Spor yaparken, tam setin ortasında ya da koşu bandında tempoyu artırmışken aniden başın dönmesi, gözlerin kararması sanırım çoğumuzun en az bir kez yaşadığı o tatsız durumlardan biridir. Tam motive olmuşuzdur, ritmimizi bulmuşuzdur ama bir anda gelen o hafiflik hissi veya dünyanın etrafımızda dönmesi bütün enerjimizi çeker alır.
Peki, tam olarak vücudumuz o an bize ne anlatmaya çalışıyor? Gelin, sporda baş dönmesinin en yaygın nedenlerini ve bunlarla nasıl başa çıkabileceğimizi detaylıca konuşalım.
1. DEHİDRASYON VE ELEKTROLİT KAYBI
Egzersiz sırasında terledikçe sadece su kaybetmeyiz; sodyum, potasyum ve magnezyum gibi hayati mineralleri de kaybederiz. Vücuttaki su seviyesi düştüğünde kan hacmi azalır. Kan hacmi azalınca da kalbiniz beyne ve kaslara yeterli oksijeni pompalayabilmek için daha çok çalışmak zorunda kalır. Sonuç mu? Aniden gelen bir baş dönmesi. Spordan önce ve spor sırasında düzenli su içtiğinizden emin olun.
2. KAN ŞEKERİNİN DÜŞMESİ (HİPOGLİSEMİ)
Aç karnına yapılan ağır antrenmanlar genellikle bu durumun baş sorumlusudur. Kaslarımız egzersiz yaparken enerji üretmek için glikozu (yani şekeri) kullanır. Eğer vücudunuzda yeterli glikoz deposu yoksa, kan şekeriniz hızla düşer. Bu da baş dönmesi, halsizlik, soğuk terleme ve hatta titremeye neden olur. Antrenmandan 1-2 saat önce kompleks bir karbonhidrat almak bu sorunu büyük ölçüde çözer.
3. YANLIŞ NEFES TEKNİĞİ
Ağırlık kaldırırken farkında olmadan nefesinizi tutuyor musunuz? Birçok kişi ağır bir yükün altına girdiğinde nefesini kilitler (Valsalva manevrası). Bu durum göğüs içi basıncı artırır, kalbe dönen kan miktarını geçici olarak azaltır ve ardından nefes bırakıldığında kan basıncı aniden düşer. İşte o ani tansiyon düşüşü doğrudan baş dönmesi olarak geri döner. Kural basit: Güç uygularken nefes verin, rahatlarken nefes alın.
4. ANİ POZİSYON DEĞİŞİKLİKLERİ
Mat üzerinde mekik çektikten veya şınav çektikten sonra pat diye ayağa kalktığınızda hiç başınız döndü mü? Buna "ortostatik hipotansiyon" deniyor. Vücut, yerçekimine karşı kanı beyne hızlıca pompalayamadığında o birkaç saniyelik kararma ve baş dönmesi yaşanır. Pozisyon değiştirirken biraz daha sakin ve kademeli hareket etmekte fayda var.
5. AŞIRI ZORLAMA VE KAPASİTEYİ AŞMA
Bazen hırsımıza yenik düşüp vücudumuzun henüz hazır olmadığı ağırlıkların veya tempoların altına girebiliyoruz. Kalp ve akciğer kapasitenizin üzerinde bir yüklenme yaptığınızda, vücut alarm vermeye başlar ve sizi yavaşlatmak için bu tür sinyaller gönderir.
PEKİ, ANİDEN BAŞIMIZ DÖNDÜĞÜNDE NE YAPMALIYIZ?
- Hemen egzersizi bırakın ve güvenli bir yere oturun veya uzanın. Ayaklarınızı hafifçe yukarı kaldırmak kanın beyne daha hızlı gitmesini sağlar.
- Yanınızda su veya elektrolitli bir içecek varsa yudum yudum içmeye başlayın.
- Derin ve ritmik nefesler alarak nabzınızı düşürmeye çalışın.
- Kan şekerinizin düştüğünü hissediyorsanız küçük bir muz veya bir küp şeker gibi hızlı sindirilen bir gıda tüketin.
NE ZAMAN DOKTORA GÖRÜNMELİ?
Baş dönmesi genellikle dehidrasyon veya açlık gibi basit nedenlerden kaynaklansa da; göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, çarpıntı veya uyuşma gibi belirtilerle birlikte geliyorsa kesinlikle ihmal edilmemeli ve bir uzman doktora başvurulmalıdır.
Siz de antrenmanlarınızda bu durumu sıkça yaşıyor musunuz? Yaşamamak için dikkat ettiğiniz özel bir beslenme veya dinlenme rutininiz var mı? Deneyimlerinizi aşağıda paylaşırsanız hepimiz için harika bir rehber olur!
Herkese sağlıklı ve bol enerjili antrenmanlar dilerim!