1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Antibiyotikler Hakkında Bilmedikleriniz

Antibiyotikler Hakkında Bilmedikleriniz

Son güncelleme: 17.03.2015 16:39
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • antibiyotik nedir - antibiyotik kullanımı - antibiyotikler hakkında bilinmesi gerekenler - antibiyotikler hakkında sorular ve cevaplarıDr. Bülent Dizdarlı, Dr Selin Bardak Özcan ile hayatımızda önemli yer tutan antibiyotikleri konuştu.

    Bülent Dizdarlı'nın Dr. Selin Bardak Özcan ile yaptığı mülakatın tem metni şöyle:


    Antibiyotik, bir mikroorganizma tarafından, başka bir mikroorganizmayı örneğin bakteriyi öldürmek veya çoğalmasını durdurmak için üretilen ve bulundukları ortama salınan maddedir. Sadece bakterilere karşı etkili olan, virüsler ile gelişen enfeksiyonlara karşı etkisiz olan antibiyotikler, genellikle mantarlardan elde edilirler. İleri teknolojik yöntemlerle kimyasal olarak sentezlenen antibiyotikler de vardır.

    Antibiyotikler her ateşle seyir eden enfeksiyonda kullanılmalımıdır? Neden?

    Antibiyotikler antipiretik dediğimizi, paracetamol, aspirin gibi ateş düşürücü ilaçlar değildir. Viral enfeksiyonların çoğu ateşle seyreder, ancak daha önce de belirttiğimiz gibi antibiyotikler virüslere etkisizdir. Soğuk algınlığı, nezle, grip gibi sık rastlanan üst solunum yolu enfeksiyonlarının nedeni virüslerdir ve antibiyotik tedavisi gereksizdir. Bu gibi viral enfeksiyonların tedavisinde antibiyotik kullanılması iyileşme sürecini kısaltmadığı gibi, virüslerin diğer insanlara yayılmasını da engellemez. Gereksiz antibiyotik kullanımı sonucunda normal olarak floramızda olan bakteriler yok olmakta ve yerini antibiyotiğe dirençli etkenler almaktadır. Bu nedenle antibiyotikler sadece gerekli durumlarda ve doktor tarafından önerildiği zaman kullanılmalıdır. Ülkemizde antibiyotikler reçetesiz olarak eczaneden alınabildiği için, birçok viral enfeksiyonda gereksiz olarak antibiyotik kullanılmaktadır.

    Antibiyotik seçimi nasıl yapılmalıdır?

    Antibiyotik seçimi, enfeksiyon etkenine, enfeksiyonun yerine ve şiddetine ayrıca hastaya göre yapılmalıdır. Yapılan muayene ve laboratuar testler sonucunda bakterilere bağlı bir enfeksiyon hastalığından şüphelenildiği durumlarda, gerekli kültür örnekleri alındıktan sonra, olası etken mikroorganizmalara etkili olan antibiyotik seçilmelidir. Kültür sonucu çıktıktan sonra ise etkenin antibiyotik duyarlılığına göre antibiyotiğin etki spektrumu gerekirse daraltılmalıdır. Antibiyotik seçimi yapılırken, hasta ile ilgili faktörlerden; yaş, gebelik ve emzirme, karaciğer ve böbrekle ilgili bozuklukların varlığı, genetik ve metabolik bozukluklar ve aşırı duyarlılık gibi durumlar göz önünde bulundurulmalıdır.

    Antibiyotik yanında mutlaka vitamin kullanılmalı mıdır?

    Her antibiyotik tedavisinin yanında vitamin kullanılması gerekli değildir. Gribal enfeksiyonlar sırasında kişinin yeterince beslenemeyeceği ve bazı vitaminleri alamayacağı düşüncesine dayalı olarak eskiden antibiyotik ve vitamin birlikte reçete edilirdi. Ancak yapılan çalışmalar,antibiyotiğin tek başına alınmasında bir sakınca olmadığını ve vitaminlerin ekstra bir yararı olmadığını göstermiştir.

    Antibiyotikler kullanılmaya başlandığında, etkili olmaları için ne kadar süre ile alınmalıdır? Bir kutu yeter mi?

    Antibiyotik kullanımının süresi kişiye, antibiyotiğin çeşidine ve hastalığın türüne göre farklılık göstermektedir. Tek doz kullanılan antibiyotikler olduğu gibi bir hafta veya 10-14 gün süre ile kullanılması gereken antibiyotikler de vardır. Antibiyotikler doktorun önerdiği sürede kullanılmalıdır. Tedavi süresinin önerilenden kısa olması hastalığın tekrarına veya tam iyileşememeye yol açabilir.

    Antibiyotiğin etkili olup olmadığını anlamak için, kullanmaya başladıktan sonra ne kadar zaman geçmesi gerekir?

    Antibiyotiğin etki edebilmesi için kullanmaya başladıktan sonra en az 48-72 saat geçmesi gerekir. Bununla beraber her antibiyotiğin etkisi aynı değildir, bazı antibiyotikler daha geç de etki edebilir. Hasta kişinin bağışıklık durumu, enfeksiyonun şiddeti de antibiyotiklerin etkisini etkileyen faktörlerdir.
    Antibiyotiğin “iğne”, “tablet” , “kapsül” ve “şurup” formları olduğunu biliyoruz. Hekimler hangi formun uygulanacağını neye dayanarak seçerler?

    Antibiyotikler kullanım alanlarına göre farklı formlarda uygulanırlar. Örneğin, bakteriyemi dediğimiz kan dolaşımı enfeksiyonu ve menenjit gibi hayatı tehdit eden ciddi enfeksiyonlarda tedavinin öncelikle damar yolundan uygulanması gerekmektedir. Bu sayede kanda daha yüksek düzeyde antibiyotik konsantrasyonu sağlanmış olur. Ayrıca genel durumu kötü hastalarda, çocuklarda, yaşlılarda veya diyabet, kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği gibi altta yatan hastalığı olan hastalarda antibiyotik tedavisine öncelikle antibiyotiğin iğne formu ile başlamak ( damar içi yoldan veya kas içi yoldan) daha sonraki idame dediğimiz devam tedavisine tablet veya kapsül formu ile devam etmek uygun olur. Çocuklarda ve bebeklerde ise kullanılan antibiyotik yaşa ve kiloya göre ayarlandığından şurup formunda olanlar tercih edilir. Kısacası antibiyotiğin formu hastanın yaşına, hastalığının şiddetine göre seçilir.

    Antibiyotikler bize zarar verebilir mi? Örneğin başka organlarımıza zarar verebilir mi? Bunu nasıl anlar, nasıl düzeltiriz?

    Antibiyotik tedavisi sırasında bazı istenmeyen yan etkileri gözlemlenebilir. Bu yan etkiler ağır alerjik reaksiyonlardan, karaciğer veya böbrek yetmezliğine kadar farklı şekillerde görülebilir. Vücuda alınan antibiyotiklerin vücuttan atılımı genellikle böbrekler veya karaciğer yolu ile olmaktadır. Böbreklerde veya karaciğerde hasara neden olma ihtimali yüksek olan antibiyotiklerin kullanımı sırasında, karaciğer veya böbrek fonksiyon testlerinin aralıklı olarak takip edilmesi gerekir. Takipler sırasında yapılan testlerde bozukluk saptanırsa antibiyotiğin dozunda değişiklik yapılır veya tedaviye ara verilir. Böbrek veya karaciğer testlerinde antibiyotiğe bağlı olan bozukluk genellikle antibiyotik tedavisi kesildikten sonra düzelir. Bu nedenle antibiyotikler mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

    Kullandığımız antibiyotiğin alerji yaptığını nasıl anlarız? Bu durumda ne yapmalıyız?

    Antibiyotik kullanımı sırasında vücutta oluşan kızarıklık, döküntü, kaşıntı antibiyotiğin alerji yaptığını düşündürtmektedir. Bunların dışında antibiyotik alerjisi durumunda nefes darlığı, solunum sıkıntısı, yüzde şişlik, tansiyon düşüklüğü gibi durumlar da oluşabilir. Bu gibi durumlarda antibiyotik kullanımına son verilmesi ve solunum sıkıntısı, nefes darlığı gibi ciddi şikayetlerin oluştuğu durumlarda ise en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

    Antibiyotik kullanırken aşı yapılabilinir mi?

    Kişinin antibiyotik kullanıyor olması veya iyileşme dönemindeki bir hastalık aşıya engel değildir.

    alıntı
#17.03.2015 16:39 0 0 0