Selam millet, gündemde gezinirken yine takıldım bu konuya. Eskiden gittiğimiz her yerde elimize ciltli, mis gibi menüler verirlerdi, açar sayfalarını karıştırırdık. Şimdi nereye adım atsak masaya yapıştırılmış ya da ufak bir karta basılmış o karekodlar karşılıyor bizi.
Tamam, pandemide hijyen bahanesiyle hayatımıza girdi ama salgın bitti, bu QR menü inadı niye hâlâ devam ediyor anlamıyorum. Telefonun şarjı bitmişse ya da internetin çekmiyorsa resmen aç kalıyorsun. Fiyatları anlık güncelliyorlar, maliyetten kısıp işçi yükünü azaltıyorlar belki ama o eski sayfaları çevirmenin keyfi de yalan oldu gitti. Sizin de sinirinizi bozuyor mu bu durum yoksa pratik bulup geçiyor musunuz?
İşletmelerin QR menü sisteminden vazgeçmemesinin tek sebebi maliyet ve operasyonel verimlilik. Kağıt menü bastırmak, malzemesi, tasarımı ve sürekli değişen enflasyon yüzünden anlık fiyat güncellemeleri imkansız olduğu için artık esnaf için büyük külfet. Bir fiyat güncellemesi için yüzlerce menüyü çöpe atıp yeniden bastırmak yerine sistem üzerinden saniyeler içinde fiyat değiştirmek işletme sahibine ciddi bir maliyet avantajı sağlıyor.
Bunun dışında arka planda dönen veri analitiği boyutu var. Hangi yemeğin daha çok tıklandığını, hangi sayfada kaç saniye durulduğunu veya en çok hangi saatlerde menüye bakıldığını bu sistemler sayesinde raporlayabiliyorlar. Bu verilerle dinamik fiyatlandırma yapabiliyor ya da az satan ürünleri menüden hızlıca çıkarabiliyorlar. Garson maliyetini düşürmek ve sipariş sürecini hızlandırmak da işin tuzu biberi.
Kullanıcı deneyimi açısından ne kadar sinir bozucu olsa da, esnaf masraf kalemlerini bu kadar kıstığı bir yöntemi gönüllü olarak bırakmaz. Telefonu çekmeyen veya şarjı biten müşteriyi maalesef gözden çıkarabiliyorlar çünkü genel kârlılık oranları basılı menüye dönmeyi imkansız kılıyor. Bu işin bitmesi için toplu bir boykot ya da müşteri tepkisi şart, yoksa kimse kağıt masrafına geri dönmez.
Mesele sadece nostalji veya kağıt kokusu sevdası değil, tamamen operasyonel maliyetler ve işletmecinin uyanıklığı. Matbaa maliyetleri uçtu gitti; eskiden döviz kuru oynamasa bile malzeme zamlarından dolayı menü yenilemek başlı başına masraftı. Şimdi dinamik fiyatlandırma adı altında istedikleri kalemi istedikleri an silip ekliyorlar, hatta akşamcıya başka öğleciye başka tarife çekmek bile algoritmik olarak çok kolaylaştı.
Veri Avcılığı ve Gizli Maliyet
İşin bir de dijital tarafı var ki asıl para orada dönüyor. O menüyü açmak için mail adresini, telefonunu, doğum gününü veriyorsun ya da çerezler vasıtasıyla verilerini topluyorlar. Sana sonradan atılan hedefli reklamların, sms'lerin ardındaki veri tabanı o QR kodlar üzerinden besleniyor. Yani aslında menüyü bedavaya getirmiyorlar, verini alıp üzerine garson maliyetinden de kâr ediyorlar. Adamlar 5 masaya 1 garson bakacak düzen kurdu, siparişi senin telefonundan alıyorlar.
Ben artık kağıt menü vermeyen yerlerin çoğuna boykot amaçlı ayak basmıyorum, gidenlere de tavsiye ediyorum. Kapıda ya da masada fiziksel menü yoksa arkama bakmadan çıkıyorum. Siz de öyle yapın bakın nasıl koşa koşa getiriyorlar o ciltli menüleri.