Fabl Nedir
Son güncelleme:
-
Fablın Özellikleri - Fabl Nasıl Yazılır - Çocuk Edebiyatında Fabl - Fabl Örnekleri FABL; olay kahramanları, çoğun hayvanlarla bitkilerden seçilen, sonunda bir ahlâk veya hayat dersi bulunan bir yazı türüdür. Bu tür; insanların kusurlarını düzeltmeye, töresel bir kavramı ortaya koymaya yarar. Fabllarda hayal öğesi bir araç, ahlâk dersi asıl amaçtır. Fablarda düşsel kişileri, olayları altında her zaman gerçek kişiler, gerçek olaylar gizlidir.
Fabl; kişileştirme sanatından faydalanır. kişileştirme; duygusu, hareketi, konuşması olmayan şeyleri, insan gibi duyar, hareket eder, konuşur bir halde anlatmaktır. Kişileştirme ve konuşturma, eski deyimiyle teşhis ve intak sanatı da denilen kişileştirme yardımiyle fabl, canlılık, güzellik ve değer kazanır.
Soyut bir düşünceyi belirtmeye yarıyan hayal ürünü ve hareketli bir hikâye sayılan fabl, hem öğretici, hem güldürüp düşündürücü bir nitelik taşır. Hayali varlıkları belirten nitelikler ne derece gerçek varlıklara uygun düşerse, fabl o derece başarılı ve etkileyicidir.
Fabl özellikle, çocuk edebiyatının en önemli türleri arasındadır. Büyüklerden çok küçüklere pratik bir ahlâk dersi vermek gayesiyle, anlatılıp yazılmaktadır. Son yıllarda bu yazı türü ile yazılmış eserler, çocuk edebiyatımızı zenginleştirmektedir. Yazar; fablde gerçek duygusu yaratmaya çalışmalı, bunun için gerek deneylerinden, hayalgücünden faydalanmalıdır. Çocukların sinirlerini gererek dehşet havası yaratmaktan çekinmelidir. Estetik heyecanı kamçılıyan eserlerde sanat değeri vardır. Dehşet havası içinde heyecan yaratan eserlerin tehlikeli ve zararlı sonuçlar verdiği unutulmamalıdır.
Fabl YazmaFabl yazarı, herşeyden hitap ettiğini kesime göre yazmalıdır. Çocuklar için yazılan fabllarda ise şu özellikler bulunmalıdır:
a. Olay hareketli olmalı, çevre iyi belirtilmelidir;
b. Paragraflar kısa olmalı; sık sık konuşmalarla hareket, canlılık ve çeşitlilik sağlamalıdır;
c. Dil sade ve açık olmalı, kişilerin karakterleri iyi belirtilmelidir;
d. Adalet duygusu bulunmalı; suçlu cezasını çekmeli; aile, ulus, insanlık ve doğa sevgisi aşılanmalıdır.
Fabllarda birbirini tamamhyan iki önemli öğe vardır: a. Öz; b. Gövde.
a. Öz; fablden çıkarılan bir derstir. Bu ders, bir özdeyiş halinde eserin başında, ortasında veya sonunda olabilir. Aisop'un. fabllarında ders sonda açıkça verilmesine rağmen, La Fontaine'in fabllarında açıkça pek görülmez. Yazar bu dersi, ustalıkla işlemeli, ders açıkça gösterilmediği halde konudan çıkarılan ana fikir okuyucuyu istenilen amaca götürmelidir.
b. Gövde; fablın olaylarıdır. Olayların, olay kahramanlarının meydana getirdiği bu bölüm; giriş, gelişme, sonuç ve ders olmak üzere dört bölüme ayrılabilir. İyi bir fabl, ancak fabl yazarının bu bölümleri ayrı ayrı başarı ile işlemesinden doğar.
1. Giriş; bu bölümde olayla olaya karışan kişiler tanıtılır. Olay verilmek istenilen derse göre kurulur; kişiler olayın karakterlerine uygun olarak seçilir. Bu seçilen kişiler; bir hayvan, bir tilki, bir insan veya herhangi bir madde olabilir.
2. Gelişme; bu bölümde olay, verilmek istenen derse göre geliştirilir. Bunun için ilgiyi arttıracak entrika düğümü, anafikri aydınlatacak bir ustalıkla işlenir
.3. Sonuç; bu bölümde düğüm hiç beklenmedik biçimde çözülür. Fablın etkili olabilmesi için bu bölümün kısa olmasına çalışır.
4. Ders; Olayla sıkı bir ilgisi bulunan anafikir'dir ki; bu ayrı bir bölüm olarak işlenilmez. Öğüt de diyebileceğimiz ders; çoğun başta veya sonda bulunur. Bazen de bulunması okuyucuya bırakılır.
Fabl yazarı; bu bölümleri başarı ile işliyebilmek için, canlı bir tabiat duygusu ile birlikte geniş bir hayal gücü taşımalı; birkaç kalem darbesile kişilerin özelliklerini belirtmesini bilmelidir. Seçilen konularla dersleri arasında sıkı bir ilgi bulunmalı; anlatım kısa, açık, gözlemler gerçeğe uygun olmalı; kişiler ustalıkla konuşturulup hareket ettirilmelidir. Fabller; hem manzum, hem mensur olabilir.
Horoz İle İnci - Fabl Örneği Horozun biri bir gün inci bulur; Alıp onu kuyumcuya doğrulur. Kuyumcu ne istediğini sorar. O da der ki: «Bu galiba mücevher;Al da bunu bana biraz darı ver: O benim daha çok işime yarar.»Bir cahile bir kitap miras kalır;Cahil de hemen bu kitabı alır; Yol üstündeki kitapçıya uğrar; Der ki: «Bu kitabı vereyim sana, Yerine sen üç beş kuruş ver bana: O benim daha çok işime yarar.»
LA FONTAINE
alıntı
-
La Fontaine'den fabl örnekleri - değirmenci oğlu ile eşeğiİki şairimiz, Malherbe ve Racan, Baş başa kalmışlar bir gün. Aralarında açık konuştukları için:
- Sana bir şey soracağım, demiş Racan; Sen görmüş geçirmiş adamsın,
Hayatı benden iyi bilirsin. Benim artık karar verme zamanım. Ben kimim, nem var, ne işe yararım? Bunları senden iyi bilen yoktur.
Ne dersin? Gidip taşrada mı yerleşsem? Orduya yahut saraya mı girsem? Her şeyin acı tatlı tarafları var; Kimi insan savaşta rahat eder de Evinde karısıyla rahatı kaçar. Bıraksalar ne yapacağımı bilirim. Ama dört yanı da memnun etmek lazım: Ailem ne der, saray ne der, halk ne der? Hepsini düşünmek ister.
- Boşuna! demiş Malherbe gülerek, Önce şu hikâyeyi dinle,
Bir yerde okudum geçenlerde: Bir değirmenciyle oğlu varmış. Adam çok yaşlı, oğlu daha çocuk. Çocuk dersem, on beş on altı yaşlarında.
Baba oğul pazara gidiyorlarmış Eşeklerini satıp bir yenisini almaya. Eşek dinç görünsün, para etsin diye Bağlayıp ayaklarından bir direğe Baba oğul sırtlarına almışlar eşeği. İlk gören basmış kahkahayı:
- Bunlar, demiş, eşek şakası yapıyorlar, Ama eşeğin eşeği olmuş kendileri. Değirmenci bakmış, adamın hakkı var: Çözmüş, indirmiş eşeği yere.
Eşek anırıp belli etmişse de Taşınmaktan çok hoşlandığını, Aldırış etmemiş ihtiyar. Bindirmiş oğlunu eşeğe, Deh! diye vurmuş sırtına sopasını. Üç köylüye rastlamışlar yolda, En yaşlısı bağırmış delinkanlıya:
- Yuf be! Utanmak yok mu sende? Ak sakallı baban yaya,
Sen eşeğin sırtında, keyfinde. Onu bindirip sana yürümek düşer. Adamlar haklı, deyip değirmenci, İndirmiş oğlunu kendi binmiş eşeğe. Üç genç kıza rastlamışlar bu sefer;
- Koca moruk! demiş bir tanesi; Yazık değil mi zavallı delikanlıya? Sersem, papa mı sanıyor kendini? Koca öküz eşekte, çocuk yaya!
- Kız, git işine, demiş değirmenci; Öküzlük ne gezer bu yaşta, bende? Ama bakmış içerleyen içerleyene, Almış delikanlıyı terkisine.
Biraz sonra başka yolcular, İkisini birden alaya almışlar:
- Yuf! demişler; insaf yok mu sizde? Zavallı eşek ölecek neredeyse!
Emektar bir hayvana yapılır mı bu? Postunu mu satacaksınız pazarda? Anlamış sonunda değirmenciyle oğlu: Herkesin dediğini yapmak boşuna. Ama, haydi demişler; inat etmeyelim; Bir de bunlarınkini deneyelim. İnmiş eşekten, başlamışlar yürümeye. Bir başkası başlamış alay etmeye:
- Hoppala, demiş; bu da yeni moda: Eşek önde boş, değirmenci arkada. Anlamadık: Kim eşek, kim sahibi? Alın sırtınızda taşıyın bari!
Bir türkü vardır Üç Eşek diye, Tam size göre.
- . Doğru, demiş değirmenci; ben bir eşeğim; Eşek olmasam uyar miydin sizlere?
Ama bundan sonra ne derseniz deyin Beni ister beğenin, ister beğenmeyin; Canım nasıl isterse
öyle yaparım. Öyle yapmış, sonunda herkes de beğenmiş.
Bana sorarsan dostum, böyledir bu iş:
İster Mars çeksin seni kendine,
İster Venüs, ister kral!
İster savaş, ister seviş,
İster taşraya git, ister burada kal!
Ne yapsan bir şey söyleyecekler elbet;
Bırak söylesin millet!
alıntı