Uşaqlar üçün telefon istifadəsi nə qədər olmalıdır?
Son güncelleme:
-
Salam dəyərli forum əhli! Son zamanlar istər qohum-əqrəba arasında, istərsə də küçədə, parkda ən çox qarşılaşdığımız mənzərələrdən biri əlindən telefon düşməyən balaca uşaqlardır. Hətta bəzən görürük ki, körpə ağlayan kimi valideyn dərhal telefonu onun əlinə verir ki, sakitləşsin və ya yeməyini rahat yesin. Bəs görəsən, bu nə dərəcədə doğrudur? Uşaqlarımızın gələcəyi və fiziki-psixoloji sağlamlığı üçün telefon istifadəsi nə qədər olmalıdır? Gəlin bu mövzunu bir az ətraflı müzakirə edək.
YAŞ QRUPLARINA GÖRƏ EKRAN MÜDDƏTİ NƏ QƏDƏR OLMALIDIR?
Mütəxəssislərin və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) bu barədə çox konkret tövsiyələri var. Əlbəttə, hər uşaq fərqlidir, amma ümumi çərçivəni belə xülasə etmək olar:
- 0 - 2 yaş arası: Bu dövrdə uşaqlara ekran (telefon, planşet, televizor) qətiyyən tövsiyə olunmur. Yalnız uzaqdakı doğmaları ilə qısa görüntülü zənglər istisna edilə bilər. Bu yaşda beynin inkişafı üçün canlı ünsiyyət və toxunaraq kəşf etmək həyati əhəmiyyət daşıyır.
- 2 - 5 yaş arası: Gün ərzində maksimum 1 saat. O da mütləq valideyn nəzarəti altında və keyfiyyətli, maarifləndirici məzmunlar olmalıdır. Ekran qarşısında tək buraxılmamalıdırlar.
- 6 yaş və üzəri: Günlük maksimum 1.5 - 2 saat. Lakin bu vaxt uşağın dərs oxumasına, fiziki hərəkətliliyinə, açıq havada oynamasına və yuxu rejiminə mane olmamalıdır.
NƏ ÜÇÜN HƏDDİ AŞMAQ TƏHLÜKƏLİDİR?
Bəzən işimizin çoxluğundan uşağı telefonla baş-başa buraxmaq bizə asan çıxış yolu kimi görünür. Lakin nəzarətsiz və uzunmüddətli ekran istifadəsi uşaqlarda ciddi fəsadlara yol açır. Bunlara nitq gecikməsi, diqqət dağınıqlığı, yuxu pozğunluğu, göz zəifliyi və qamət əyilmələri daxildir. Ən əsası isə uşaq reallıqdan uzaqlaşır, emosiyalarını idarə etməkdə və canlı ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkir.
VALİDEYNLƏRƏ FAYDALI TÖVSİYƏLƏR
- Şəxsi nümunə olun: Biz gün boyu əlimizdə telefonla oturub uşağa "telefonu yerə qoy" desək, bu heç bir nəticə verməyəcək. Uşaqlar eşitdiklərini yox, gördüklərini edirlər.
- Yemək və yuxu qaydaları qoyun: Yemək masasında və yatmazdan ən az 1 saat əvvəl telefonlar tamamilə yığışdırılmalıdır. Ekran işığı melatonin hormonunun salgılanmasını əngəlləyir və yuxu keyfiyyətini düşürür.
- Alternativlər yaradın: Uşağa telefonu qadağan edərkən onun əvəzinə maraqlı məşğuliyyət təklif etməliyik. Birlikdə rəsm çəkmək, masaüstü zəka oyunları oynamaq, velosiped sürmək və ya basit ev işlərində kömək istəmək əla alternativdir.
- Rəqəmsal nəzarət tətbiqləri: Böyük yaşlı uşaqlar üçün müəyyən vaxt məhdudiyyəti qoymaq və təhlükəsiz məzmunları seçmək üçün xüsusi valideyn nəzarəti proqramlarından istifadə edə bilərsiniz.
Unutmayaq ki, texnologiya dövründə yaşayırıq və uşaqları ondan tamamilə təcrid etmək də düzgün deyil. Əsas məsələ balansı qorumaq və telefonu əyləncə və ya sakitləşdirici vasitə deyil, sadəcə ehtiyac olduqda istifadə edilən bir alət kimi təqdim etməkdir.
Bəs siz bu barədə nə düşünürsünüz? Evinizdə uşaqlar üçün telefon istifadəsi qaydaları necədir? Təcrübələrinizi və üsullarınızı bölüşsəniz, hər kəs üçün çox faydalı olar!