Metaforla Psikoterapi - 1
Son güncelleme:
-
metafor nedir - tedavi edici metafor - metafor teknikleriHikâye, öykü, anekdot veya mecazlara metafor denir. Danışanın dikkatini toplamak için sürpriz, şok, şüphe, şaşkınlık, kafa karışıklığı, saklı anlamları kullanma, soru sorma, sözcük oyunu, mizah, hikâye ve anekdot teknikleri kullanılabilir.
Tedavi edici her metaforun bir yapısı ve gizli planı olmalıdır ve genellikle bir sürprizle bitmelidir. Bazı metaforları yavaş bir ritim ile tekrar tekrar anlatarakbilinçli bir hipnoz hali (Ericsonian Hipnoz) yaratılabilir. Yani terapist hipnoz yapmadığında bile hipnoz yapan bir insan olmalıdır. Gizli telkinleri çeşitli hikâye, öykü, anekdot veya mecazların içine gizlice yerleştirerek vermeye metaforlarla psikoterapi denir. Böylece hastada bilinçdışı bir direnç geliştirmeden değişim sağlanmış olur.
Çünkü şaşırtıcı ve hastanın tüm dikkatini toplayıcı özellikler taşıyan metaforlar, terapist tarafından yerinde ve zamanında kullanılırsa; danışanın ruhuna hitap edebilir, kendi metaforunu yaratmasına ve hayatını değiştirmesine yardımcı olabilir. Yani danışan değişime zorlanmamalıdır. Metaforlarla psikoterapi konusunda dünyanın en tanınmış terapistlerinden biri olan M. Erickson bu konuya şu şekilde dikkat çekmiştir: “Psikoterapide ilk anlamanız gereken şey; danışanın düşüncelerini değiştirmeye zorlamamanız gerektiğidir.
Danışanınızın düşüncelerini değiştirmeye zorlamaktansa o düşünce ile birlikte yol alınız (o düşünceye eşlik ediniz) ve danışanınızın düşüncelerini kendi isteğiyle değiştirmesine olanak sağlayan durum ve fırsatlar yaratınız.” Ayrıca Erickson “eğer siz yapmazsanız ben yaparım” diyecek kadar terapide aktiftir. Çünkü terapist sadece dinleyen, konuşan ya da telkin veren kimse değil gerektiğinde organize eden, yaparak gösteren iyi bir rehberdir. Bu konuda M. Erickson; “psikoterapide tüm yaptığınız ilk önce hastanızın dünyasını örneklemek, sonra hastanın dünyasına örnek olmaktır.” demektedir.
Jeffry Zeig, metaforları kullanmanın değerini şöyle açıklamıştır:
Metaforlar tehdit etmez. Bilinçdışı fikirlere, kelimelere, telkinlere ve cümlelere direnç gösterebilir ama hikâyelere direnç göstermesini bilmez. Bir atasözüne yanlış fikirleri de savunsa genellikle kimse karşı çıkmaz ya da çıkmayı akıl etmez. Böyle bir alışkanlığımız yoktur.
Metaforlar telkinleri hoş hale getirir. Acı bir ilacı daha tatlı olan başka bir şeyle veya şekerlemenin içine koyarak daha kolay yutabiliriz. Bunun gibi bazı telkinlerde anekdotların içine yerleştirilebilir.
İnsan metaforlardan sonuç çıkarma eğilimindedir. Metaforlardan telkini kişi kendisi çıkarmış olur. Böylece telkinin sırf telkin olmasından dolayı karşılaşılabilecek direnç daha baştan kırılmıştır.
Metaforlar değişime karşı insandaki doğal direnci bypass eder.
Metaforlar ilişkileri kontrol etmede kullanılabilir.
Metaforlar danışanı daha esnek hale getirebilir.
Metaforlar danışanda şaşkınlık (konfüzyon) yaratarak telkine daha açık ve hazır hale gelmesine yardımcı olur.
Metaforlar fikirlerin ve telkinlerin hatırlanabilirliliğini arttırır.
Metaforlar ile danışanın aklına kendi tecrübelerini getirmesi amaçlanır. Çünkü danışan kendisini iyileştirecek aklı, düşünceyi ve iç görüyü kendi üretebilir. Terapist bu süreçte bir rehberdir, yol gösterendir, içteki gücü harekete geçerin bir katelizatördür.
Metaforlar sayesinde danışanlar aynı kavramlar hakkında değişik yorumlara rahatlıkla ulaşabilir. Böylece psikoterapi sürecinde danışanlara aktif bir görev verilmiş olur. Ayrıca danışanlar her metafordan kendilerine özgü anlamlar çıkarırken terapist için eşsiz bir değeri olan kendi psikolojik yapılarını da ortaya koyarlar. M. Erickson; “bir insanın kendi kardeşi hakkında düşünmesini istiyorsanız, en iyi yol, kendi kardeşiniz hakkında bir anınızı ona anlatmaktır” derken, seanslarda terapistin kendi anılarından bahsederek gizlice danışanın algılarına etkide bulunmanın önemine dikkat çekmiştir. Benzer şekilde metaforlar bir fikrin hatırlanabilme ihtimalini yükseltir.
Metaforlarla psikoterapinin tanınmış isimlerinden ve M. Erickson’un öğrencilerinden olan Prof. Dr. Sidney Rosen; bu terapi yaklaşımının çok etkili olduğu konusunda şu önemli açıklamayı yapmaktadır:
Terapi yeniden çerçevelemenin önemini vurgular.
Patoloji üzerine odaklanmaktansa sağlık ve şifa üzerine odaklanır.
Hastalığın başlangıcına odaklanmaktansa terapinin amaçlarına odaklanır.
M. Erickson’a göre psikoterapi; iyi fikirlerin, kötü fikirlerle yer değiştirmesidir. Metaforlarla psikoterapi sürecinde, danışanın anlatılan metaforda kiminle özdeşim kurduğu, danışanın verdiği tepkiler ve içsel durumu çok önemlidir.
Erickson’a göre psikoterapi ortamında danışanın ihtiyaç duyabileceği her türlü kaynak bilgi ve değişim gücü, danışanın özgeçmişinde ve içinde mevcuttur. Örneğin aşağıdaki metafordaavukat karakteri, ikircikli duyguları ve davranışları, mücadele ve kaçışı, farkındalığı, içgörüyü, inanmayı ve başarmayı, çaresizliği ve umudu temsil etmektedir. Metaforu dinleyen danışan, avukat ile özdeşim kurmuşsa muhtemelen metaforda avukatın içsel çatışmalarından kurtulması ve kendi kaderini yeniden yazması yolundaki engelleri aştığını görecek, sevinecek ve bu sevinme seans sonrası davranışlara yansıyacaktır. Çünkü M. Erickson’a göre insanlar hasta ve sorunlu iken bile kendileri için en iyi tercihi yapmışlardır. Hastalık belirtileri, danışanların kendi tercihleridir, bu tercihler bilinçli ya da bilinçdışı yapılabilir. Terapist, danışanın seçeneklerini arttırmanın yollarını aramalıdır.
Metafor içindeki gizli telkinler, terapistin duraklama, oturma pozisyonu veya ses tonunun değiştirilmesi şeklindeki etkilerle de güçlendirilmelidir. Ayrıca terapist danışanın vücut hareketleri ve nefes alışı başta olmak üzere her türlü mimiğine ve tepkisine dikkat etmelidir. Bir mataforu dinlerken danışan herhangi bir sıkılma belirtisi göstermesi bilinçdışı için önemli noktaya gelindiğini gösteren önemli bir ipucu olabilir. Çünkü bilincin algılayamadığı jest ve mimikleri bilinçdışı sorgulamadan algılar. Yine aşağıdaki metaforda geçen “ben ne demek istediğinizi anladım” gibi kelime ve kavramlar bilinçli olarak kullanılmıştır. Böylece seans sırasında bu kelimeleri algılayan danışanın bilinçdışına gizli telkinler gönderilmiştir.
Cem Keçe
Psikoterapist - Yazar
alıntı
https://www.main-board.com/universite/790045-metaforla-psikoterapi-2-a.html#post5174829