Kolesterol değerleri nasıl değerlendirilir?
Son güncelleme:
-
Selamlar değerli forum dostları!
Sağlık kategorimizde bugün hepimizin hayatında en az bir kere eline aldığı o tahlil sonuçlarında gördüğü, bazen kırmızı renkli sayılarla gözümüzü korkutan bir konuya değinmek istiyorum: Kolesterol!
Kan testimizi alıp "Acaba kolesterolüm yüksek mi, kalbim tehlikede mi?" diye endişelenmek oldukça yaygın bir durum. Ancak o kağıttaki sayılar tek başına her şeyi anlatmaz. Bugün sizlerle kolesterol değerlerinin arkasındaki mantığı, neyin ne anlama geldiğini ve bu rakamları nasıl okumamız gerektiğini detaylıca konuşalım istedim.
KOLESTEROL GERÇEKTEN DÜŞMANIMIZ MI?
Öncelikle şu algıyı bir kıralım: Kolesterol vücudumuz için tamamen zararlı bir zehir değildir. Vücudumuz hücre zarları yapımı, D vitamini sentezi ve bazı hayati hormonların üretimi için kolesterole muhtaçtır. Yani kolesterol olmasaydı yaşayamazdık. Sorun, kolesterolün türlerinde ve kanımızdaki miktarında başlar.
TAHLİL KAĞIDINDAKİ O İFADELER NE ANLAMA GELİYOR?
Tahlil sonucunuzu elinize aldığınızda karşınıza genellikle dört temel başlık çıkar:
- TOTAL KOLESTEROL: Kanınızdaki tüm kolesterol türlerinin toplam miktarıdır. Genellikle 200 mg/dL'nin altı ideal kabul edilir. Ancak bu değer tek başına yanıltıcı olabilir. Çünkü iyi kolesterolünüz çok yüksek olduğu için total değeriniz de yüksek çıkmış olabilir.
- LDL (KÖTÜ HUYLU KOLESTEROL): İşte asıl göz önünde bulundurmamız gereken arkadaş bu. LDL, kolesterolü dokulara ve damarlara taşır. Fazla olduğunda damar duvarlarında birikerek damar sertliğine (ateroskleroz) yol açar. Sağlıklı bir bireyde LDL değerinin 100 mg/dL'nin altında olması istenir.
- HDL (İYİ HUYLU KOLESTEROL): Bu bizim kahramanımız! HDL, damarlarda biriken fazla kolesterolü toplayıp karaciğere geri taşır, yani bir nevi damar temizliği yapar. Değerinin yüksek olması iyidir. Erkeklerde 40 mg/dL, kadınlarda 50 mg/dL üzeri olması beklenir. 60 mg/dL ve üzeri ise kalbi koruyucu kabul edilir.
- TRİGLİSERİT: Bu aslında bir kolesterol türü değil, kanda bulunan bir yağ (lipid) türüdür. Vücudun harcamadığı fazla kaloriler trigliseride dönüşür. 150 mg/dL'nin altı normal kabul edilir. Yüksek şeker ve işlenmiş karbonhidrat tüketimi trigliseriti doğrudan yükseltir.
DEĞERLERİ DEĞERLENDİRİRKEN EN SIK YAPILAN HATA
Lütfen unutmayın, tahlil kağıdındaki referans aralıkları standart bir insan içindir. Ancak tıp "hastalık yoktur, hasta vardır" prensibiyle çalışır. Yani sizin için tehlikeli olan bir LDL değeri, bir başkası için gayet normal olabilir.
Doktorunuz kolesterolünüzü değerlendirirken sadece sayılara bakmaz. Şu risk faktörlerini de hesaba katar:
- Yaşınız ve cinsiyetiniz
- Sigara kullanıp kullanmadığınız
- Tansiyon probleminizin olup olmaması
- Şeker (diyabet) hastalığınızın varlığı
- Ailenizde erken yaşta kalp krizi geçiren birilerinin olup olmaması
Örneğin, hiçbir risk faktörü olmayan genç birinde 130 mg/dL LDL değeri takip edilebilir düzeydeyken; daha önce kalp krizi geçirmiş veya şeker hastası olan bir bireyde LDL değerinin 70 mg/dL hatta 55 mg/dL'nin altına düşürülmesi hedeflenebilir.
KOLESTEROLÜ DENGELEMEK İÇİN NELER YAPABİLİRİZ?
Eğer doktorunuz ilaç tedavisi gerekli görmediyse veya yaşam tarzı değişikliği önerdiyse, şu adımlar kan tablonuzu ciddi anlamda olumlu etkileyecektir:
- Beslenmeyi Düzenleyin: Doymuş yağları (kızartmalar, hazır gıdalar, aşırı işlenmiş etler) azaltıp; zeytinyağı, avokado, ceviz gibi sağlıklı yağlara yönelin.
- Lifi İhmal Etmeyin: Yulaf, baklagiller ve taze sebzeler gibi bol lifli gıdalar, kolesterolün bağırsaklardan emilimini azaltır.
- Hareket Edin: Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapmak, iyi kolesterol olan HDL'yi yükseltmenin en etkili yoludur.
- Sigarayı Bırakın: Sigara, HDL kolesterolü düşürür ve damar yapısını bozarak kötü kolesterolün damara yapışmasını kolaylaştırır.
SON SÖZ
Özetle dostlar, elinizdeki tahlil kağıdında kırmızı renkle yazılmış bir sayı gördüğünüzde hemen paniğe kapılmayın. Ama onu tamamen de görmezden gelmeyin. En doğru değerlendirmeyi, sizin genel sağlık durumunuzu ve geçmişinizi bilen kardiyoloji veya dahiliye uzmanınız yapacaktır.
Sizler son tahlillerinizde nelere dikkat ediyorsunuz? Kolesterolü dengelemek için uygulayıp faydasını gördüğünüz yaşam tarzı değişiklikleri var mı? Yorumlarda tecrübelerinizi paylaşırsanız hepimiz bilgilenmiş oluruz.
Herkese sağlıklı ve keyifli forumlar dilerim!