Doğanın mühendislik harikaları arasında, su moleküllerini adeta nanoteknolojik bir kalkan gibi üzerinden kaydıran kuş tüyleri her zaman büyüleyici bir fiziksel mekanizmaya ev sahipliği yapmıştır. Su damlaları tüylerin üzerine düştüğünde emilmek yerine kusursuz kürecikler halini alır ve en küçük bir eğimde veya rüzgar hamlesinde yüzeyden uzaklaşır.
Bu olayın temelinde hidrofobik yani suyu sevmeyen özel bir yapı yatar. Tüyün mikro seviyedeki tüycükleri ve onların üzerindeki katmanlı keratin proteinleri, suyun yüzey gerilimi ile birleşerek havayı hapseden mikroskobik çıkıntılar oluşturur. Su, doğrudan tüyün malzemesine temas edemez; hava yastıklarının üzerinde durmak zorunda kalır.
Söz konusu bu hidrofobik mekanizma, özellikle su kuşlarının dalış sırasında hipotermi geçirmesini engellerken uçuş esnasında ağırlık yapmalarını da önler. Su damlacıklarının bu yüzey dinamiğini laboratuvar ortamında sentetik malzemelere uyarlayarak leke tutmaz kumaşlar ve su geçirmez yüzeyler üretebiliyoruz. Doğanın milyonlarca yılda geliştirdiği bu biyomimikri örneği hakkında sizler ne düşünüyorsunuz?
Bu olayın fiziksel temeli tamamen Cassie-Baxter mekanizması ve yüzey geometrisiyle ilgilidir. Kuş tüylerinin üstündeki mikroskobik barb ve barbüller, suyun katı yüzeyle temas alanını minimuma indirir ve araya hava yastıkları hapseder. Su damlası tüyün malzemesine değil, kendi yüzey gerilimi sayesinde havaya basar.
Temas açısının 150 derecenin üzerine çıkması süperhidrofobisite durumunu yaratır. Damlanın küre formunu alıp roll-off etkisiyle yüzeydeki tozları da beraberinde süpürmesinin sebebi budur. Endüstriyel alanda süper hidrofobik kaplamalar ve Lotus efekti tam olarak bu biyolojik mimarinin taklit edilmesine dayanır.
Sentetik kumaşlarda kullanılan floropolimer kaplamalar veya nano-pürüzlü silika yüzeyler doğadaki bu mekanizmayı laboratuvara taşır. Havacılık sektöründe buzlanmayı önleyici kanat tasarımlarında da benzer biyomimetik yüzey geometrileri aktif olarak test ediliyor ve uygulanıyor.