Bir neçə il bundan əvvəl "süni intellekt" deyəndə ağlımıza ancaq Hollivud filmlərindəki robotlar, dünyanı ələ keçirən terminatorlar gəlirdi. Amma gəlin etiraf edək, bu gün süni intellekt artıq qapımızı döymür, düz evin içində, cibimizdə və gündəlik vərdişlərimizin tam mərkəzində yaşayır. Ən maraqlısı da odur ki, çox vaxt onun varlığını hiss belə etmirik.
Gəlin birlikdə nəzər salaq: süni intellekt səhər oyanandan gecə yatana qədər həyatımızın hansı məqamlarında bizə yoldaşlıq edir?
1. Smartfonlar və cibimizdəki kiçik köməkçilər
Səhər gözünüzü açan kimi telefonunuza baxırsınız və ekran sizi üzdən tanıyıb açılır (Face ID). Arxa planda işləyən nədir? Bəli, məhz süni intellekt və maşın öyrənməsi alqoritmləri. Şəkil çəkdirərkən kameranın işığı avtomatik tənzimləməsi, portret rejimində arxa fonu səliqəli şəkildə dumanlandırması da bu texnologiyanın nəticəsidir. Yazı yazarkən klaviaturanın növbəti sözü təxmin etməsi və ya səhvlərimizi düzəltməsi də artıq vərdiş etdiyimiz rahatlıqlardandır.
2. Nəqliyyat və yollar: Bolt, Uber və naviqasiya
Bakının tıxaclarında yol tapmaq bəzən böyük sınaq olur. Google Maps və ya Waze açıb "ən qısa yol hansıdır?" deyə baxanda, arxa plandakı süni intellekt minlərlə istifadəçinin hərəkət sürətini, yol qəzalarını və tıxacları eyni anda analiz edib sizə optimal marşrut təklif edir. Həmçinin taksi sifariş edərkən (məsələn, Bolt və ya Yango istifadə etdiyinizdə) qiymətin tələbata görə dəyişməsi, sizə ən yaxın sürücünün yönləndirilməsi də tamamilə alqoritmlərin idarəsindədir.
3. Əyləncə və sosial media: Bizdən yaxşı bilən alqoritmlər
- Spotify və Apple Music: Bir-iki mahnıya qulaq asırsınız və proqram sizə elə bir pleylist hazırlayır ki, sanki zövqünüzü ən yaxın dostunuzdan daha yaxşı tanıyır.
- Instagram, TikTok, YouTube: "Kəşfet" və ya "Sizin üçün" bölməsində qarşınıza çıxan videolar təsadüfi deyil. Hər saniyə hansı videoda nə qədər dayandığınızı hesablayan süni intellekt maraq dairənizi dəqiqliklə formalaşdırır.
- Netflix: Baxdığınız filmlərin janrına, aktyorlarına əsasən sizə növbəti film təkliflərini hazırlayır.
4. Təhsil, iş və yaradıcılıq
Son dövrlər ChatGPT, Midjourney, Claude kimi generativ süni intellekt alətləri iş həyatımızı kökündən dəyişdi. Artıq bir çoxumuz e-poçt yazarkən, xarici dildən mətn tərcümə edərkən (məsələn, DeepL və ya Google Translate), kod xətalarını yoxlayarkən və ya sadəcə bir mövzu haqqında ilkin fikir toplayarkən bu alətlərə müraciət edirik. Əvvəllər saatlar alan araşdırma işləri indi dəqiqələr ərzində həll olunur.
5. Onlayn alış-veriş və müştəri xidmətləri
Trendyol, Amazon və ya yerli onlayn mağazalara daxil olduqda "buna baxanlar bunları da aldı" tipli tövsiyələr görürük. Həmçinin bankların və mobil operatorların tətbiqlərində qarşımıza çıxan çat-botlar gecə saat 3-də belə problemlərimizi cavablandırmağa çalışır. Çat-botlar artıq şablon cavablardan çıxıb, insan kimi dərk edən sistemlərə çevrilirlər.
6. Sağlamlıq və fitnes
Qolumuzdakı ağıllı saatlar ürək döyüntülərimizi, yuxu fazalarımızı və gündəlik addımlarımızı izləyir. Qeyri-adi ritm pozuntusu aşkar etdikdə xəbərdarlıq edən bu cihazlar əslində süni intellekt sayəsində minlərlə insanın həyatını vaxtında xilas edir.
Siz bu barədə nə düşünürsünüz?
Göründüyü kimi, süni intellekt həyatımızı xeyli asanlaşdırır, vaxtımıza qənaət edir. Amma bəzən insan düşünür: görəsən, alqoritmlərə bu qədər güvənmək bizi tənbəlləşdirir, yoxsa əksinə, daha məhsuldar edir?
Siz gündəlik həyatınızda süni intellektdən ən çox hansı sahədə istifadə edirsiniz? Fikirlərinizi və təcrübələrinizi bölüşsəniz, maraqlı bir müzakirə olar.