İlân-ı Aşkın Osmanlıcası
Son güncelleme:
-
Osmanlıda İzdivaç - Osmanlıda Evlilik Teklifleri - İlan İle Eş Arama - Evlenme Yöntemleri
Osmanlı Devletine gazetenin gelişi ve yaygınlaşmasıyla, toplumun güncelliğini hep koruyan, kâh görücü usulü, kâh eş dost aracılığıyla çözüm ürettiği bir konuya, evlilik müessesine yeni bir tür eklenir; ilân ile izdivac. Osmanlıdan kalma gazetelerin tozlu sayfaları arasında seyrek de olsa denk geldiğimiz, muradına ermek isteyenlerin taliplilerini aradığı ve beklentilerini dile getirdiği bu tip ilanlar bizi adeta 100 yıl öncesine taşır.
Bir diğer açıdan ise Osmanlı insanının zevkini, zarafetini, kültürünü ve hayata bakışını doğrudan bize sunmaktadır. İşte birazcık da olsa, Kâtibim türküsünün hangi hâlet-i ruhiye ile bestelendiğinin ipucunu veren o ilanlardan birisi ve Osmanlıda ilan-ı aşk
Bu yazı münasebetiyle nişanlandıkları haberini aldığım kıymetli kuzenim Kübra Usta ve müstakbel eşi Bayram Ali Sakayı tebrik ederim.
Eskiler böyle durumlarda bu vesile ile cenab-ı lem yezelden ikbal-i ebediyye ve saadet-i bilâ-nihâye murad ederim derdi.
Fakat iyisi mi biz daha güncel bir tebrik ile iktifa edelim; Bir yaşam boyu hep neşe içinde, huzurlu bir hayat dilerim. Mutluluklar!.
Osmanlı devletine gazetenin gelişi, bu iletişim aracına dayalı batı kökenli kullanım alanlarıyla da bizleri tanıştırır. Osmanlı gazetesinin yaygınlaşmasıyla reklam, karikatür, duyuru, gün be gün tefrika edilen hikâyeler, iç dış haberler ve havadisler gündelik hayatın bir parçası olmaya başlar.
Gazetelerde Zaman zaman karşımıza çıkan Å“izdivac ilanlarının da bu şekilde aşina olduğumuz bir gazete kültürü olduğunu söyleyebiliriz. Böylece, toplumun güncelliğini hep koruyan, kâh görücü usulü, kâh eş dost aracılığıyla çözüm ürettiği evlilik müessesine yeni bir tür eklenir; ilân ile izdivac.
İlân ile İzdivac
Osmanlıdan kalma gazetelerin tozlu sayfaları arasında yer yer denk geldiğimiz, muradına ermek isteyenlerin taliplilerini aradığı ve beklentilerini dile getirdiği bu tip ilanlar bizi adeta 100 yıl öncesine taşır. Bir diğer açıdan ise Osmanlı insanının zevkini, zarafetini, kültürünü ve hayata bakışını doğrudan doğruya bize sunmaktadır.
İşte birazcıkda olsa, Kâtibim türküsü hangi hâlet-i ruhiye ile bestelendiğinin ipucunu veren o ilanlardan birisi:
26 yaşına girmiş, kalbi ve dimağı pâyitahtın nûr-ı irfan-ı medeniyyetiyle tenvîr etmiş, mülâzım rütbesinde bir zâbitim. Hâlihazırda İstanbul vazife etmekteyim ve 450 kuruş maaşa mâlikim.
Başka hiçbir gelirim olmadığı gibi Lofçada ikâmet eden validem ve biraderimden maada kimsem de yoktur. İşret asla kullanmam, tütün içmem, kahve nedir bilmem.
Hususen necip bir aileye mensup, inas mektebi derecesinde tahsil etmiş bir refikayla izdivac edip familya teşkil etmeyi dilerim. Refika-i hayatımın, münevver, bir parça musikiye aşina, iyi evlat terbiye eder, iyi huylu, sadeliği sever ve sahib-i maharet olmasını arzu etmekteyim. Talep vukuunda lütfen yazınız. (H.C.)
Aşağı yukarı 110 sene öncesinin ilânı da olsa takdir edersiniz ki Å“kâtibimizin muradına erip eremediği merak konusu oldu. Ancak tarihçi Göker İnan ve Burhan Çağlar bu soruya dönem şartları itibariyle pek de iç açıcı cevap veremiyorlar:
Şan ve şevket imparatorluğunun bozgun rüzgârında iskambil kâğıtları gibi savruldu bir devrin çocukları, onlar için Å“muradına ermekazlasıyla lüks.
Gönlüne göre biriyle tanışıp evlendiyse bile, kâtibimiz bir zabit, yani asker hem de mülazım, yani teğmen rütbesinde. Ama ne yazık ki tarihimizin en dramatik döneminde yaşıyor.
Kuvvetle muhtemel ki önce 1. sonra 2. Balkan savaşıyla savaşa gitmiştir. Ardından Dünya savaşı patlayınca o cepheden bu cepheye çarpışıp durmuştur.
Sarıkamışta donarak ölmediyse, Çanakkalede de tesadüf eseri şarapnel yemediyse, güney cephesinde ya iskorpite yakalanır ya da kanal harekâtında tifüse. Böyle talihsizce esir düşüp gitmezse de bir süre yatak döşek askeri hastanede yatar.
Sade bir Osmanlıca nikah davetiyesi
İyileşebilirse de Kurtuluş savaşı zaten başlamış olur ve yeniden cepheye. Yunan harbi, Sakarya savaşı Kuva-yi Milliye, Düzenli ordu derken öyle geçer gider günler.
Bundan sonra evin yolunu bulabilirse döner, bulamazsa zaten eşi onu öldü sanıp mecburiyetten başka birini çoktan bulmuştur bile. Dile kolay 10 yıl geçti aradan görüşmeyeli
Sonra peki ?
Sonra, iyi ihtimal köşesine çekilmesi, kötüsü ise ile yüz göz olup hapse düşmesi veya sürgüne gitmesi.