perikardiyal sıvı - kalpte su toplanması - perikardit belirtileri - akut perikardit - kronik perikardit - tüberküloz perikarditPerikardiyumun inflamasyonuna perikardit denir.Normalde perikardiyal sıvı miktarı 10-30 ml kadar olup, perikart yapraklarının da kalınlıkları birer milimetre civarındadır.
Perikardite neden olan durum veya etkene bağlı olarak inflamasyonun özellikleri ve klinik seyri değişiklikler gösterir. Bu nedenle klinik veya laboratuar (patolojik) özelliklerine göre perikarditler; akut veya kronik, effüzyonlu veya efüzyonsuz, fibrinöz veya serofibrinöz veya pürülan, konstriktif veya konstriktif olmayan gibi adlandırmalarla tanımlanırlar.
Perikarditlerin seyri sırasında özellikle subepikardiyal miyokardiyumda da inflamasyon olabilmektedir. Bu durum klinik ve laboratuar olarak önem kazanırsa miyoperikardit olarak adlandırılır.
Sınıflama
Klinik sınıflama
- Akut perikardit: Hasta görüldüğü anda 6 haftadan daha az sürmüş olan perikardit
- Subakut perikardit: Hasta görüldüğü anda 6 hafta-6 ay arasında sürmüş olan perikardit
- Kronik perikardit: Hasta görüldüğü anda 6 aydan daha fazla sürmüş olan perikardit
- Kronik effüzyonlu perikardit
- Kronik konstriktif perikardit
Patolojik sınıflama
- Fibrinöz (kuru) perikarditler
- Effüzyonlu perikarditler
- Konstriktif perikardit ve adhezif perikardit
- Kalsifik perikardit
Tipik semptomları; göğüs ağrısı, palpitasyon ve dispnedir. Ayrıca altta yatan nedene bağlı olarak ateş ve miyalji gibi bulgu ve semptomlar olabilir.
Kronik konstriktif perikarditte bunların dışında düşük kalp debisi ve yüksek sistemik venöz basınca bağlı semptomlar ve bulgular (ödem, hepatomegali, çabuk yorulma, gibi) görülür.
Göğüs ağrısının tipik özellikleri şunlardır:
- Ağrı retrosternal bölgede, sol prekordiyal alanda, epigastrium veya batında sol üst kadrana lokalize olabilir. Bazen trapezius kemerine yayılım gösterebilir. Bazen de sol kola veya boyuna yayılabilir. - Derin nefes alma, öksürme, yutma ve sırt üstü yatmayla artar. Oturunca veya öne doğru eğilince azalır.
- Saatler ve günler boyunca sürer.
- Fizik incelemede perikardiyal frotman duyulması patognomiktir. Ancak her zaman duyulmaz. Fibrinöz (kuru) perikarditlerde veya akut perikarditlerin başlangıç ve bitiş evrelerinde perikart yapraklarının birbirine sürtünmesi sonucu duyulur.Effüzyon gelişince sürtünme kaybolduğu için duyulamaz. Effüzyonlu perikarditlerde ayrıca kalp sesleri hafiflemiş veya uzaktan gelir gibi duyulabilir.
Tüberküloz perikardit:
Klasik Tbc belirti ve bulgularının yanı sıra perikart sıvısında adenozin deaminaz pozitifliği hızlı tanıda yardımcı olur. Üçlü bir antitbc tedavinin 9-12 ay veya balgam kültürleri negatifleştikten sonra en az 6 ay daha sürdürülmesi tavsiye edilmektedir. Konstriksiyonun önlenmesi için mevcut tedaviye kortikosteroidlerin eklenmesinin perikardiyektomi gereksinimini ve mortaliteyi düşürebileceği bildirilmiştir.
Üremik perikardit:
Diyaliz olanağının olmadığı dönemlerde, perikardit preterminal bir olay olarak karşımıza çıkardı. Günümüzde ise, diyaliz tedavisinin rutin olarak uygulanabilir hale gelmesi sayesinde, sıklığı oldukça azalmıştır.Yine de diyaliz hastalarının %15-20'sinde asemptomatik, hafif ve hemodinamik zararı olmayan perikardiyal effüzyon izlenmektedir. Bu hastalarda günlük yoğun diyaliz başta olmak üzere yapılacak tedavilerin gerekliliği, etkinliği ve yararı tam açıklığa kavuşmamış olmakla beraber, effüzyonun genişliğinin ve hemodinamik etkilerinin yakın takibi, alınması gereken bir önlem olarak tavsiye edilmiştir.
Böbrek yetmezliğinde görülen perikarditin başlıca nedeni üremik toksinlerdir.Peritoneal diyalize giren hastalarda hemodiyaliz hastalarından daha az sıklıkta perikardit oluşmaktadır. Bu durum, periton diyalizinde middle moleküllerin klerensinin daha fazla olmasına bağlanmıştır. Böbrek yetmezliği olan hastalarda, üremik toksinlerin dışında viral enfeksiyonlar, tüberküloz, sistemik lupus eritamatosus, veya ilaçlara (minoxidil gibi) bağlı olan perikarditler gibi, diğer nedenlerle de perikardit gelişebileceği unutulmamalıdır.
Diyalizle ilgili/ilişkili perikarditlerde ilk tedavi, yoğun günlük (ilk 1-2 hafta her gün) diyalizdir. Diyaliz sırasında ağır hipotansiyon gelişmesinin bir tamponat bulgusu olduğu unutulmamalıdır. Diyalizin yanısıra bu hastalara kortikosteroid ve/veya indomethazin tedavilerinin de uygulanabileceği bildirilmiştir. Ancak indomethazin tedavisinin yararı tartışmalıdır. Yoğun diyalizin etkisiz olduğu perikardiyal effüzyonlarda hemodinamik etki varsa subxiphoid perikardiyektomi ve perikart penceresi açılması tavsiye edilmektedir. Konstriktif perikarditler nadir olup, tedavisinde cerrahi perikardiyektomi yapılmalıdır.
Konstriktif perikardit:
Tedavisi cerrahi perikardiyektomidir.
alıntı