Türkçeyi Destekleyenler Grubu

Son güncelleme:
  • Başınız sağolsun. Allah sabır versin Gecemavisi.
0 0 0
  • Başınız sağolsun. Gecemavisi.
0 0 0
  • Basiniz sagolsun Allah mekanini cennet etsin er yada gec olum her insanin ensesinde Allah sizede sabir versin :(
0 0 0
  • ßa$ın SagoLsun aßi

    Mekanı CenneT oLsunn
0 0 0
  • Ben Main Board üyeleri Olarak Yasin Okuyum

    Mekani Cennet Olsun
0 0 0
  • [QUOTE=GeceMavisi;2875270]Arkadaş lar...

    Geçen hafta sonu, Annem sizlere ömür oldu.

    Mekanı cennet olsun, anneciğimin.

    Hayat devam ediyor herşeye rağmen..

    Başınız sağolsun. Allah sabır versin.

    Annenize Allahtan rahmet dilerim.



    NOKTALAMA İŞARETLERİ


    NOKTA ( . )
    1. Cümlenin sonuna konur.
    Örnek: Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurulmuştur.
    Örnek: Artık o, ne üniformalı bir başkumandan, ne fraklı ve beyaz kravatlı bir devlet başkanıydı.
    Örnek: Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu.
    Örnek: Öteki sanat eserleri gibi, roman da sanatçının duyduğu yaratma gereksiniminin ürünüdür.
    Örnek: Bir uzak sis içinde yürür gibiyim yorgun.
    Ancak, duraklamanın daha az yapıldığı sıralı cümlelerde nokta yerine virgül veya noktalı virgül konur: At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.
    2. Kısaltmaların sonuna konur.
    Örnek: Alb. (albay), Dr. (doktor), Yard. Doç. (yardımcı doçent), Prof. (profesör), Cad. (cadde), Sok. (sokak), s. (sayfa), sf. (sıfat), vb. (ve başkaları, ve benzerleri, ve bunun gibi); T. (Türkçe), Alm. (Almanca), Ar. (Arapça), Far. (Farsça), Fr. (Fransızca), İng. (İngilizce), Lât. (Lâtince) (bk. Kısaltmalar).
    UYARI: Ancak, bazı kısaltmalarda nokta kullanılmaz. TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu); KB (Kutadgu Bilig), TD (Türk Dili); B (batı), D (doğu), GB (güneybatı), GD (güneydoğu); m (metre), cm (santimetre), g (gram), kg (kilogram), l (litre), hl (hektolitre); C (karbon), Fe (demir) (Ayrıntı için bk. Kısaltmalar).
    3. Sayılardan sonra sıra bildirmek için konur.
    Örnek: 3. (üçüncü), 15. (on beşinci), IV. (dördüncü); II. Mehmet, XIV. Louis, XV. yüzyıl; 2. Cadde, 20. Sokak (bk. Sayıların yazılışı 6).
    UYARI: Cadde ve sokak numaralarında nokta mutlaka kullanılmalıdır. Nokta kullanılmadığı takdirde yukarıdaki örneklerden 2 adet cadde, 20 adet sokak anlaşılır.
    4. Bir yazının maddelerini gösteren rakam veya harflerden sonra konur.
    Örnek: I. 1. A. a.
    II. 2. B. b.
    5. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur. Örnek: 29.5.1453, 29.X.1923.
    Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz.
    Örnek: 29 Mayıs 1453, 29 Ekim 1923.
    6. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek: Tren 09.15'te kalktı.
    Örnek: Tören 17.30'da, hükümet daireleri kapandıktan yarım saat sonra başlayacaktır.
    7. Arka arkaya sıralanan virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan sadece sonuncu rakama nokta konur.
    Örnek: 3, 4 ve 7. maddeler
    Örnek: XII - XIV. yüzyıllar arasında.
    8. Bibliyografik künyelerin sonuna konur.
    Örnek: Agâh Sırrı Levend, Türk Dilinde Gelişme ve Sadeleşme Evreleri, Ankara 1960.
    9. Üçlü gruplara ayrılarak yazılan büyük sayılarda gruplar arasına konur.
    Örnek: 16.551.000, 22.465.660. Gruplara ayrılan sayılarda nokta kullanılmaması da mümkündür.
    10. Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.
    Örnek: 4.5 = 20
    11. Kuruluş adlarından sonra nokta kullanılmaz.
    Örnek: Sağlık Bakanlığı
    Örnek: İş ve İşçi Bulma Kurumu gibi
    UYARI: Gazete, kitap, yazı bölüm başlıkları sonunda kullanılmaz.
    Örnek: Kara Kitap (roman) , Yazko Edebiyat (dergi) , Üç Şehitler Destanı (şiir)
    UYARI: Tabela ve levhalardaki yazılardan sonra kullanılmaz.

    Örnek: Kızılırmak Sineması, Ziraat Bankası, Yüksel Caddesi





    VİRGÜL ( , )
    1. Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.
    Örnek: Fırtınadan, soğuktan, karanlıktan ve biraz da korkudan sonra bu sıcak, aydınlık ve sevimli odanın havasında erir gibi oldum.
    Örnek: Sessiz dereler, solgun ağaçlar, sarı güller
    Dillenmiş ağızlarda tutuk dilli gönüller
    (Faruk Nafiz Çamlıbel)
    Örnek: Önce ayağa kalktı, yavaş yavaş elini kaldırdı, konuşmaya başladı. (eylemleri)
    Evini, arabasını, eşyalarını, her şeyini rehin verdi. (nesneleri)
    Çocuğun büyümesi, topluma yararlı bir birey olması, geleceği yaratması epeyce zor bir iştir. (eşit söz gruplarını)

    2. Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek: Bir varmış, bir yokmuş.
    Umduk, bekledik, düşündük.
    (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)
    Örnek: Babası iyi bir avukattı, ailenin gelecek korkusu yoktu.
    Örnek: Ali içeri girdi, selam verdi, bir köşeye oturdu.
    Örnek: Fakat yol otomobillere yasak olduğundan o da herkes gibi tramvaya biner, kimse kendisine dikkat etmez.
    3. Cümlede özel olarak vurgulanması gereken öğelerden sonra konur:
    Örnek: Binaenaleyh, biz her vasıtadan, yalnız ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz.
    (Mustafa Kemal Atatürk)
    Örnek: Evimiz, her sıkıntıda sığındığımız sıcak bir yuvadır.





    4. Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan öğeleri belirtmek için konur:
    Örnek: Saniye Hanımefendi, merdivenlerde oğlunun ayak seslerini duyar duymaz, hasretlisini karşılamaya atılan bir genç kadın gibi, koltuğundan fırlamış ve ona kapıyı kendi eliyle açmaya gelmişti
    5. Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur:
    Örnek: Örnek olsun diye, örnek istemez ya, söylüyorum.
    Örnek: Şimdi, efendiler, müsaade buyurursanız, size bir sual sorayım.
    (Mustafa Kemal Atatürk)
    Örnek: Geçen hafta, çarşamba günü, yine toplantıya gelmemiştim.
    Örnek: Annem, yaşamımdaki en yakın arkadaşım, bana yüz çevirmişti.
    6. Anlama güç kazandırmak için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
    Örnek: Soğuk, oldukça soğuk bir gecede yola çıktılar.
    Örnek: Akşam, yine akşam, yine akşam,
    Göllerde bu dem bir kamış olsam!
    Örnek: Kopar sonbahar tellerinden
    Derinden, derinden, derinden
    Biten yazla başlar keder musikisi
    Örnek: Ona bir daha, bir daha sarılıp öptüm.
    UYARI: Ancak, ikilemelerde kelimeler arasına virgül konmaz: akşam akşam, yavaş yavaş, bata çıka, koşa koşa.
    7. Tırnak içinde olmayan aktarma cümlelerden sonra konur.
    Örnek: Datça'ya yarın gideceğim, dedi.
    - Bugünlük bu kadar her gün üç mermi, diye düşündü.
    (Tarık Buğra, Küçük Ağa)
    Örnek: Ben bu işi yapamazsam çok üzülürüm, diyordu.
    Örnek: Yarın akşam bizde toplanalım, dedi.

    8. Konuşma çizgisinden önce konur.
    Örnek: Hatta bahçede gezen hanımefendi bile işin farkına varıp,
    - Nen var senin çocuğum, diye sormak zorunda kaldı.
    9. Kendisinden sonraki cümleye bağlı olarak ret, kabul ve teşvik bildiren hayır, yok, yoo, evet, peki, pekâlâ, tamam, olur, hayhay, baş üstüne, öyle, haydi, elbette gibi kelimelerden sonra konur.
    Örnek: Peki, gideriz.
    Örnek: Olur, ben de size katılırım.
    Örnek: Hayhay, memnun oluruz.
    Örnek: Haydi, geç kalıyoruz.
    Örnek: Evet, ben biliyorum.
    Örnek: Hayır, seninle gelemem.

    Örnek: — Yoo, güvercinlerime dokunmayınız, dedi.
    10. Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek için kullanılır:
    Örnek: Bu, tek gözlü, genç fakat ihtiyar görünen bir adamcağızdır.
    Örnek: Bu gece, eğlenceleri içlerine sinmedi.
    11. Hitap için kullanılan kelimelerden sonra konur:
    Örnek: Efendiler, bilirsiniz ki, hayat demek, mücadele, müsademe demektir.
    (Mustafa Kemal Atatürk)
    Örnek:
    Sayın Başkan,
    Sevgili kardeşim,
    Değerli arkadaşım,
    12. Yazışmalarda, başvurulan makamın adından sonra konur.
    Örnek: Türk Dil Kurumu Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına

    13. Yazışmalarda, yer adlarını tarihlerden ayırmak için konur:
    Örnek: Kuşadası, 7 Şubat
    Örnek: İstanbul, 1 Ocak 2001
    14. Sayıların yazılışında, kesirleri ayırmak için konur.
    Örnek:38,6 (otuz sekiz tam, onda altı), 25,33 (yirmi beş tam, yüzde otuz üç), 0,45 (sıfır tam, yüzde kırk beş) (bk. Sayıların yazılışı 5).
    15. Bibliyografik künyelerde yazar, eser, basım evi vb. maddelerden sonra konur.
    Örnek: Falih Rıfkı Atay, Tuna Kıyıları, Remzi Kitap Evi, İstanbul 1938.
    Yazarın soyadı önce yazılmışsa soyadından sonra da virgül konur:
    Örnek: Ergin, Muharrem, Dede Korkut Kitabı, Ankara 1958.
    UYARI: Metin içinde ve, veya, yahut bağlaçlarından önce de, sonra da virgül konmaz.
    Örnek: Nihat sabaha kadar uyuyamadı ve şafak sökerken Faik'e bol teşekkürlerle dolu bir kâğıt bırakarak iki gün evvelki cephe dönüşü kıyafeti ile sokağa fırladı. (Peyami Safa, Mahşer)
    16. Adlaşmış sıfatlar cümlede bir addan önce gelirse adlaşmış sıfatı ayırmada kullanılır.

    Örnek: Yaşlı, kadına bir şeyler söylemek istedi.

    Örnek: Tembel, arkadaşlarını küçümsüyordu.

    Örnek: Genç, adama ters ters baktı.
    Örnek: Hırsız, çocuğu kovaladı.
    Örnek: Yaralı, kadının yüzüne bakıyordu.
    Örnek: İhtiyar, adamın suratına tükürdü.
    17. İşaret zamirlerinin bir addan önce geldiği cümlelerde, işaret zamirlerinin ardından.

    Örnek: Bu, kitabın önsözüne eklenecek.

    Örnek: Şu, duvara asılacak.
    UYARI: Sıralamaların sonunda yer alan''vb.'' kısaltmasından önce virgül kullanılmaz. Ayrıca dilimizde ''ve, veya''bağlaçlarından önce veya sonra virgül kullanılmaz.
    Örnek: Ahmet ve kardeşi İstanbul'da iki gün kalmıştı.

    18. Cümle başında kullanılan bağlaçlardan sonra kullanılır.

    Örnek:
     Kaldı ki, bu şehir onu mutsuz etti.
     Ne var ki, adam böyle işlere alışık değildi.
    19. Bazı cümlelerde anlam karışıklığını önlemek için kullanılır:
    Örnek: Oku; adam ol baban gibi, eşek olma.
    Örnek: Siz de kazançlı çıkmak istiyorsanız benim gibi, hanımları alışverişe gönderin.







    NOKTALI VİRGÜL ( ; )
    1. Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek: Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul, Aslan, Orhan; kız çocuklara ise İnci, Çiçek, Gönül, Yonca adları verilir.
    Örnek: Roman, öykü, anı, yaratıcı yazılara; makale, fıkra, eleştiri düşünce yazılarına örnektir.
    2. Öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.
    Örnek: Sevinçten, heyecandan içim içime sığmıyor; bağırmak, kahkahalar atmak, ağlamak istiyorum. Sabahtan beri bekliyorum; ne gelen var, ne giden. İş işten geçti; artık gelse de olur, gelmese de.
    Örnek: Biri yer, bir bakar; kıyamet ondan kopar.
    Örnek: Eve bir sessizlik hakimdi; kimse kimsenin yüzüne bakmıyordu.
    Örnek: Elim ayağım dolaştı; ne diyeceğimi şaşırdım.

    3. Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için konur.
    Örnek: Türkiye, İngiltere, Azerbaycan; İstanbul, Londra, Bakû.
    4. Kendilerinden evvelki cümleyle ilgi kuran ancak, yalnız, fakat, lâkin, çünkü, yoksa, bundan dolayı, binaenaleyh, sonuç olarak, bununla birlikte, öyleyse vb. cümle başı bağlaçlarından önce konur.
    Örnek: Halis bir şiir fena okunabilir; lâkin sahte bir şiir iyi okunamaz.
    Örnek: Bir millet ordusunu kaybedebilir, bağımsızlığını da kaybedebilir; fakat dilini sakladıkça o millet yaşıyor demektir.
    Örnek: Çok aradım; ama senin gibisini bulamadım.
    Örnek: Çocuğu okula göndermedim; çünkü çok hasta.
    * * *
    Sıralı cümleler arasında ancak, fakat, çünkü vb. cümle başı bağlayıcılarından önce yazar, araya nokta, virgül, noktalı virgül koymakta serbesttir. Bu husus, yazarın üslûptaki tercihiyle ilgilidir.




    İKİ NOKTA ( : )
    1. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
    Örnek: Millî Edebiyat akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım: Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul, Ali Canip Yöntem.
    Örnek: Yeni harfler alındıktan sonra eski yazı ile bir tek kelime bile yazmayan iki kişi görmüşümdür: Atatürk ve İnönü!
    Örnek: - Buğdayla arpadan başka ne biter bu topraklarda?
    Ziraatçı sayar:
    - Yulaf, pancar, zerzevat, tütün...
    2. Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur:
    Örnek: Bu kararın istinat ettiği en kuvvetli muhakeme ve mantık şu idi: Esas, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır.
    Örnek: Kendimi takdim edeyim: Meclis kâtiplerindenim.
    Örnek: Derler: İnsanda derin bir yaradır köksüzlük;
    Budur âlemde hudutsuz ve hazin öksüzlük.
    UYARI: Bir kişiden ya da bir yerden alınmış bir sözün yazılacağını belirtirken, tırnak işaretinden önce kullanılır.
    Örnek: Yahya Kemal kültürümüzle ilgili şöyle der : "Her şeyin en iyisini yapmayı bilmişiz de, bunları yaşatamamışız."
    Örnek: Bu sanatçının romanla ilgili şu sözünü anmadan geçemeyeceğim:"Roman yol boyunca gezdirilen bir aynadır."
    3. Kütüphanecilik alanında yazar adı ile eser başlığı arasına konur.
    Örnek: Yahya Kemal Beyatlı: Kendi Gök Kubbemiz, Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Yaban, Faruk Nafiz Çamlıbel: Bir Ömür Böyle Geçti.
    4. Ses biliminde uzun ünlüyü göstermek için kullanılır.
    Örnek: a:ile, ka:til, usu:le, i:cat.
    5. Edebî eserlerdeki karşılıklı konuşmalarda, konuşan kişinin adından sonra konur:
    Örnek:
    Bilge Kağan: Türklerim, işitin!
    Üstten gök çökmedikçe
    alttan yer delinmedikçe
    ülkenizi, törenizi kim bozabilir sizin?
    Koro : Göğe erer başımız
    başınla senin !
    Bilge Kağan: Ulusum birleşip yücelsin diye
    gece uyumadım, gündüz oturmadım.
    Türklerim Bilge Kağan der bana.
    Ben her şeyi onlar için bildim.
    Nöbetteyim !
    6. Tanım cümlelerinde kullanılır.
    Örnek: İsim: Varlıkları ve kavramları karşılayan sözcüklerdir.

    UYARI: İki noktadan sonraki açıklama bağımsız bir cümle ise bu cümlenin ilk harfi büyük; iki noktadan sonraki açıklama tek tek örneklerden oluşuyorsa ilk harfi küçük olur.

    Örnek: Atatürk şöyle dedi: Geldikleri gibi giderler.
    Örnek: Bahçede çok çeşitli meyveler vardı: erik, kiraz, şeftali, elma

    7. Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
    Örnek: 56:8=7, 100:2=50.




    ÜÇ NOKTA ( ... )
    1. Tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
    Örnek: Ne çare ki, çirkinliği hemencecik ve herkes tarafından görülüveriyordu da, bu yanı...
    Örnek: Karşımızda masmavi bir deniz
    Örnek: Şu sınavları bir kazansam
    2. Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten ötürü açıklanmak istenmeyen kelime ve bölümlerin yerine konur.
    Örnek: Kılavuzu karga olanın burnu b...tan çıkmaz.
    Örnek: B..., 7 Nisan (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu)
    Örnek: Arabacı B...'a yaklaştığını söylüyor, ikide bir fırsat bularak arabanın içine doğru başını çeviriyordu.
    3. Alıntılarda; başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konur.
    Örnek: Mümtaz, bu dükkâna bakarken hiç farkında olmadan Mallarmé'nin mısraını hatırladı: "Meçhul bir felâketten buraya düşmüş..."
    Alınmayan kelime ve bölümlerin yerine yay ayraç içinde üç nokta konması da mümkündür.
    4. Sözün bir yerde kesilerek geri kalan bölümün okuyucunun muhayyilesine bırakıldığını göstermek veya ifadeye güç katmak için konur.
    Örnek: Karşı sahilde mor, fark olunmaz sisler altındaki dağlar, korular, beyaz yalılar... Ve bütün bunların üzerinde bir esatir rüyasının havaî hakikati gibi uçan martı sürüleri...
    Örnek: Gök sarı, toprak sarı, çıplak ağaçlar sarı...
    Örnek: Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz!
    Örnek: Binaenaleyh, biz her vasıtadan, yalnız ve ancak, bir noktainazardan istifade ederiz. O noktainazar şudur: Türk milletini, medenî cihanda, lâyık olduğu mevkie is'at etmek ve Türk cumhuriyetini sarsılmaz temelleri üzerinde, her gün, daha ziyade takviye etmek...
    5. Ünlem ve seslenmelerde anlatımı pekiştirmek için konur.
    Örnek: Gölgeler yaklaştılar. Bir adım kalınca onu kıyafetinden tanıdılar:
    — Koca Ali... Koca Ali, be!...

    6. Karşılıklı konuşmalarda, yeterli olmayan, eksik bırakılan cevaplarda kullanılır.
    Örnek:
    — Yabancı yok!
    — Kimsin?
    — Ali...
    — Hangi Ali?
    — ...
    — Sen misin, Ali usta?
    — Benim!...
    — Ne arıyorsun bu vakit buralarda?
    — Hiç...
    — Nasıl hiç? Suya çekicini mi düşürdün yoksa !...
    — !...
    7. Birtakım sorunlar, durumlar veya örnekler sıralanırken başkalarının da olduğunu göstermek için kullanılır.
    Örnek: Irmağın kenarında değişik ağaçlar vardı: selvi, kavak, söğüt
    8. Bir yazıdan alınan bölümlerde atlanan yerleri göstermek için kullanılır.

    Örnek: "... Klasik edebiyatın, çağdaş edebiyata bir temel oluşturduğunu asla düşünemezsiniz."

    UYARI: Üç nokta ve sıra noktalardan sonra gelen bölüm, bir cümle özelliği gösteriyorsa büyük harfle başlatılır.

    Sıra Nokta ( ..... ): Bir alıntının atlanmış bölümlerinin bulunduğunu belirtmek için kullanılır : Örnek :"..... kahramanları, soylulardan uşaklara dek değişir. Komedinin yalnızca eğlendirici değil, eğitici olması gerektiğini düşünenlerdenim..."

    UYARI: Türk imlâsında iki nokta yan yana kullanılmaz.


    SORU İŞARETİ ( ? )
    1. Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
    Örnek: Ne zaman tükenecek bu yollar, arabacı?
    Örnek: Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?
    Örnek: Atatürk bana sordu:
    — Yeni yazıyı tatbik etmek için ne düşündünüz?
    UYARI: Soru, vurguyla belirtildiği zaman da soru işareti kullanılır:
    Örnek: Gümrükteki memur başını kaldırdı:
    — Adınız?
    — Doğum yeriniz?
    Soru bildiren cümle veya sözlerde bazen cevabın ne olacağı sözün gelişinden belli olur. Bu tür cümle ve sözlerin sonunda da soru işareti kullanılır.
    Örnek: Haksız mıyım? Liderler içinde Atatürk gibisi var mı?
    Yoksa bu sözümde yalan var mı?
    2. Bilinmeyen yer, tarih vb. durumlar için kullanılır.
    Örnek: Yunus Emre (1240?-1320), (Doğum yeri: ?
    Örnek: Bu yazar 13. yüzyılda(?) yaşamıştır.
    Örnek: Türk halk felsefesinin, Türk nükteciliğinin ve mizah dehasının büyük mümessili Nasrettin Hoca da (Hâce Nasirüddin) bu asırda yaşamıştır (1208 ?-1284).
    3. Bir bilginin şüpheyle karşılandığı veya kesin olmadığı durumlarda yay ayraç içinde soru işareti kullanılır:
    Örnek: Ankara'dan Konya'ya 1,5 (?) saatte gitmiş.
    Örnek: 1496 (?) yılında doğan Fuzulî ...
    UYARI: mı / mi eki -ınca / -ince anlamında zarf-fiil işleviyle kullanıldığı zaman soru işareti konmaz.
    Örnek: Akşam oldu mu sürüler döner.
    Hava karardı mı eve gideriz.
    Örnek: Bahar gelip de nehir çağıl çağıl kabarmaya başlamaz mı içimi geri kalmış bir saat huzursuzluğu kaplardı.
    UYARI: İçinde soru sözcükleri bulunan ancak soru anlamı taşımayan cümlelerden sonra soru işareti kullanılmaz.
    Örnek: Oraya nasıl gidileceğini bilmiyorum.
    Bu köpeğin nereden geldiğini bilmiyorum.
    Beni niçin aradığını anlayamadım.
    UYARI: Soru ifadesi taşıyan sıralı ve bağlı cümlelerde soru işareti en sona konur:
    Örnek: Çok yakından mı bu sesler, çok uzaklardan mı?
    Üsküdar'dan mı, Hisar'dan mı, Kavaklar' dan mı?
    Örnek: Ruhunu karartan neydi, yağmur mu yağıyordu; yoksa şimşekler mi çakıyordu?





    ÜNLEM İŞARETİ ( ! )
    1. Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur:
    Örnek: Ne mutlu Türküm diyene! (Mustafa Kemal Atatürk)
    Örnek: Gurbet o kadar acı
    Ki ne varsa içimde
    Hepsi bana yabancı
    Hepsi başka biçimde!
    (Kemalettin Kâmi Kamu)
    Örnek: Hava ne kadar da sıcak!
    Aşkolsun!
    Ne kadar akıllı adamlar var!
    Örnek: Bravo, çok iyi konuştun.
    A, mektubu yine evde unuttum.
    2. Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur:
    Örnek: Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!
    Örnek: Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. (Mustafa Kemal Atatürk)
    Örnek: Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle! (Yahya Kemal Beyatlı)
    Örnek: Ey köyleri hududa bağlayan yaslı yollar,
    Dönmeyen yolculara ağlayan yaslı yollar! (Faruk Nafiz Çamlıbel)
    Örnek: Dur, yolcu! Bilmeden gelip bastığın
    Bu toprak bir devrin battığı yerdir. (Necmettin Halil Onan)
    UYARI: Ünlem işareti, seslenme ve hitap sözlerinden hemen sonra konulabileceği gibi cümlenin sonuna da konabilir:
    Örnek: Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
    Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz! (Faruk Nafiz Çamlıbel)
    3. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için ayraç içinde ünlem işareti kullanılır:
    Örnek: İsteseymiş bir günde bitirirmiş (!) ama ne yazık ki vakti yokmuş (!)
    Örnek: Adam, akıllı (!) olduğunu söylüyor.
    Örnek: Ne kadar dürüst olduğu ( ! ) aldığı rüşvetlerden belli.






    KISA ÇİZGİ ( - )
    1. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konur:
    Soğuktan mı titriyordum, yoksa heyecandan, üzüntüden mi bilmem. Havuzun suyu bulanık. Kapının saatleri 12'yi geçmiş. Kanepelerde kimseler yok. Tramvay ne fena gıcırdadı! Tramvaydaki adam bir tanıdık mı idi acaba? Ne diye öyle dönüp dönüp baktı? Yoksa kimseciklerin oturmadığı kanepelerde bu saatte pek başıboşlar mı oturur?
    Örnek: .yolculuk-
    tan önceydi.
    UYARI: Satır sonuna gelen özel isimlerden sonra kesme işareti konursa kısa çizgi işareti konmaz.
    Örnek: ..Tarık Buğra'
    nın romanıydı.
    Örnek: Mehmet Akif Ersoy'
    un yazdığı şiirleri beğeniyorum.
    UYARI: Satır sonlarına sığmayan sözcüklerin bölümünde satır sonlarında ve satır başlarında tek harf bırakılmaz. Ayrıca birleşik sözcüklerin bölümünde de heceleme kuralına uyulur.
    Örnek: kamyon-
    u uzun süre seyrettiler.(yanlış)
    Örnek: ..a-
    arabayı yıkamayı unutmuşlar.(yanlış)
    Örnek: hanım-
    eli çok güzel bir çiçektir.(doğru)
    Örnek:hanı-
    meli çok güzel bir çiçektir.(doğu)

    2. Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için kullanılır.
    Örnek: Halbuki zaman-ağır ağır bizimle beraber akan nehir- bir göle ulaşıyordu.
    Örnek: Biz üç kişi- yani ben, Ahmet, ve Emin- kalan son pastayı da paylaştık.
    3. Dil bilgisinde kökleri ve ekleri ayırmak için konur.
    Örnek: al-ış, dur-ak, Dur-sun, Dur-muş, gör-gü-süz-lük.
    4. Dil bilgisinde fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır.
    Örnek: al-, dur-, gör-, ver-; başar-, kana-, okut-, taşla-, yazdır-.
    5. Dil bilgisinde eklerin başına konur.
    Örnek: -den, -lık, -ış, -ak.
    6. Dil bilgisinde heceleri göstermek için kullanılır.
    Örnek: a-raş-tır-ma, bi-le-zik, du-ruş-ma, ku-yum-cu-luk, ya-zar-lık, prog-ram.
    7. Eski harfli metinlerin yeni yazıya aktarılmasında Arapça ve Farsça kurallara göre yapılmış tamlamaların, birleşik ve türemiş kelimelerin öğelerini ayırmak için kullanılır.
    Örnek: dârü'l-fünûn, resm-i geçit, resm-i kabûl, Cemiyet-i Akvâm, Hâkimiyet-i Milliye, Servet-i Fünûn, hokka-bâz, âteş-perest, menfaat-perest, bî-bedel, nâ-mağlûb, fî-sebîlillâh, min-tarafillâh, bilâ-ücret.
    8. Kelimeler arasında "-den...-a, ve, ile, ilâ, arasında" anlamlarını vermek üzere kullanılır.
    Örnek: Türkçe-Fransızca Sözlük, Aydın-İzmir yolu, Ankara-İstanbul uçak seferleri, Türk-Alman ilişkileri, Ural-Altay dil grubu, 09.30 - 10.30, Beşiktaş-Fenerbahçe karşılaşması, Manas Destanı'nda soy-dil-din üçgeni, 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı, 1995-1996 öğretim yılı.
    9. Bazı terim ve kuruluş adlarında kelimeler arasına konur.
    Örnek: sıfat-fiil, zarf-fiil; Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi.
    10. Yabancı özel adlarda ve henüz dilimize mal olmadığı için özgün imlâlarıyla yazılan yabancı kelimelerde kullanılır.
    Örnek: Joliot-Curie, Lévy-Bruhl, Saint-Gotthard, Sainte-Beuve, Boulogne-sur-Mer, Bouches-du-Rhône, Salins-les-Bains, by-pass, check-up, Aix-en-Provence.
    11. Adres yazarken semt ile şehir arasına konur.
    Örnek: Kurtuluş - ANKARA
    12. Matematikte çıkarma işareti olarak kullanılır.
    Örnek: 50 - 20 = 30



    UZUN ÇİZGİ (—;)

    Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Buna konuşma çizgisi de denir.
    Örnek: Arabamız tutarken Erciyes'in yolunu:
    "Hancı dedim bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu'nu?"
    Gözleri uzun uzun burkuldu kaldı bende,
    Dedi:
    — Hana sağ indi, ölü çıktı geçende!
    (Faruk Nafiz Çamlıbel, Han Duvarları)
    Örnek: Frankfurt'a gelene herkesin sorduğu şunlardır:
    — Eski şehri gezdin mi?
    — Rothshild'in evine gittin mi?
    — Goethe'nin evini gezdin mi?
    (Ahmet Haşim, Frankfurt Seyahatnamesi)
    Örnek: — Yoo, güvercinlerime dokunmayınız, dedi.
    (Yakup Kadri Karaosmanoğlu)
    Oyunlarda uzun çizgi konuşanın adından sonra konabilir:
    Örnek: Sıtkı Bey — Oğlum ben kalenin teslimini düşünmüyorum. Kurtarmağa bir çare arıyorum. Kalenin teslimini düşünen seninle müzakere etmez a!
    İslâm Bey — Kurtarmağa çare... Kavga ederiz... Ölürüz... Teslim olmayız...
    Sıtkı Bey — Kaleyi kurtarmak için daha güzel bir çare var. Gerçekten ölecek adam ister.
    İslâm Bey — Ben daha ölmedim.
    (Namık Kemal, Vatan yahut Silistre)
    UYARI: Konuşmalar tırnak içinde verildiği zaman uzun çizgi kullanılmaz.


    EĞİK ÇİZGİ ( / )
    1. Şiirlerden yapılan alıntılarda, mısraların yan yana yazılması gereken durumlarda mısraları belirlemek için kullanılır.
    Örnek: Ne sen, ne ben / Ne de hüsnünde toplanan bu mesâ / Ne de âlâm-ı fikre bir mersâ / Olan bu mâî deniz / Melâli anlamayan nesle âşinâ değiliz. (Ahmet Haşim, O Belde)
    2. Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına konur.
    Örnek: Altay Sokağı, Nu.: 21/6
    3. Adres yazarken semt ile şehir arasına konur.
    Örnek: Altay Sokağı, Nu.: 21/6 Kurtuluş / ANKARA
    4. Dil bilgisinde eklerin farklı şekillerini göstermek için kullanılır.
    Örnek: -a/-e, -an /-en, -lık /-lik, -madan /-meden.
    5. Bölme işareti olarak kullanılır.
    Örnek: 70 /2 = 35



    TIRNAK İŞARETİ ( "..." )

    1. Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır: Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin ön cephesinde Atatürk'ün "Hayatta en hakikî mürşit ilimdir." vecizesi yer almaktadır. Ulu önderin "Ne mutlu Türküm diyene!" sözü her Türk'ü duygulandırır.
    Bakınız, şair vatanı ne güzel tarif ediyor:
    "Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır.
    Toprak eğer uğrunda ölen varsa vatandır."
    UYARI: Aynen alınmayan söz ve yazılar tırnak içinde gösterilmez.
    Örnek: Kanuni Sultan Süleyman'a göre, cihanda en büyük devlet sıhhattir.
    Örnek: Ayşe'ye göre sen çok yaramaz birisin.
    UYARI: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak içinde kalır: "Akıl yaşta değil baştadır." atasözü yüzyılların tecrübesinden süzülüp gelen bir gerçeği ifade etmiyor mu?
    Örnek: "İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!" diyorlar.
    (Yahya Kemal Beyatlı)
    UYARI: Uzun alıntılarda her paragraf ayrı ayrı tırnak içine alınır.
    UYARI: Orijinal biçimiyle verilen alıntılar, bir cümle veya metin içinde geçmiyor, bir anıt veya yazıtta yer alıyorsa tırnak işareti kullanılmaz.
    Örnek: Hayatta en hakiki mürşit ilimdir.
    2. Bir cümle içerisinde özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınır.
    Örnek: Yeni bir "barış taarruzu" başladı.
    Örnek: Bütün sınıf '' saçmalamamalıyız'' sözcüğünün yapısını inceliyordu.
    Özel olarak belirtilmek istenen sözler tırnak içine alınmadan koyu yazılarak veya altı çizilerek de gösterilebilir.
    Höyük sözü Anadolu'da tepe olarak geçer.
    3. Kitapların, edebiyat eserlerinin, dergilerin ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınır:
    Örnek: Yahya Kemal'in bazı şiirleri "Kendi Gök Kubbemiz" adı altında çıktı.
    Örnek: "İmlâ Kuralları" bölümünde bazı uyarılara yer verilmiştir.
    Örnek: Bugünün gençleri '' Çalıkuşu''nu okumalıdır.
    UYARI: Gazete ve dergi başlıkları tırnak içine alınmaz.
    Örnek: Milliyet'te çıkan yazıyı okudunuz mu?
    UYARI: Kitapların ve yazıların adları ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın koyu yazılarak veya eğik yazıyla (italik) dizilerek de gösterilebilir:
    • Cahit Sıtkı'nın Şairin Ölümü şiirini Yahya Kemal çok sevmişti.
    • Bugünün gençleri Dar Kapı'yı okumalıdırlar. (Ahmet Hamdi Tanpınar)
    UYARI: Tırnak içine alınan sözlerden sonra kesme işareti kullanılmaz
    Örnek: Yahya Kemal'in "Kendi Gök Kubbemiz'' i okudunuz mu?
    Örnek: ''Sinekli Bakkal'' ı mutlaka okumalısınız.

    TEK TIRNAK İŞARETİ ( '...' )

    1. Tırnak içinde verilen ve yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü belirtmek için kullanılır: Edebiyat öğretmeni "Şiirler içinde 'Han Duvarları' gibisi var mı?" dedi ve Faruk Nafiz'in bu güzel şiirini okumaya başladı.
    Örnek: "Şinasi'nin 'safi Türkçe' ile yazdığını söylediği şiirlerden sonra vardığı bu konuşulan dil fikri şüphesiz ki ondan gelen en büyük kazancımızdır."
    2. Dil yazılarında verilen örneğin anlamını göstermek için kullanılır.
    Örnek: Göktürk Anıtları'nda geçen fakat günümüze ulaşmayan bazı örnekler: bodun 'millet, kavim', sab 'söz', eçü apa 'ecdat, atalar', tüketi 'tamamen, bütünüyle'.




    DENDEN İŞARETİ (")

    Bir yazıdaki maddelerin sıralanmasında veya bir çizelgede alt alta gelen aynı sözlerin veya söz gruplarının tekrar yazılmasını önlemek için kullanılır:
    a. Etken fiil
    b. Edilgen "
    c. Dönüşlü "
    ç. İşteş "


    YAY AYRAÇ ( ( ) )

    1. Cümlenin yapısıyla doğrudan doğruya ilgili olmayan açıklamalar için kullanılır.
    Örnek: Anadolu kentlerini, köylerini (Köy sözünü de çekinerek yazıyorum.) gezsek bile görmek için değil, kendimizi göstermek için geziyoruz.
    Örnek: Süleyman Şah'ın cenazesi sudan ihraç olunarak (çıkarılarak) hemen orada defnedilmiştir ki makarrı (durağı) hâlâ "Türk Mezarı" namiyle maruftur (tanınmıştır).
    UYARI: Hakkında açıklama yapılan söze ait ek, ayraç kapandıktan sonra yazılır.
    Örnek: Yunus Emre (1240?- 1320)'nin...
    UYARI: Yani ile yapılan açıklamalar ayraç içine alınmaz.
    2. Tiyatro eserlerinde konuşanın hareketlerini, durumunu açıklamak ve göstermek için kullanılır.
    Örnek: İhtiyar - (Yavaş yavaş Kaymakama yaklaşır.) Ne oluyor beyefendi? Allah rızası için bana da anlatın...
    Kaymakam - (hiddetle) Ne olacak baba... Oğlunun katili ecnebi tebaasıymış... Düşman gemileri üstümüze toplarını çevirmişler, Adalı'yı istiyorlar... Sağ salim onu teslim edecekmişiz.
    İhtiyar - (Evvelâ vurulmuş gibi sendeler, sonra derin ve saf bir bakışla Kaymakam ve arkadaşlarına) Etmeyin Efendiler... Benim gibi dertli bir ihtiyarla eğlenmek günahtır... Sizin gibi efendilere yakışmaz...
    3. Alıntıların aktarıldığı eseri veya yazarı göstermek için kullanılır.
    Örnek: Cihanın tarihi, vatanı uğrunda senin kadar uğraşan, kanını döken bir millet daha gösteremez. Senin kadar kimse kendi vatanına sahip olmağa hak kazanmamıştır. Bu vatan ya senindir, ya kimsenin.
    Eşin var, aşiyanın var, baharın var ki beklerdin
    Kıyametler koparmak neydi ey bülbül, nedir derdin? (Safahat)
    4. Alıntılarda, başta, ortada ve sonda alınmayan kelime ve bölümlerin yerine konulan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir.
    5. Bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırmak için kullanılan ünlem işareti yay ayraç içine alınır.
    6. Bir bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını göstermek için kullanılan soru işareti yay ayraç içine alınır.
    7. Bir yazının maddelerini gösteren rakam ve harflerden sonra kapama ayracı konur.
    I) 1) A) a)
    II) 2) B) b)



    KÖŞELİ AYRAÇ( [ ] )

    1. Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır.
    Örnek: Mongolın Ertniy Tüü0 (Arheologiyn Nayruulal) [Mogolistan'ın Eski Tarihi (Arkeolojik Araştırmalar)], BNMAU-ın şinjleh U0aanı Akademii Tuu0ıyn)ureelen, Ulaanbaatar 1977.
    Örnek: Tasavvuf edebiyatının bu çok önemli sanatçısı[Yunus Emre(13.-14.yy)] yaşadığı dönemde evrenselliği yakalamıştır.
    2. Bibliyografik künyelere ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır.
    Örnek: Reşat Nuri [Güntekin], Çalıkuşu, Dersaadet 1922.
    Örnek: Yekta Bahir [Ömer Seyfettin], Yeni Lisan, Genç Kalemler.
    3. Bilimsel çalışmalarda, metinde bulunmayan veya silinmiş olan, fakat araştırıcı tarafından tamamlanan bölümler köşeli ayraç içine alınır.
    Örnek: Babam kağan öldüğünde küçük kardeşim Kül-tegin ye[di yaşında kaldı...].
    (Çözülmüş Orhon Yazıtları)





    KESME İŞARETİ ( ' )

    1. Özel adlara getirilen iyelik ve hâl eklerini ayırmak için konur.
    Örnek: Fatih Sultan Mehmet'e, Atatürk'üm, Türkiye'm, İnönü'den, Yurdakul'dan, Kâzım Karabekir'i, Yunus Emre'yi, Ziya Gökalp'tan; Türk'e, Alman'ı; Jüpiter'den, Venüs'ü; Türkiye'de, Van Gölü'ne, Ağrı Dağı'nın; Ziya Gökalp Bulvarı'nda, Çankaya Köşkü'ne, Sait Halimpaşa Yalısı'ndan; Kiralık Konak'ta, Sinekli Bakkal'ı.
    UYARI: Özel isimlere getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen yapım ve çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Ancak aşağıda belirtilen özel adlardan sonra kesme işareti kullanılmaz:
    a) Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Örnek: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığına.
    b) Akım, çağ ve dönem adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Örnek: Eski Çağın, Yükselme Döneminin, Klâsik Türk Edebiyatına, Millî Edebiyat Akımının, Edebiyat-ı Cedide Topluluğunun.
    c) Kişi adlarından sonra kullanılan unvanlar kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Örnek: Mustafa Kemal Paşaya, Nasrettin Hocada, Enver Paşanın, Zeynep Hanıma, Ayhan Beyden, Ahmet Mithat Efendinin, Enver Paşayı.
    ç) Ay ve gün adları kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Örnek: 29 Ekime..., 30 Ağustos Çarşambadan sonra
    d) Deyimlerde geçen özel adlar kesme işaretiyle ayrılmaz.
    Örnek: Allahtan hayırlısı, Allaha emanet; Alinin külâhını Veliye, Velinin külâhını Aliye.
    UYARI: Ahmet, Halit, Mehmet, Murat, Recep; Gazi Antep, Sinop, Zonguldak gibi örneklerde kesme işareti kullanılır. Ancak kelimeler, Ahmeti, Haliti, Mehmeti, Muratı, Recepi, Gazi Antepi, Sinopu, Zonguldakı şeklinde telâffuz edilmez; Ahmedi, Halidi, Mehmedi, Muradı, Recebi, Gazi Antebi, Sinobu, Zonguldağı şeklinde telâffuz edilir.
    UYARI: Özel adlar yerine kullanılan"o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
    2. Yabancı özel adlardan sonra getirilen çokluk ve yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
    Örnek: Nice'ler, Lille'li, Bordeaux'lu, Honolulu'lu.
    UYARI: Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz.
    Örnek: Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Aydınlı, Konyalı, Bursalı; Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Ereğliler. Bu eklerden sonra da kesme işareti kullanılmaz: Türklüğün, Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıkta, Hristiyanlıktan, Aydınlıdan.
    3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur.
    Örnek: TBMM'nin, TDK'nin, BM'de, ABD'de, TV'ye.
    UYARI: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu; büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır.
    Örnek: kg'dan, cm'yi, mm'den; BDT'ye, THY'de, TRT'den. Ancak kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde bu okunuş esas alınır: ASELSAN'da, BOTAŞ'ın, NATO'dan, UNESCO'ya.
    UYARI: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır.
    Örnek: vb.leri, mad.si, Alm.dan, İng.yi, Nu.dan; cm³e (santimetre küpe), m²ye (metre kareye), 64ten (altı üssü dörtten)
    4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur.
    Örnek: "1919 senesi Mayısının 19'uncu günü Samsun'a çıktım." 1985'te, 8'inci madde, 2'nci kat; 7,65'lik, 9,65'lik.
    UYARI: Sıra sayıları ekle gösterildiği zaman rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz.
    Örnek: 8.'inci değil 8'inci, 2.'nci değil 2'nci.
    UYARI: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir.
    Örnek: 6'şar değil altışar, 10'ar değil onar.
    5. Dilimizde kolmak, netmek, neylemek, napmak gibi fiiller yoktur. Ancak konuşmada ve vezin dolayısıyla şiirde bu tür kullanılışlar ortaya çıkabilmektedir. Seslerin vezin dolayısıyla şiirde veya konuşma sırasında düştüğünü göstermek için kesme kullanılır: K'oldu, N'oldu? N'etsin? N'eylesin? N'apalım?
    Örnek:
    Bir ok attım karlı dağın ardına
    Düştü m'ola sevdiğimin yurduna
    İl yanmazken ben yanarım derdine
    Engel aramızı açtı n'eyleyim
    (Karacaoğlan)
    6. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur.
    Örnek: A'dan Z'ye kadar, b'nin m'ye dönüşmesi, Türkçede -daş'la yapılmış birçok söz vardır.
    7. Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığı takdirde kesme işareti yay ayraçtan sonra konur.
    Örnek: Yunus Emre (1240?-1320)'nin, Yakup Kadri (Karaosmanoğlu)'nin.
    Ancak, cins isimler için yapılan açıklamalarda yay ayraçtan sonra doğal olarak kesme işaretine gerek yoktur.
    Örnek: İmek fiili (ek fiil)nin geniş zamanı şahıs ekleriyle çekilir.
    UYARI: Dilimizde bazı sözcüklerde karşılaşılan anlam karışıklığını önlemek için kullanılır.
    Örnek: bilgi'nin, bilgin'in, soru'nun, sorun'un, ak'ın, akın, a'ya, aya, ana'n, anan
0 0 0
  • Türk'sen buna sahip çık.Lisanına,değerlerine sahip çık.Tarihini unutma.Türkçe karakter kullanmayacaksan kullandığın karakterlerin içinde olduğu dili savun.İlk okuldan bu yana Türkçe dersi alıyoruz.Bunlar boşuna değil,kendinize gelin!
0 0 0
  • YAZIM KURALLARI VE UYGULAMASI

    Yazım, kelimelerin ve dil birliklerinin yazımı demektir. Türk imlâsında sese (söyleyişe) bağlı bir imlâ düzeni benimsenmiş olmakla birlikte imlâ konusundaki tartışmalar henüz bitmiş değildir. 1929'da Dil Encümeni tarafından hazırlanan İmlâ Lûgati'nden Türk Dil Kurumu tarafından 2000 yılında yayınlanan İmlâ Kılavuzu'na kadar yazımda epeyce değişiklikler yapılmıştır.
    Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan ve son baskısı 2000 yılında yapılan İmlâ Kılavuzu'nun kurallar bölümü; ana hatlarıyla, başlıklar halinde özetlenmiş ve kurallara uygun birkaç örnek ilâve edilmiştir:

    Seslerle İlgili Kurallar

    1. Bugünkü Türkiye Türkçesinde kökeni Türkçe olan kelimelerin sonunda tonlu b, c, d, g ünsüzleri bulunmaz: ağaç, ak, büyük, ip, ot, saç, yurt. Ancak, anlam farkını belirtmek üzere ad, od, sac gibi birkaç kelimenin yazılışında buna uyulmaz: ad (isim), at (binek hayvanı);od (ateş), ot (bitki); sac(yassı demir), saç (kıl).
    Dilimizdeki alıntılar da hac, şad, yad gibi birkaç örnek dışında, kelime sonunda tonsuzlaşma kuralına uymuştur: kitap (<kitab), muhtaç (<muhtac), cilt (<cild), ahenk (<aheng). Bu gibi alıntılar ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında tonsuz (sert) ünsüzler tonlulaşır (yumuşar): sebep>sebebi, kitap>kitaba, cilt>cildi, renk>rengi.
    2. Düz, geniş ünlüyle (a ,e) biten fiiller şimdiki zaman çekimi dışında daralmaz.
    Bekle-yor > bekliyor, anlama-yor > anlamıyor, sakla-yor > saklıyor.
    Anla-y-an (doğru) anlıyan (yanlış), gözleyecek (doğru) gözlüyecek (yanlış)
    3. Uzun ünlüler, belli durumlar dışında yazıda gösterilmez: adalet (ada:let), işaret (işa:ret), kaide (ka:ide).
    4. Düzeltme (^) işareti aşağıdaki durumlarda kullanılır:
    a) Nispet î'sini göstermede kullanılır. Böylece iyelik eki ve belirtme hâli ekiyle aitlik eki birbirine karıştırılmamış olur: Asker-î (askere ait, askerle ilgili) Türk asker-i (iyelik eki). Komutan, asker-i çağırıyor. (Belirtme hâli eki) Millî (millete ait, milletle ilgili) - milli (mili olan), dinî (dinle ilgili), resmî, insanî, ciddî, mizahî, idarî, iktisadî, meslekî, fizikî.
    b) Arapça ve Farsçadan dilimize giren birtakım kelime ve eklerde g, k, l ünsüzlerinin ince okunduğunu göstermek için, bu ünsüzlerden sonra gelen a ve u sesleri üzerine düzeltme işareti konur: dergâh, yadigâr, ordugâh, karargâh, imkân, dükkân, kâğıt, sükût, evlât, billûr, üslûp, ahlâk, ilân.
    Batı kökenli kelimelerde de l ünsüzünün ince okunduğunu göstermek için kullanılır: plâk, plâj, plân, reklâm.
    c) Yazılışları bir, anlamları ve okunuşları ayrı olan kelimeleri ayırmada kullanılır:

    adem (yokluk) âdem (insan)
    adet (sayı) âdet (alışkanlık, gelenek)
    alem (bayrak). âlem (dünya, evren)
    ama (fakat) âmâ (kör)
    aşık (ayak bileğindeki kemik) âşık (seven,tutkun)
    dahi (bile) dâhi ( deha sahibi,yaratıcı gücü olan)
    hakim (hikmet sahibi) hâkim (yargıç)
    hal (pazar yeri,çözme) hâl (durum) hala (babanın kız kardeşi) hâlâ (henüz)
    kar (bir yağış şekli) kâr (kazanç)
    mani (ruh hastalığı) mâni (şiir türü; engel)
    nar (bir meyve) nâr (ateş)
    şahıs (kişi) şâhıs (sırık)
    şura (şu yer) şûra (danışma kurulu)
    yad (yabancı) yâd (anma)
    yar (uçurum) yâr (sevgili)

    5. Alıntı kelimelerde s ünsüzünden sonra gelen b sesi ünsüz benzeşmesine uğrayarak p'ye dönüşür ve p ile yazılır: ispat, kispet ,müspet, nispet,tespih, tespit.
    6. Dilimize Farsçadan geçen -dar ekindeki d sesi sert ünsüzlerden sonra ünsüz benzeşmesine uğrayarak t olur: minnettar, silâhtar, taraftar.
    Arapçadan geçen Hayrettin, Seyfettin, Necmettin gibi özel adlarda da d sesi t'ye dönmüştür.
    Eklerle İlgili Kurallar
    1. Soru eki daima ayrı yazılır: Öğreniyor musunuz? Ölür müsün, öldürür müsün? Kalem mi? İnsanlık öldü mü?
    2. -ki aitlik eki ünlü uyumlarına uymaz ve daima bitişik yazılır: Yarınki, akşamki, yoldaki, yazıdaki, Turgut'unki.
    Birkaç örnekte ünlü uyumlarına uyar: bugünkü, dünkü, öbürkü.
    3. -ma /-me fiilden isim yapma eki ile biten kelimeler -a, -e, -ı, -i ekleriyle genişletildiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer: kazanma-y-a, okuma-y-a, sevme-y-i.
    -mak / -mek ile bitenlere ise -a, -e, -ı, -i eklerinden biri gelirse -k ünsüzü yumuşar: yazmak-a > yazmağa, okumak-a > okumağa. Ancak günümüzde y'li yazılışa doğru güçlü bir eğilim vardır.
    4. -ken (<iken) eki büyük ünlü uyumuna uymaz. Getirildiği kelimenin ünlüleri kalın da olsa, ekin ünlüsü ince kalır: okurken, yazarken, durgunken, başlarken.
    5. İ- ek-fiili ayrı yazıldığında ünlü uyumlarına uymaz: okuyor idik, çalışacak imişiz, yorgun ise.
    Ancak, imek fiili bugün daha çok ekleşmiş olarak kullanılmakta ve ünlü uyumlarına uymaktadır: bakıyordu, süslenecekmiş, neyse, güzelmiş, alırsa.
    6. Ki bağlacı her zaman ayrı yazılır: demek ki , bilmem ki,
    Geçmiş zaman olur ki hayali cihan değer.
    Olmaz ki!
    Böyle de yatılmaz ki! (Orhan Veli)
    7. Da, de bağlacı ayrı yazılır. Bu bağlacın ayrı yazılacağı çoğu kişi tarafından biliniyor ancak bulunma hâli ekiyle karıştırılıyor. Bunları şöyle ayırt edebiliriz:
    • Bağlaç olan da, de'nin -ta / -te şekli yoktur.
    • Bir isim, hâl eklerinden sadece birini alabilir. Kelimede hâl eklerinden biri varsa bunu takip eden da, de bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır: Bu soruyu da bildi. Size de selâmı var.
    • Hâl eki çıkarılacak olursa belirgin bir şekilde, cümlede kopukluk olur.
    Ya sözüyle kullanılan da mutlaka ayrı yazılır (ya da). Araba ya da otomobil, ne bulursan tut.

    Kelimelerle İlgili Kurallar


    Dilimizde yeni bir kavramı karşılamak için yararlandığımız yollardan biri, kelime birleştirmesidir. Kelime birleştirmesi yoluyla kurulan sözlere birleşik kelime adı verilir. Bu terim için bileşik kelime denilmesi yanlıştır.
    İmlâmızla ilgili tereddütlerin çoğu, kelimelerin ayrı mı, bitişik mi yazılacağı bahsinden kaynaklanmaktadır. Ayrı ve bitişik yazılan kelimeler için uzunca bir açıklama yapmak yerine pratik bir kaç kural vererek ana hatlarıyla bu bölümü özetleyeceğiz:
    • Birleşme sırasında anlam kaymasına uğrayan birleşik kelimeler, bitişik yazılır: hanımeli, kaynanadili, dokuztaş (oyun), deveboynu (boru).
    • Birleşme sırasında ses olayı görülen birleşik kelimeler bitişik yazılır: kayın ata > kaynata, sütlü aş > sütlaç, ne için > niçin, emir etmek > emretmek, sabır etmek > sabretmek, kayıp olmak > kaybolmak.
    Reddetmek, hissetmek, reddolunmak, affetmek, zannetmek, hiss > his, his-etmek >hissetmek.
    1. Bitişik yazılan birleşik kelimeler
    Birleşik kelimelerden bitişik yazılanlara bitişik kelime diyoruz. Birleşik kelimelerden hangilerinin bitişik yazılacağı aşağıda özetlenmiştir:
    a) Kurallı birleşik fiiller bitişik yazılır:alıverdi, düşeyazdı, bakakaldılar, anlayabilirseniz, , yazabilirsiniz.
    b) Kelimelerden biri veya ikisi, birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrarsa bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır:
    Aslanağzı, keçisakalı, keçiboynuzu, karagöz (balık), balıkgözü (halka), sıçandişi (dikiş), kadınbudu (köfte), dilberdudağı(tatlı), acemborusu (bitki), kuşyemi (bitki), beştaş (oyun), camgüzeli (bitki), yalıçapkını (kuş), Samanyolu (yıldız kümesi), Demirkazık (yıldız), ayşekadın (fasulye), hafızali (üzüm), karafatma (böcek).
    c) -an /-en, -r / -ar / -er, ve -maz / -mez ekleriyle kurulmuş sıfat-fiil gruplarından kalıplaşmış birleşik kelimeler gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır: ağaçkakan, çöpçatan, oyunbozan, saçkıran, gökdelen, akımtoplar, betonkarar, çoksatar, sanatsever, tekerçalar (cd), uçaksavar, kuşkonmaz, varyemez, töretanımaz, değerbilmez.
    d) -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu / -tü ) ekiyle kurulan kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır: albastı, ciğerdeldi, gecekondu, günindi, kolbastı, imambayıldı, mirasyedi, zıpçıktı, toprakbastı, şıpsevdi.
    e) Her iki ögesi de -dı (-di / -du / -dü, -tı / -ti / -tu/ -tü) veya -r / -ar / -er eklerini almış ve kalıplaşmış birleşik kelimeler bitişik yazılır: dedikodu, kaptıkaçtı, oldubitti, biçerdöver, uyurgezer, okuryazar, yanardöner, yüzergezer.

    f) Hayvan, bitki, organ ve çeşitli nesne adlarıyla kurulan ve içinde renklerden birinin adı veya renk sözü geçmeyen renk adları bitişik yazılır: baklaçiçeği, balköpüğü, camgöbeği, devetüyü, fildişi, vişneçürüğü.
    g) Renk adlarıyla kurulan ve bitki, hayvan veya hastalık türlerinden birini gösteren birleşik kelimeler bitişik yazılır: akağaç, akkavak, akmantar, karadut, karaçalı, alabalık, karakuş, bozayı, beyazsinek, sarıçiçek.
    ğ) Somut olarak yer bildirmeyen üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: akşamüstü, ayaküstü, bayramüstü, ikindiüzeri, olağanüstü, sırtüstü, suçüstü, yüzüstü.
    Somut olarak yer bildirmeyen alt sözüyle kurulan birleşik kelimeler de bitişik yazılır: ayakaltı, bilinçaltı, gözaltı, şuuraltı.
    h) İki veya daha çok kelimenin birleşmesinden oluşmuş kişi adları, soyadları, lâkaplar ve Türkçe yer adları bitişik yazılır:Alper, Birol, Gülseren; Atatürk, Adıvar, Tanpınar;Tepedelenli Ali Paşa; Çanakkale, Pınarbaşı, Beşiktaş, Yenişehir, Batıkent, Çengelköy, İncesu, Acıgöl.
    ı) Şahıs adları ve unvanlarından oluşmuş mahalle, meydan, köy vb. yer ve kuruluş adlarındaki unvan grubu ; unvan kelimesi sonda ise, gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır: Abidinpaşa, Bayrampaşa, Necatibey (Caddesi), Gaziosmanpaşa (Üniversitesi).
    i) Ara yönleri belirten kelimeler bitişik yazılır: güneybatı, güneydoğu, kuzeydoğu,kuzeybatı
    j)Senet, çek vb. ticarî belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır: yediyüzyirmibeşmilyonaltmışsekizbinsekizyüzon lira.
    k) Her iki ögesi de aslî anlamını koruduğu halde yaygın bir şekilde gelenekleşmiş olarak bitişik yazılan kelimeler de vardır:
    • Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları: başkomutan, başyazar, başfiyat, , başrol, başköşe, başparmak, başkent, başçavuş, başeser.
    • Başı kelimesiyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları: aşçıbaşı, binbaşı, onbaşı, çarkçıbaşı, ustabaşı, yüzbaşı..
    • Oğlu, oğulları, kızı sözleriyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları: Caferoğlu, Topaloğlu, Osmanoğulları, çapanoğlu, dayıoğlu, eloğlu, hinoğluhin, teyzekızı.
    • Ağa, bey, efendi, hanım, nine vb. sözlerle kurulan birleşik kelimeler: ağababa, ağabey, beyefendi, efendibaba, hanımanne, hanımefendi, hacıağa.
    • Açıortay, ağırbaşlı, akarsu, akaryakıt, anamal, anaokulu, anapara, anayasa, atasözü, aybaşı, babaanne, basmakalıp, başörtü, birdenbire, bozkır, bugün, buzdolabı, delikanlı, erbaş, gökyüzü, ilkbahar, ilkokul, ilköğretim, ipucu, milletvekili, tıpkıbasım, topyekûn, vazgeçmek, yarıçap, yarımada, yeryüzü, yüzyıl gibi kelime ve deyimler de gelenekleşmiş ve yaygınlaşmış olarak bitişik yazılır.
    • Biraz, birazı, birkaç, birkaçı, birtakım, birçok, birçoğu, hiçbir, hiçbiri, herhangi kelimeleri de bitişik yazılır.
    l) Hane kelimesiyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: çayhane, dershane, eczahane, hastahane, postahane, pastahane, yemekhane. Bu sözlerde geçen hane kelimesindeki h'nin yazılmaması yanlıştır.
    m) Perver, perest, zade ve name kelimeleriyle Farsça kurala göre oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır: vatanperver, hayalperest, Resulzade, dayızade, beyanname, Oğuzname, Battalname.
    n) Kanunda bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilen kuruluş adları bitişik yazılır: İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim.
    o) Oto, tele, matik ögeleriyle kurulan alıntılar da bitişik yazılır: otobiyografi, otomobil, otogar, otopark, telekart, telekız, telefon, bankamatik.

    2. AYRI YAZILAN BİRLEŞİK KELİMELER

    a) Deyimler ayrı yazılır: göze girmek, etekleri zil çalmak, ağzı kulaklarına varmak.
    b) İkilemeler ayrı yazılır: bata çıka, yavaş yavaş, güle oynaya, çoluk çocuk, ev bark, konu komşu, eş dost, kitap mitap, süklüm püklüm, soy sop.
    c) Yardımcı fiillerle kurulan birleşik fillerde ses olayı olmuyorsa ayrı yazılır: arz etmek, adam olmak, dans etmek, soracak olmak, not etmek, oyun etmek, sağır olmak, yok olmak, yardım etmek, yarış etmek.
    d) Birleşme sırasında kelimelerden hiçbiri anlam değişikliğine uğramıyorsa bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır:
    • Hayvan türlerinden birinin adıyla kurulanlar: ada balığı, ardıç kuşu, tarla kuşu, bal arısı, Pekin ördeği.
    • Bitki türlerinden birinin adıyla kurulanlar: çörek otu, acı ot, yayla çiçeği, yumru kök, kuş üzümü, dağ armudu, Japon gülü, kuru fasulye, kuru incir, yaban gülü.
    • Nesne, eşya ve alet adlarından biriyle kurulanlar: bakır taşı, dikili taş, Arap sabunu, el kitabı, alt geçit, toplu iğne, dolma kalem, yemek masası, yapma çiçek. yatak örtüsü.
    • Yol ve ulaşımla ilgili birleşik kelimeler: Arnavut kaldırımı, çevre yolu, deniz yolu, kara yolu, keçi yolu.
    • Durum, olgu ve olay bildiren sözlerden biriyle kurulanlar: açık oturum, ana dili, dil birliği, baş ağrısı, çıkış yolu, iş bölümü, masa başı, sofra başı, ses uyumu, yer çekimi.
    • Bilim ve bilgi sözleriyle kurulanlar:anlam bilimi, gök bilimi, dil bilgisi, halk bilimi, ses bilgisi.
    • Yuvar ve küre sözleriyle kurulanlar: ışık küre, yarı küre, ağır küre, hava yuvarı, göz yuvarı, ısı yuvarı.
    • Yiyecek, içecek adlarından biriyle kurulanlar: balık yağı, Urfa kebabı, dil peyniri, tas kebabı, İnegöl köftesi, havuçlu kek, çiğ köfte, maden suyu, vişne suyu, işkembe çorbası, koz helvası, kesme şeker, çiğ köfte, dolma biber, kuru yemiş, süzme yoğurt.
    • Gök cisimleri: Çoban yıldızı, kuyruklu yıldız, gök kuşağı, gök taşı.
    • Organ veya organ yerine geçen sözlerden biriyle kurulanlar: aç göz, sulu göz, bel kemiği, takma bacak, gaga burun, kuru kafa, karga burun.
    • Benzetme yoluyla insanın bir niteliğini anlatmak üzere bitki,hayvan ve nesne adlarıyla kurulan birleşik kelimeler: ağır top, çetin ceviz, eksik etek, sağmal inek, deli balta, çöpsüz üzüm, eski toprak.
    • Zamanla ilgili birleşik kelimeler:bağ bozumu, gece yarısı,gün ortası, hafta başı, hafta sonu, ay sonu, yıl sonu.
    e) -r / -ar / -er, -maz / -mez ve -an / -en ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır:bakar kör, çalar saat, çıkar yol, döner kapı, döner kebap, güler yüz, yazar kasa, çıkmaz sokak, görünmez kaza, tükenmez kalem, uçan daire, uçan top.
    f) Renk sözü veya renklerden birinin adıyla kurulmuş isim tamlaması yapısındaki renk adları ayrı yazılır:bakır rengi, kül rengi, portakal rengi, ten rengi, gece mavisi, limon sarısı, boncuk mavisi, duman rengi,Çingene pembesi.
    g) Yer adlarında kullanılan Batı, Doğu, Güney, Kuzey, Kuzeybatı, Kuzeydoğu, Güneydoğu, Güneybatı, Aşağı, Orta, Yukarı, Küçük, Büyük, Eski, Yeni, İç, Yakın, Uzak gibi kelimeler ayrı yazılır: Orta Asya, Uzak Doğu, Güneydoğu Anadolu, İç Erenköy, Küçük Çamlıca, Büyük Menderes, Aşağı Ayrancı, Yeni Kızılelma.
    ğ) Yer adları :Yunus Emre Mahallesi, Bahçelievler Mahallesi, Sakarya ırmağı,Van Gölü, İstanbul Boğazı, Erciyes dağı, Ağrı Dağı, İzmir Körfezi, Nene Hatun Caddesi.
    h) Şahıs adlarından oluşmuş mahalle, bulvar, cadde, sokak, ilçe, köy vb. yer ve kuruluş adlarında sondaki unvanlar hariç, şahıs adları ayrı yazılır: Gazi Osmanpaşa Mahallesi, Gazi Mustafa Kemal Bulvarı, Sütçü İmam Üniversitesi, Koca Mustafapaşa.
    ı) Şehirlere sonradan verilen unvanlar ayrı yazılır: Kahraman Maraş, Gazi Antep, Gazi Magosa, Şanlı Urfa.
    i) Ev, ocak, yurt kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır: aş evi, bakım evi, radyo evi, ordu evi, öğretmen evi, yayın evi, aile ocağı, Türk Ocağı, sağlık ocağı, öğrenci yurdu, yetiştirme yurdu.
    j) Ara, dış, öte, sıra sözlerinin sona getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır: milletler arası, devletler arası, uluslar arası, yasa dışı, din dışı, fizik ötesi, mor ötesi, olağan dışı, aklı sıra, ardı sıra.
    k) Somut olarak yer belirten üst sözüyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır: arka üstü, böbrek üstü, sırt üstü, tepe üstü.
    l) Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır: alt yapı, alt yazı, ana fikir, ana vatan, ön lisans, ön söz, art niyet, yan cümle, iç kulak, dış gezi, orta öğrenim, büyük anne, büyük şehir, peşin fikir, çok hücreli.
    m) Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: bin dokuz yüz yirmi altı, yetmiş sekiz,kırk bir.
    n) Kanunda bitişik yazılanlar dışında kuruluş adları ayrı yazılır: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Devlet Malzeme Ofisi, Türk Dil Kurumu, Yüksek Seçim Kurulu, Emekli Sandığı, Atatürk Orman Çiftliği.
    Türk devlet ve topluluklarındaki özel adlar ünlüler bakımından Türkiye Türkçesindeki söylenişine göre yazılır: Azerbaycan, Bakû, Semerkant, İslâm Kerimov.
    Ünsüzlerin yazılışında özgünlük korunur: Saparmurad Niyazov.

    BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER
    Büyük harfler, aşağıda sıralanan yerlerde kullanılır. Burada yazılmayan yerlerde büyük harfler kullanılmaz.
    1. Cümle büyük harfle başlar: Hayatta en hakikî mürşit ilimdir.
    İki noktadan sonra gelen cümleler de büyük harfle başlar:
    Orhon Kitabesi'nde, Türk hakanı şöyle diyor: Türk Tanrısı, Türk milleti yok olmasın diye atalarımı gönderdi ve beni gönderdi. Ben hakan olunca gündüz oturmadım, gece uyumadım.
    (Z. Gökalp, Türkçülüğün Esasları)
    Ancak iki noktadan sonra cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanırsa bu örnekler büyük harfle başlamaz:
    Bazı örneklerde -sız eki kalıplaşmıştır: densiz, hırsız, ıssız, öksüz.
    Konya'da yetişen sebzeleri sayalım:marul, ıspanak,pırasa...
    Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime büyük harfle başlamaz: 1986 yılında fakülteyi bitirdim.
    2. Mısralar büyük harfle başlar:
    Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi;
    Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi. (Kanunî Sultan Süleyman)

    Savaş dediğin söz değil,
    Bayrak dediğin bez değil,
    Vatan için bir kez değil,
    Bin ölmüşlüğümüz vardır. (N. Y. Gençosmanoğlu)

    3. Belli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 1919 senesi Mayısının 19'uncu günü, 29 Ekim 1923'te.
    4. Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar: Giriş, Vezne, Başkan.
    Levhadaki yazı birkaç kelimeden oluştuğu zaman ilk kelime büyük harfle başlar: Otobüs durağı, Şehirler arası telefon, Öğrenci işleri bürosu.
    Levhaların ilk kelimesi rakamla yazılmış bir sayı adı ise sonraki kelime küçük harfle başlar: 5. kat, IV. sınıf, I. blok.
    Uyarı: Kat 3, Bölüm 6, Sınıf 3 şeklindeki yazılışlar yanlıştır.
    5. Özel adlar büyük harfle başlar. Özel adların neler olduğu örnekleriyle birlikte aşağıda sıralanmıştır:
    • Kişi adları, soyadları ve takma adlar: Mustafa Kemâl Atatürk, Yunus Emre; Demirtaş (Ziya Gökalp), Deli Ozan (Faruk Nafiz Çamlıbel).
    • Kişi adlarından önce ve sonra gelen saygı sözleri, unvanlar ve meslek adları: Sayın Hasan Eren, Prof. Dr. Mehmet Kaplan, Yzb. Cengiz Topel.
    Tarihî kişilerin adlarından önce gelen unvanlar ve lâkaplar da büyük harfle başlar: Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim, Genç Osman, Deli Petro, Avcı Mehmet, Kanunî Sultan Süleyman.
    Akrabalık bildiren kelimeler büyük harfle başlamaz: Fahriye abla, Ayşe teyze, Fatik nine, Ali enişte.
    Resmî yazılarda saygı bildiren sözlerden sonra gelen ve makam, mevki, unvan bildiren kelimeler de büyük harfle başlar: Sayın Bakan, Sayın Vali,
    • Hayvanlara verilen özel adlar: Tekir, Minnoş, Düldül, Karabaş.
    • Millet,boy,oymak adları: Türk, Alman, Kırgız, Türkmen, Karakeçili.
    • Dil ve lehçe adları:Türkçe, Rusça, Kazakça, Oğuzca, Yakutça.
    • Devlet adları: Türkiye Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti.
    • Din ve mezhep adları ile mensuplarını anlatan sözler: İslamiyet, Müslüman, Hristiyanlık, Katolik,Budist, Hanefî.
    • Din ve mitoloji kavramlarını karşılayan özel adlar:Tanrı, Allah, Cebrail, Zeus.
    • Gezegen ve yıldız adları: Merkür, Dünya, Neptün. Dünya, güneş, ay kelimeleri coğrafya ve gök bilimiyle ilgili yayınlarda terim olarak kullanıldığı zaman büyük harfle başlar.
    • Yer adları: Asya, Avrupa, Taşkent, İstanbul Boğazı, Konya Ovası, Zafer Meydanı, Türk Ocağı Sokağı, Gazi Caddesi, Atatürk Bulvarı.
    Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz, nehir, göl, dağ, boğaz vb. tür bildiren isimler küçük harfle başlar: Marmara denizi, Tuna nehri, Erciyes dağı. Ancak ikinci isim özel isme dâhil ise ve ikisi birden kastedilen kavramı karşılıyorsa, ikinci isim de büyük harfle başlar: Van Gölü, Konya Ovası, Ağrı Dağı, Tuz Gölü, Çanakkale Boğazı.
    • Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar:Topkapı Sarayı, Horozlu Han, Çankaya Köşkü, Mostar Köprüsü, Bilge Kağan Anıtı.
    • Kurum, kuruluş ve kurul adları: Selçuk Üniversitesi, Türk Dil Kurumu, Millî Kütüphane, Emek İnşaat, Çankaya Lisesi, Yeşilay Derneği, Danışma Kurulu, Türk Ocağı.
    Kurum, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm vb. kuruluş bildiren kelimeler, belli bir kurum kastedildiği zaman büyük harfle başlar: Bu yıl Meclis, fazla mesai yapacak. Son günlerde Üniversitemizdeki canlılık iyice hissedilmeye başlandı.
    • Kitap, dergi, gazete, tablo, heykel ve hukukla ilgili kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge adlarının her kelimesi büyük harfle başlar: Nutuk, Safahat, Suç ve Ceza, Turfanda mı, Turfa mı?, Leylâ ile Mecnun; Türk Yurdu, Türkiye, Halı Dokuyan Kızlar (tablo), Düşünen Adam (heykel), Borçlar Hukuku (kanun).
    Özel ada dahil olmayan gazete, dergi, tablo vb. sözler büyük harfle başlamaz: Milliyet gazetesi, Türk Dili dergisi, Türk Yurdu dergisi.
    • Millî ve dinî bayramların adları: Ramazan Bayramı, Cumhuriyet Bayramı, Nevruz Bayramı. Bayram niteliği kazanmış günlerin adları da büyük harfle başlar: Anneler Günü, Öğretmenler Günü, Tıp Bayramı
    • Tarihî olay, çağ ve dönem adları: Kurtuluş Savaşı, İlk Çağ, Millî Edebiyat Dönemi.
    • Özel adlardan türetilen kelimeler: Türklük, Türkçülük, Türkçe, Konyalı, Türkoloji, Avrupalı, Asyalı.
    Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde özel adlar: Antep fıstığı, İngiliz anahtarı, Van kedisi, Hindistan cevizi, Japon gülü, Maraş dondurması, Brüksel lâhanası.
0 0 0
  • Ben Pek Dikkat Etmiyordum Bu Konuya Gerek Olmadığını Düşünerek Ama Baktım Ki Gerçekten Böyle Bir İhtiyaç Var -Dile Sahip Çıkmak Gibi- Ben De Üye Oldum

    Yalnız Türkçe'yi Destekleyelim Koruyalım Derken İnsanları Türkçe'den Soğutmamak Da Gerekli..Mesela; Tamam Yerine Ok Diyen Birisine Tamam Yaz Yerine İlla Kısaltacaksan Tmm Yaz Dememiz Daha Doğru Olur..

    Türkçe Bir Halk Dilidir..Halkın Dilidir
0 0 0
  • Yalnız Türkçe'yi Destekleyelim Koruyalım Derken İnsanları Türkçe'den Soğutmamak Da Gerekli.

    Size içtenlikle katılıyorum; ancak şu bir gerçek ki soğutmayayalım derken dilimizi korumama konumuna da düşmemek gerek.

    Öncelikle dilimizi özenli kullanmak doğru konuşup doğru yazmaya dikkat etmek gerek bence. Çünkü yazı yazan herkes aynı zamanda okuyan için bir örnek oluşturduğunun bilincinde olmalı. Bu hepimizin sorumluluğu. Bilmem katılır mısınız?

    Dikkat edilmesi gereken daha çok konu var tabii. Onları da yeri geldikçe ele alırız birlikte.
0 0 0
  • Evet hak veriyorum,
    Ben lazım, Laftan Anlamazım,
    Neden Ben İngilazca konuşmuyorum,,
    demek ki türkçe konuşmak gerekiyor...
    :) :)
0 0 0
  • Hayatta en hakikî mürşit ilimdir.
0 0 0
  • bu kadaer alintiya ne gerek var...?

    ayni mesaji normal olarakta yaza bilirdin zaten hepsine cevap olmus oluyorsun,

    Datei Banki illa zorlicaksiniz...:)

    güzellikleri su istimal etmeyin. Alinti bos yere kullaniliyor diye cogu zaman kaldiriliyor..:)
0 0 0
  • vay kardeşim çok güzel bir konu açmıssın

    forumda iki kişi var bu konuyu okuyacak..

    gördüğüm kadarıyla konuyu okumamışlar daha
0 0 0
  • malesef çok güzel bir dil olan Türkçemizi katletmeye çalışıyorlar
0 0 0
  • çok saol
0 0 0
0 0 0
  • Böyle bir konu açtığınız için teşekkürler
0 0 0
  • GeceMavisi'isimli üyeden alinti
    Arkadaşlar... Geçen hafta sonu, annem sizlere ömür oldu.
    Mekanı cennet olsun, anneciğimin. Hayat devam ediyor herşeye rağmen..GeceMavisi basin sagolsun. Allah rahmet eylesin. Mekani cennet olur insallah.
0 0 0