıp için en pratik yol şu: Yarım metre boyunda 70 veya 100 mm. çapında Fırat atık su borusu al, borunun bir ucunu kapayarak malı buna dök. 2-3 gün sonra bir ucundan itince öbür taraftan sabun çıkar. Bunu istediğin kalınlıkta dilimlersin.
Rengi açık krem ve yeşil karışımıdır. Defne sabunu kesinlikle tam yeşil renkte değildir. Kullanılan defne ve zeytinyağının kalitesine bağlı olarak sabun rengi farklılık gösterebilmektedir.
Defne Sabunu su ile temasında hemen erime göstermez. Defne Sabunu, içeriğinde esans kullanılmadığından kokusu da keskin değildir.
UYARILAR
-Hamilelerin kullanması sakıncalıdır. Defne suyu düşüğe sebep olabilir. Fakat doğum sırasında kullanılırsa doğumu kolaylaştırır ve çabuklaştırır.
-Defne yağı alerjiye neden olabilir. Yakıcı özelliği nedeniyle cilt üzerinde kullanırken dikkat edilmelidir.
-Uçucu yağlar sabit yağlarla karıştırılmadan cilde direkt olarak kullanılmamalıdır. Mutlaka seyreltilmelidir.
-Uçucu yağlarla uygulamalarda, yağlar metal malzemelerle temas etmemelidir.
-Çok fazla içilmemelidir, kusturucudur.
alıntı