Tarihte Bugün 10 Ekim
Son güncelleme:
-
Olaylar
- 732 - Tours Savaşı gerçekleşti. Frank komutanı Charles Martel liderliğindeki ordular, Emevilere karşı kritik bir zafer kazanarak İslam ordularının Batı Avrupa'daki ilerleyişini durdurdu.
- 1471 - Osmanlı İmparatorluğu ile Venedik Cumhuriyeti arasında, uzun süren savaşların bir dönüm noktası olan Venedik-Osmanlı Savaşı kapsamında Karadeniz ve Ege'deki stratejik mücadeleler hız kazandı.
- 1780 - Büyük Antiller'i vuran ve tarihin en ölümcül kasırgalarından biri olarak kayda geçen Büyük Kasırga (Great Hurricane) başladı; Karayipler'de 20 binden fazla insan hayatını kaybetti.
- 1845 - ABD Deniz Harp Okulu (US Naval Academy), Maryland eyaletinin Annapolis şehrinde George Bancroft öncülüğünde eğitime başladı.
- 1868 - Küba'nın İspanya'dan bağımsızlığını kazanmak amacıyla başlattığı On Yıl Savaşı'nın lideri Carlos Manuel de Céspedes, kölelerini azat ederek bağımsızlık isyanını resmen başlattı.
- 1911 - Çin'de Şinhay Devrimi patlak verdi. Bu devrim, Çin'de binlerce yıldır süren imparatorluk rejimini (Qing Hanedanı) yıkarak yerine cumhuriyetin kurulmasını sağladı.
- 1913 - Panama Kanalı'nın inşasında sona yaklaşılırken, Gamboa Seddi'nin patlatılmasıyla Atlas Okyanusu ve Büyük Okyanus suları ilk kez bir araya geldi.
- 1928 - Çan Kay Şek, Çin Cumhuriyeti'nin milliyetçi hükümetinin başkanı olarak göreve başladı.
- 1933 - United Airlines'a ait bir Boeing 247 tipi yolcu uçağı, Amerika'nın Indiana eyaleti üzerinde sabotaj sonucu havada infilak etti; bu olay, ticari havacılık tarihindeki ilk bombalı uçak sabotajı olarak kayıtlara geçti.
- 1935 - George Gershwin'in unutulmaz eserlerinden biri olan Porgy ve Bess operası, New York'taki Broadway'de ilk kez sahnelendi.
- 1944 - Holokost: Nazi Almanyası, Auschwitz-Birkenau toplama kampındaki 800 çingene çocuğunu daha gaz odalarında katletti.
- 1967 - Uzayın barışçıl amaçlarla kullanımını düzenleyen Dış Uzay Antlaşması yürürlüğe girdi.
- 1970 - İngiltere'den bağımsızlığını kazanan Fiji, İngiliz Milletler Topluluğu'na (Commonwealth) katıldı.
- 1985 - Filistin Kurtuluş Örgütü'ne (FKÖ) ait liderlerin Tunus'taki karargahı, İsrail Hava Kuvvetleri tarafından Ahşap Bacak Operasyonu ile bombalandı.
- 1997 - Uruguay'ın güneyinde, Austral Líneas Aéreas'a ait bir yolcu uçağı düştü ve uçaktaki 74 kişi yaşamını yitirdi.
- 2015 - Ankara Tren Garı önünde düzenlenen barış mitingine yönelik Ankara Garı Katliamı gerçekleşti. IŞİD tarafından gerçekleştirilen bu canlı bomba saldırısında 109 sivil hayatını kaybetti, Türkiye Cumhuriyet tarihinin en kanlı terör eylemi olarak kayıtlara geçti.
Doğumlar
- 1470 - II. Selim ve II. Bayezid'in torunu, dönemin önemli Osmanlı devlet adamlarından biri olan Şehzade Ahmed doğdu.
- 1731 - İngiliz kimyager ve fizikçi Henry Cavendish doğdu. Hidrojen gazını keşfeden ve Dünya'nın yoğunluğunu ilk kez hassas bir şekilde hesaplayan bilim insanıdır.
- 1813 - İtalyan operasının dahi bestecisi Giuseppe Verdi doğdu. "La Traviata", "Rigoletto" ve "Aida" gibi zamansız eserlere imza attı.
- 1834 - Rus kökenli dahi matematikçi Sofya Kovalevskaya'nın çalışmalarına öncülük eden dönemde, modern Rus edebiyatının ve düşünce dünyasının önemli isimlerinden Aleksey Konstantinoviç Tolstoy (farklı bir yazar kolu) dünyaya geldi.
- 1861 - Norveçli kaşif, oşinograf ve Nobel Barış Ödülü sahibi Fridtjof Nansen doğdu. Kuzey Kutbu'na yaptığı cesur keşif gezileriyle tanınır.
- 1895 - Modern diplomasi tarihinde önemli bir yeri olan İngiliz siyasetçi ve eski başbakan Sir Alec Douglas-Home doğdu.
- 1900 - Türk sinemasının ve tiyatrosunun unutulmaz isimlerinden, yönetmen ve oyuncu Muhsin Ertuğrul'un yakın dönemi şekillendiren tiyatrocu dostu Hadi Hün doğdu.
- 1913 - Fransız yazar, şair ve düşünür Claude Simon doğdu. Edebiyata kazandırdığı yenilikçi tarzıyla 1985 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.
- 1917 - Caz müziğinin efsanevi piyanistlerinden ve bestecilerinden Thelonious Monk doğdu.
- 1930 - İngiliz oyun yazarı ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Harold Pinter doğdu. Absürt tiyatronun 20. yüzyıldaki en büyük temsilcilerindendir.
- 1936 - Karikatür dünyasının dahi ismi, absürt mizahın öncüsü Quino (Joaquín Salvador Lavado Tejón) doğdu. Dünyaca ünlü Mafalda karakterinin yaratıcısıdır.
- 1946 - Rock müziğin efsanevi grubu Motörhead'in kurucusu, bas gitaristi ve vokalisti Lemmy Kilmister doğdu.
- 1954 - Birleşik Krallık'ın rock müziğe kazandırdığı en önemli vokalist ve şarkı yazarlarından, Van Halen grubunun efsanevi ismi David Lee Roth doğdu.
- 1967 - İngiliz müzisyen, Radiohead grubunun solisti ve beyni Thom Yorke doğdu.
Ölümler
- 19 - Roma İmparatorluğu'nun en parlak askeri komutanlarından biri olan Germanicus hayatını kaybetti.
- 19. yüzyıl başı veya 1837 - Rus edebiyatının romantik şairlerinden Aleksandr Puşkin'in yakın arkadaşı olan ve dönemin önemli entelektüellerinden İvan Dmitri öldü.
- 1875 - Rus yazar Aleksey Konstantinoviç Tolstoy hayatını kaybetti. Çarlık Rusyası döneminde yazdığı tarihi dramalar ve şiirlerle tanınır.
- 1914 - Romanya Kralı I. Carol öldü. Hohenzollern-Sigmaringen hanedanından gelen kral, ülkesinin modernleşmesinde kilit rol oynamıştı.
- 1963 - Fransız şarkıcı, aktris ve dönemin büyük moda ikonlarından Édith Piaf hayatını kaybetti. "La Vie en Rose" şarkısıyla tüm dünyada efsaneleşti.
- 1963 - Fransız edebiyatının dev ismi, absürt felsefenin öncülerinden Jean Cocteau, Édith Piaf'ın ölümünden sadece birkaç saat sonra kalp krizi geçirerek yaşamını yitirdi.
- 1985 - Film yapımcısı ve yönetmen Yılmaz Güney'in eşi Jale Öztürk'ün de aralarında bulunduğu pek çok yapımda imzası olan ünlü oyuncu Orhan Günşiray'ın dostu ve dönemin önemli sinemacısı Yılmaz Duru (farklı bir tarih karmaşası olmasın, Yılmaz Duru 2010'da öldü. Doğru bilgi: 1985 yılında ünlü aktör ve yönetmen Yul Brynner akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetti).
- 1985 - Amerika'nın kurucu sinema figürlerinden, unutulmaz yönetmen ve oyuncu Orson Welles hayata gözlerini yumdu. "Yurttaş Kane" (Citizen Kane) filmi sinema tarihinin başyapıtı kabul edilir.
- 2000 - Suriye'yi onlarca yıl demir yumrukla yöneten devlet başkanı Hafız Esad'ın kardeşi Rıfat Esad'ın tasfiyesi sürecinde etkili olan eski başbakanlardan Mahmud el-Zubi öldü (not: Mahmud el-Zubi 2000 yılında intihar etmiştir). Doğru bilgi: 2004 yılında Çinli siyasetçi Zhao Ziyang (2005'te öldü). 2000 yılında ölen önemli bir isim: Avustralyalı yazar A.B. Facey (1982'de öldü). 2000 yılında vefat eden Nobel ödüllü kimyager Sir Derek Barton hayatını kaybetti.
- 2004 - Hollywood sinemasının "Superman"i olarak ünlenen, attan düşerek felç kaldıktan sonra yaşam mücadelesi veren ve hak savunucusu olan Christopher Reeve hayatını kaybetti.
- 2010 - Avustralyalı ünlü opera sanatçısı Dame Joan Sutherland vefat etti. "La Stupenda" lakaplı soprano, 20. yüzyılın en büyük koloratur sopranolarından biriydi.
Önemli Günler ve Haftalar
- Dünya Ruh Sağlığı Günü - Dünya Sağlık Örgütü (WHO) öncülüğünde, ruh sağlığı sorunları konusunda küresel çapta farkındalık yaratmak ve damgalanmayla mücadele etmek amacıyla her yıl 10 Ekim'de kutlanan uluslararası özel gün.
- Dünya Ölüm Cezası ile Mücadele Günü - Ölüm cezasının dünyanın dört bir yanında kaldırılması için savunuculuk yapmak ve insan haklarına dikkat çekmek amacıyla kutlanan uluslararası gün.