ilk yardım talimatı - ilk yardımın amacı - ilk yardım işlemleri2. İLK YARDIM TALİMATI
2.1 İlk Yardımın Genel Maksadı:
Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye tıbbi tedavisi yapılana kadar kaza yerinde anında yapılan, hayat kurtarmaya yönelik uygulamalara ilk yardım diyebiliriz. İşyerinde herhangi bir sebeple kazaya uğrayan kişi veya kişilerin; durumlarının daha kötü bir hal almasını önlemek üzere yapılan ilk işlemlerin tümü bu tanıma girer.
İlk yardımın amaçlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.
a) İlk yardımın amacı hasta veya yaralıyı tedavi etmek değil, kişinin durumunun daha kötüye gitmesini önlemektir.
b) İlk yardımda gerekli müdahaleler yapılırken hasta veya yaralıya zarar vermemek gerekir.
c) Acil tedavi; ilaçla veya başka tedavi amaçlı işlemlerdir ilk yardımın konusu dışındadır. İlk yardımda öncelikle acil bakım sağlanır.
2.2 İlk Yardımda Yapılacak İlk İşlemler:
1. Kişi veya kişiler tehlike kaynağından uzaklaştırılmalıdır.
2. Hasta veya yaralılar mümkünse az hareket ettirilmelidir.
3. Hasta veya yaralının solunumu kontrol edilmeli, gerekirse suni solunum yapılmalıdır.
4. Kanamalı durumlarda kanama kontrol altına alınmalıdır.
5. Yardım çağırılırken doğru ve tam bilgi verilmelidir.(olay yeri, olayın ne olduğu, kişinin cinsiyeti, yaşı gibi.)
6. Yaralıya ilk bakım sağlanırken;
a. Yaralının kimliği saptanmalıdır.
b. Hastanın genel görünümü, davranışları deri rengi , gözlerinin durumu not edilmelidir.
c. Ağız çevresinde ezilme, leke olup olmadığına bakılmalıdır. Nefesi kontrol edilmeli, alkollü olup olmadığı tespit edilmelidir.
d. Yaralının boğazı kontrol edilmeli, hava yolu uygun bir biçimde temizlenmelidir.
2.3 İlk Yardım Çeşitleri:
1. Solunumu Sağlamak İçin İlk Yardım
a. Duman boğulması,
b. Gaz zehirlenmesi,
c. Suda boğulma,
d. Elektrik çarpması,
e. Kalp yetmezliği,
gibi durumlarda solunum durmuşsa ilk yardım olarak solunumu sağlamak gerekir. Oksijensiz geçen her dakika ölümü yaklaştırır. Yapılacak ilk yardım ağızdan ağıza solunumu uygulamaktır.
Yapılacak İşlemler;
1. Ağızda görülen yabancı cisimler uzaklaştırılır.
2. Yardımda bulunan kişinin eli hastanın boyun altına konulup yavaşça kaldırılır.
3. Hastanın başı arkaya doğru hafifçe itilerek çenesinin yukarı kalkması sağlanır.
4. Parmaklarla hastanın burun delikleri kapatılır.
5. Yardımda bulunan derin nefes alır, ağzını hastanın ağzına sıkıca yapıştırır.
6. Nefes hastanın ağzına üflenir. Bu işlem hastanın göğsü yükselene kadar devam eder.
2. Kanamalarda İlk Yardım
1. Yaralı az hareket ettirilmelidir.
2. Kırık yoksa yaralının kol ve bacakları mümkünse yükseğe kaldırılır.
3. Gözle görülen kanamayı durdurmak için yarayı temiz bir bez veya çıplak elle kavranarak basınç uygulanmalıdır.
4. Kanama devam ediyorsa bandaj uygulanmalı acil yardım gelene kadar uygulama devam etmelidir.
5. Bandaj uygulanırken kan dolaşımını engellememesine dikkat edilmelidir.
6. Bu işlemle kanama durdurulamazsa kalp ve yara arasındaki basınç noktalarına basınçlı sargı ve boğucu sargı bezi (turnike) tatbik edilmelidir. Turnike 2-3 saatten fazla yerinde kalmamalıdır. Zorunlu olmadıkça turnike tatbik edilmemelidir. (BASINÇ NOKTALARI: Kolda; kolun iş yüzünün bilekle omuz mesafesinin ortası. Ayakta; Uylukla vücut arasının ortasıdır.)
7. Yüzeysel yaralanmalarda; yara sabun ve su ile yıkanmalı, steril bir bezle yaradaki yabancı cisimler temizlenmeli, doktora gösterilmelidir.
3. Zehirlenmelerde İlk Yardım
1. Hastanın şuuru yerinde ise ona bir bardak su veya süt içirerek zehrin konsantrasyonunu düşürülmelidir.
2. Hastanın neden zehirlendiği öğrenilerek hemen tıbbi acil tedavi için hastane haberdar edilmeli veya hastaneye yetiştirilmelidir.
3. Zehirli bitki, kozmetik zehirlenmelerinde; hastaya tuzlu su içirilerek, mümkün değilse boğazına parmak atarak kusturulmalıdır.
4. Eksoz zehirlenmelerinde;
a. Hasta temiz havaya çıkarılmalı,
b. Gerekiyorsa suni solunum yapılmalı,
c. Tıbbi acil yardım için hastane haberdar edilmeli veya hastaneye yetiştirilmelidir.
4. Alkali, Asit, Brom veya Fosfor Yanıklarında İlk Yardım
Bromdanileri gelen yanıkları benzol veya petrol ile iyice yıkamalıdır. Fosfornedeniyle olmuş yanık yer de bikarbonat eriyiğine daldırılır ve sonra fosforunoksitlenmesi için yanık havaya tutulur. Bu işlem birkaç defa tekrarlanır.Asetik asit, hidroklorik asit, fosforik asit ve sülfürik asidin deri iletemasında hemen bol çeşme suyu ile yıkamalı, bulaşan giyecekler çıkarılmalıdır.Önce temas ettiği alanlar iyice yıkanmalı, sonra soda, bikarbonat gibi yumuşakbir alkali çözeltisi uygulanmalıdır. Eğer gözler sözkonusu ise, hemen ılık suile en az 15 dakika yıkanmalıdır. Hidroflorik asidin temasında ise iyiceyıkanmalı ve bir magnezyum oksit çamuru uygulanmalı ve sağlık kuruluşunabaşvurulmalıdır. Kromik asit ve dikromatların deri ile temasında %5'lik sodyumtiyosülfat ile yıkama yapılır, eğer lezyonlar görünürse bir sağlık kuruluşunabaşvurulmalıdır. Alkalilerin deri ile temasında ise bol miktarda suyla venötralize sirke ile deri yıkanmalıdır. Göze sıçraması halinde, derhal bol akarsu ile gözleri gerekirse zorla açarak yıkamalı ve hemen bir sağlık kuruluşunagidilmelidir.
5. Alkali ve Asitlerin Yutulmasında İlk Yardım
Asetikasit, hidroklorik asit, fosforik asit ve sülfirik asit yutulduğu zaman kusmayaizin verilmemeli, kişi baygınsa ağızdan hiç bir şey verilmemelidir. Eğer ayıksaağız bol çeşme suyu ile çalkalanmalı, sonra yumurta akı ile karıştırılmış sütverilmelidir. Eğer bu mümkün değilse olabildiğince fazla su verilmeli, birsağlık kuruluşuna haber verilmelidir. Hidroklorik asit yutulmasında da kusmayaizin verilmemeli, bol su verilmelidir. Yaralı yüzü koyun uzatılmalı, hareketettirilmemelidir. Kromik asit ve dikromatların yutulmasında acilen sodyumbikarbonat çözeltisi verilmeli, yara sıcak tutulmalı ve bir sağlık kuruluşunahaber verilmelidir. Alkalilerin yutulması durumunda ise limon suyu veya sirkekarıştırılmış bolca su verilmeli, ardından bir kaşık salata yağı içirilmeli vehemen bir sağlık kuruluşuna gidilmelidir.