Sirvansahlar dovleti
Son güncelleme:
-
Ereb xilafetine daxil olan olkeleri buruyen azadliq herekatlari, , yerlerde eyalet hakimlerinin guclenmesi 9cu esrde Xilafeti zeifletdi . Onun ucqarlarinda xirda feodal dovletler-emirlikler yaranmaga basladi. Bu doletleri ayri-ayri serkerdeler-kecmis ereb canisinleri idare edirdiler. Bele bir seraitde Azerbaycan torpaqlarinda bir-birinin ardinca Sirvansahlar , Saciler , Saciler , Seddadiler ve Revvadiler dovletleri yarandi .
Yeni yaramis dovletlerden hec biri uzunmuddetli sabitlik yarada bilmediyinden 9-11 esrler Azerbaycan tarixinde feodal daginiqligi ve ara muharibeleri dovru kimi seciyyelenir .
Ereb xilafetinin dagilmasi gedisinde yaranan dovletlerden birincisi Sirvansahlar dovleti(861-1538)idi. Sirvan Azerbaycan simal-serqinde bir vilayet olub, Derbendden Kur cayina qeder Xezer sahillerindeki erazileri ehati edirdi. Merkez Sirvan seheri idi. Bu erazileri ereb menseli Mezyediler sulalesi idare edirdi . Mezyedilerin numayendesi Yezid Ibn Mezyed , xelife Harun er-Residin hakimiyyeti dovrunde (768-809) Cenubi Qafqazin hakimi idi.
Mezyediler evvel Aranda paytaxti Berde olan yarimmusteqil feodal dovlet-emirlik yaratmisdilar . O zaman Berde Cenubi Qafqazda ereb idareciliyinin merkezi idi, 859-cu ilde Mehemmed ibn Yezid Genceni berpa etdirib , iqametgahini buraya kocurmusdu. 9 esrin sonlarinda Aranin cox hissesi, o cumleden Berde Sacilerin eline kecirdiyinden Mezyediler Sirvana kocduler.
861-ci ilde Mezyediler sulalesinin numayendesi Heysam ibn Xalid Sirvanin musteqilliyini etdi ve Sirvansah titulunun dasimaga basladi.917-ci ilde Lahicansahliq Sirvansahlara birlesdirildi . 918-ci ilde Sirvansah Ebu Tahir dovletin paytaxtini Sirvan seherinden Samaxiya kocurdu .
Sirvansahlar 10esrde QEBELENI(981-982),BERDENI(982),SABRANI(983),ve ereb menseli Hasimiler terefinden idare edilen DERBENDI(988)ele kecirdiler. OOnlar Derbend seddini ve seherin qala divarlarini temir ve berpa etdirib mohkemlendirdiler. Derbendden sonra Xursan ve Tabasaran Sirvansahlar dovletine birlesdirirldi . Seki ve Senariyyede de Sirvansahlardan asili veziyyete dusmusdu.
Sirvansahlar dovletinin yaranmasi Azerbaycan dovletciliyin dircelmesine , simaldan Azerbaycan torpaqlarina olan hucumlarin def edilmesine serait yaratdigina gore mutereqqi hadise idi.
alıntı