Tarihte Bugün 13 Ekim
Son güncelleme:
-
Olaylar
- 54 - Roma İmparatoru Claudius, eşi Agrippina tarafından zehirli mantarla öldürüldü. Yerine 17 yaşındaki üvey oğlu Nero geçti.
- 1307 - Fransa Kralı IV. Philippe'in gizli emriyle ülkede yaşayan tüm Tapınak Şövalyeleri şafak vakti tutuklandı; bu operasyon, batı kültüründeki 13. Cuma uğursuzluğu inancının temellerinden biri haline geldi.
- 1773 - Fransız gökbilimci Charles Messier, Av Köpekleri Takımyıldızı'nda yer alan ve günümüzde Girdap Gökadası (M51) olarak bilinen sarmal galaksiyi keşfetti.
- 1775 - Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında İkinci Kıtasal Kongre, silahlı gemiler temin edilmesi kararını alarak bugünkü Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nın (Continental Navy) temellerini attı.
- 1792 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı'nın resmi ikameti olan Beyaz Saray'ın temeli Washington, DC'de atıldı.
- 1884 - Washington'da toplanan Uluslararası Meridyen Konferansı'nda, İngiltere'deki Greenwich Gözlemevi'nden geçen boylam, uluslararası başlangıç meridyeni (0° meridyeni) ve standart saat dilimi referansı olarak oy çokluğuyla kabul edildi.
- 1911 - Trablusgarp Savaşı sırasında İtalyan kuvvetleri, Kuzey Afrika kıyılarındaki stratejik Derne liman kentini işgal etti.
- 1914 - Amerikalı mucit Garrett Morgan, solunum koruyucu güvenlik kaskının (modern gaz maskesinin öncüsü) patentini aldı.
- 1918 - I. Dünya Savaşı'nın mağlubiyetle sonuçlanacağının kesinleşmesi üzerine Sadrazam Talat Paşa liderliğindeki İttihat ve Terakki kabinesi istifa etti; yerine Ahmet İzzet Paşa hükümeti kuruldu.
- 1921 - Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Kafkas cumhuriyetleri (Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan) arasında Kars Antlaşması imzalandı; böylece Türkiye'nin doğu sınırı kesin ve nihai halini aldı.
- 1923 - Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edilen tek maddelik kanun teklifiyle Ankara, yeni kurulan Türk devletinin resmi başkenti ilan edildi.
- 1943 - İkinci Dünya Savaşı: İtalya'da Mussolini rejiminin düşmesinin ardından Mareşal Pietro Badoglio liderliğinde kurulan yeni hükümet, taraf değiştirerek eski müttefiki Nazi Almanyası'na savaş ilan etti.
- 1944 - İkinci Dünya Savaşı: Sovyet Kızıl Ordusu, Baltık Taarruzu kapsamında Letonya'nın başkenti Riga'yı Alman işgalinden kurtardı.
- 1946 - Fransa'da yapılan halk oylamasıyla Dördüncü Cumhuriyet Anayasası kabul edildi.
- 1972 - Şili'ye gitmekte olan Uruguaylı ragbi takımını taşıyan Uruguay Hava Kuvvetleri'nin 571 sefer sayılı uçağı, And Dağları'na düştü. Hayatta kalanlar, dondurucu soğukta ve zorlu şartlarda 72 gün boyunca mahsur kalarak yaşam mücadelesi verdi.
- 1976 - Bolivya'nın Santa Cruz de la Sierra kentinden kalkan kargo tipi bir Boeing 707 uçağı kalkıştan hemen sonra şehir merkezine düştü; uçaktaki 3 mürettebat ve yerdeki 88 sivil hayatını kaybetti.
- 1977 - Filistin Kurtuluş Örgütü bağlantılı korsanlar, Mallorca'dan Frankfurt'a giden Lufthansa'nın 181 sefer sayılı uçağını (Landshut) kaçırarak Somali'nin Mogadişu kentine yönlendirdi. Olay, "Alman Sonbaharı" krizinin dönüm noktalarından biri oldu.
- 1983 - İlk ticari hücresel araç telefonu şebekesi, Ameritech Mobile Communications tarafından Şikago'da halkın kullanımına açıldı.
- 1990 - Suriye askeri birlikleri, Lübnan Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na saldırarak Başbakan General Michel Aoun'u makamından uzaklaştırdı ve 15 yıl süren Lübnan İç Savaşı fiilen sona erdi.
- 2010 - Şili'deki San José madeninde yerin 700 metre altında tam 69 gün boyunca mahsur kalan 33 madenci, dünya çapında canlı yayınlanan eşi benzeri görülmemiş bir kurtarma operasyonuyla sağ salim yeryüzüne çıkarıldı.
Doğumlar
- 1821 - Rudolf Virchow, hücresel patolojinin kurucusu kabul edilen Alman hekim, patolog, antropolog ve siyasetçi (ö. 1902)
- 1862 - Mary Kingsley, Batı Afrika kültürlerini ve inançlarını batı dünyasına tanıtan İngiliz etnograf, yazar ve kâşif (ö. 1900)
- 1878 - Stepan Şaumyan, Kafkasya'daki devrimci hareketin önderlerinden Ermeni asıllı Bolşevik lider (ö. 1918)
- 1895 - Kurt Schumacher, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nin (SPD) yeniden yapılanmasında kritik rol oynayan Alman siyasetçi (ö. 1952)
- 1909 - Art Tatum, olağanüstü tekniği ve armoni bilgisiyle caz dünyasını derinden etkileyen Amerikalı virtüöz piyanist (ö. 1956)
- 1921 - Yves Montand, Fransız sinemasının ve müziğinin unutulmaz isimlerinden İtalyan asıllı aktör ve şarkıcı (ö. 1991)
- 1925 - Margaret Thatcher, Birleşik Krallık'ın ilk kadın başbakanı olan ve ekonomi politikalarıyla bir döneme damgasını vuran "Demir Leydi" lakaplı İngiliz siyasetçi (ö. 2013)
- 1927 - Turgut Özal, Türkiye Cumhuriyeti'nin 8. Cumhurbaşkanı, 19. Başbakanı ve Anavatan Partisi'nin kurucu lideri (ö. 1993)
- 1931 - Raymond Kopa, Fransız futbolunun efsanevi isimlerinden, Ballon d'Or ödüllü forvet (ö. 2017)
- 1934 - Nana Mouskouri, dünya genelinde milyonlarca albüm satan, farklı dillerdeki icralarıyla tanınan Yunan şarkıcı ve eski siyasetçi
- 1941 - Paul Simon, Amerikalı müzisyen, söz yazarı ve efsanevi Simon & Garfunkel ikilisinin üyesi
- 1947 - Sammy Hagar, Van Halen ve Montrose gruplarındaki vokalistliğiyle tanınan Amerikalı rock şarkıcısı ve gitarist
- 1971 - Sacha Baron Cohen, Borat, Ali G ve Brüno gibi tiplemeleriyle dünya çapında üne kavuşan İngiliz komedyen, oyuncu ve senarist
- 1977 - Paul Pierce, Boston Celtics efsanesi, NBA şampiyonu ve Finaller MVP'si Amerikalı eski profesyonel basketbolcu
- 1979 - Mamadou Niang, Marsilya ve Fenerbahçe formalarıyla şampiyonluklar yaşamış Senegalli eski millî futbolcu
Ölümler
- 54 - Claudius, Julio-Claudian hanedanının dördüncü Roma İmparatoru (d. MÖ 10)
- 1815 - Joachim Murat, Napolyon Bonapart'ın süvari mareşali ve eski Napoli Kralı; kurşuna dizilerek idam edildi (d. 1767)
- 1822 - Antonio Canova, mermer heykelleriyle tanınan dünyaca ünlü İtalyan Neoklasik heykeltıraş (d. 1757)
- 1909 - Francisco Ferrer, İspanyol anarşist düşünür, eğitimci ve modern serbest okulların öncüsü; haksız suçlamalarla idam edildi (d. 1859)
- 1928 - Mariya Fyodorovna, Danimarka Prensesi (Dagmar) ve Rusya'nın son Çarı II. Nikolay'ın annesi olan Rus İmparatoriçesi (d. 1847)
- 1956 - Cahit Sıtkı Tarancı, Türk edebiyatına "Otuz Beş Yaş" şiirini kazandıran, ölüm ve yaşama sevinci temalı eserleriyle tanınan şair ve yazar (d. 1910)
- 1973 - Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), Bodrum'u bir kültür ve edebiyat merkezi haline getiren, Mavi Sürgün ve Mavi Yolculuk kavramlarının mimarı Türk romancı ve öykücü (d. 1890)
- 1987 - Walter Brattain, transistörü icat eden araştırma ekibinde yer alarak modern mikroelektroniğin önünü açan Nobel Fizik Ödüllü Amerikalı bilim insanı (d. 1902)
- 1990 - Le Duc Tho, Vietnam Savaşı'nı sonlandıran Paris Barış Anlaşması'nı müzakere eden ancak ülkesinde tam barış sağlanamadığı gerekçesiyle Nobel Barış Ödülü'nü reddeden Vietnamlı diplomat ve general (d. 1911)
- 1999 - Mahmut Tali Öngören, Türk sinema ve tiyatro eleştirmeni, senarist, akademisyen ve Ankara Film Festivali'nin kurucularından (d. 1931)
- 2003 - Bertram Brockhouse, nötron saçılımı tekniklerini geliştirdiği için Nobel Fizik Ödülü kazanan Kanadalı fizikçi (d. 1918)
- 2008 - Guillaume Depardieu, aktör Gérard Depardieu'nün oğlu olan Fransız sinema ve televizyon oyuncusu (d. 1971)
- 2016 - Bhumibol Adulyadej (IX. Rama), 70 yıl boyunca Tayland tahtında kalarak modern tarihin en uzun süre hüküm süren monarklarından biri olan Tayland Kralı (d. 1927)
- 2016 - Dario Fo, politik hiciv türündeki eserleriyle dünya tiyatrosuna yön veren Nobel Edebiyat Ödüllü İtalyan oyun yazarı, yönetmen ve oyuncu (d. 1926)
Önemli Günler ve Haftalar
- Ankara'nın Başkent Oluşu - 13 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi kararıyla Ankara'nın Türkiye'nin başkenti ilan edilmesi her yıl resmi törenlerle anılır.
- Uluslararası Afet Risklerinin Azaltılması Günü - Birleşmiş Milletler tarafından doğal ve insan kaynaklı afetlerin etkilerini önleme ve risk bilincini yayma amacıyla belirlenmiş uluslararası gün.
- Dünya Tromboz Günü - Kan pıhtılaşması hastalıklarına, risk faktörlerine ve erken teşhis yöntemlerine dikkat çekmek amacıyla Rudolf Virchow'un doğum gününde kutlanan küresel farkındalık günü.
- Amerika Birleşik Devletleri Donanması Kuruluş Günü - ABD Deniz Kuvvetleri'nin 1775 yılındaki kuruluşunu anmak üzere her yıl kutlanan resmi askeri anma günü.