Hər kəsə salam! Forumumuzun bu bölməsində bir çox insanın zaman-zaman qarşılaşdığı, amma bəzən danışmağa çəkindiyi, gündəlik həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə düşürən bir mövzuya toxunmaq istəyirəm: Qəbizlik (həzm sisteminin ləngiməsi).
Müasir dövrdə oturaq həyat tərzi, stres və ən əsası yanlış qidalanma vərdişləri səbəbindən bağırsaqlarımız bəzən tənbəlləşir. Aptekdən dərman alıb bağırsaqları öyrəşdirməkdənsə, ilk növbədə mətbəximizdəki təbii və faydalı qidalarla bu problemi həll etməyə çalışmaq ən doğrusudur.
Gəlin, bağırsaqların rahat çalışmasına kömək edən və qəbizliyə qarşı möcüzəvi təsir göstərən qidalara birlikdə nəzər salaq:
1. QURU MEYVƏLƏR VƏ LİFLİ MEYVƏLƏR
Meyvələr tərkibindəki yüksək lif və su sayəsində bağırsaq peristaltikasını (hərəkətini) artırır.
- Qara gavalı və gavalı qurusu: Qəbizlik deyəndə ilk ağla gələn təbii dərman budur. Tərkibindəki sorbitol maddəsi və yüksək lif sayəsində bağırsaqları təbii şəkildə yumşaldır.
- Ərik qurusu: Səhər ac qarına 2-3 ədəd ərik qurusu yeyib üstündən bir stəkan ilıq su içmək həzm sistemini dərhal oyadır.
- Alma və armud: Xüsusilə qabığı ilə birgə yeyildikdə içindəki pektin maddəsi həzmi inanılmaz dərəcədə asanlaşdırır.
- Əncir (təzə və ya qurusu): Bağırsaq florasını bərpa edən ən güclü lif mənbələrindən biridir.
2. TƏRƏVƏZLƏR VƏ YEŞİLLİKLƏR
Tərəvəzlər həzm sisteminin süpürgəsi kimidir, bağırsaqları təmizləyir.
- Çuğundur: Bişmiş və ya salatlara qatılmış çuğundur bağırsaq hərəkətliliyini sürətləndirir.
- İspanaq və brokkoli: Bu yaşıl tərəvəzlər həm liflə, həm də magneziumla zəngindir. Magnezium bağırsaq əzələlərini rahatladaraq nəcisin keçidini asanlaşdırır.
- Yerkökü: Çiy halda rəndələnib azca zeytun yağı ilə yeyildikdə həzmə böyük kömək edir.
3. SAĞLAM YAĞLAR VƏ TOXUMLAR
Bağırsaqların rahat işləməsi üçün yağlar şərtidir.
- Sızma zeytun yağı: Səhərlər ac qarına içilən bir çay qaşığı zeytun yağı bağırsaq divarlarını sürüşkənləşdirir və nəcisin rahat hərəkət etməsini təmin edir.
- Kətən toxumu: Bir stəkan qatığa bir çay qaşığı üyüdülmüş kətən toxumu qatıp yemək həzm sisteminin ən yaxşı dostudur.
4. PROBİOTİKLƏR: QATIQ VƏ KEFİR
Sağlam bağırsaq demək, orada yaşayan faydalı bakteriyalar deməkdir.
- Təbii ev qatığı və kefir bağırsaq mikroflorasını bərpa edir. Xüsusilə yatmazdan əvvəl bir stəkan kefir içmək səhər bağırsaqların rahat boşalmasına şərait yaradır.
5. TAM TAXILLAR VƏ PAXLA KİMİLƏR
- Yulaf (ovsyanka): Səhər yeməyində yulaf sıyığı yemək gün boyunca həzmi tənzimləyir.
- Qara çörək, kəpəkli çörək və ya tam taxıllı çörəklər ağ çörəklə müqayisədə bağırsaqları daha yaxşı çalışdırır.
- Mərci, noxud və lobya kimi qidalar da yüksək lif tərkibi ilə zəngindir (lakin qaz yaratmaması üçün yaxşı bişirilməlidir).
ƏN MÜHÜM QAYDA: KİFAYƏT QƏDƏR SU İÇMƏK!
İstədiyiniz qədər lifli qıda yeyin, əgər gün ərzində kifayət qədər su içmirsinizsə, o liflər bağırsaqda sertləşərək daha böyük tıxac yarada bilər. Gün ərzində ən azı 2 litr xalis su içmək şartdır. Səhər oyanan kimi içilən 1-2 stəkan ilıq su bağırsaqları oyadan en təsirli üsuldur.
UZAQ DURMALI OLDUĞUMUZ QİDALAR:
- Aşırı tünd çay və kofe (vücudu susuzlaşdırır)
- Ağ un məhsulları, xəmir xörəkləri, fast-food
- Yetişməmiş (yaşıl) banan
- Quru və bərk qıdalanma (şorba kimi duru yeməklərə üstünlük verilməlidir)
Kiçik bir qeyd: Əgər qəbizlik problemi uzun müddətdir davam edirsə, ağrılarla müşayiət olunursa və qidalanmanı dəyişməyinizə baxmayaraq keçmirsə, mütləq bir qastroenteroloq həkimə müraciət etməlisiniz.
Sizin də sınaqdan keçirdiyiniz, "bunu etdim və dərhal faydasını gördüm" dediyiniz təbii üsullar və ya reseptlər var? Şərhlərdə fikirlərinizi bölüşün, bir-birimizə faydalı olaq!
Apteklərdən hər dəfə laksatif dərman alıb bağırsaq florasını tamamilə məhv edənlərə əla xatırlatma olub, əllərinə sağlıq. Ən böyük səhv məhz o dərmanlara aludə olmaqdır, çünki bir müddət sonra bağırsaq təkbaşına işləməyi unudur.
Təcrübədən Sınaqlı Bir Detal
Yazılanların hamısı qızıl dəyərindədir, amma xüsusilə su məsələsində bir incə detallı məqam var: soyuq su heç bir işə yarırmaz, əksinə bağırsaq əzələlərini spazma sala bilər. Səhər tezdən oyananda içinə bir damcı limon sıxılmış iliq su mexanizmini saat kimi işə salır.
Bir də əgər axşamdan bir stəkan suya 3-4 ədəd qara gavalı atıb səhər o suyu içsəniz və o gavalını yesəniz, hətta ən sərt bağırsaq tənbəlliyi belə 1 saata yoxa çıxır. Əlavə olaraq, kəpəkli məhsullar yeyərkən su miqdarını ən azı yarım litr də artırmaq lazımdır, yoxsa həqiqətən də əks effekt verib daha pis tıxac yaradır. Oturaq işdə işləyənlər üçün iş masasının üstündə su şüşəsi saxlamaq qızıl qaydadır.