Doğumdan Sonra Bebeğin Fizyolojisi
Son güncelleme:
-
Doğumdan Sonra Bebeğin Fizyolojisi - Bebeğin Fizyolojisi
Amerikalı bir aneztezi uzmanı olan Dr Virginia Apgar yenidoğanı değerlendirirken belli standart işlemlerin yapılması gereğini savunmuş ve 5 objektif bulgunun (tabloya bakınız) 1. ve 5. dakikalarda puanlanmasının bebeği takip etmede önemli olduğunu ileri sürmüştür. APGAR skorlaması 1952 yılından beri çocuk hekimleri tarafından kullanılmaktadır.
Önceleri yenidoğana , canlandırma işlemleri yapılıp yapılmayacağına APGAR skoru ile karar verilirken, bugünlerde sadece renk,solunum , kalp tepe atımı sayısı gibi daha basit ve kesin ölçümlerle daha erken karar verilmektedir. Böylece APGAR skorlaması bebeğin iyilik halinin tanımlanması olarak algılanmalı, canlandırma işlemleri daha erken (ilk 30 saniye) yapılan solunum ve kalp atımı sayısına göre yapılmalıdır.
Bebeğin doğumuyla birlikte akrabalar ve yakınları bebek hemşiresine hücum edip bebeğe,olası bir sakatlık açısından kısa bir göz attıktan sonra " kaç kilo?" , "boyu kaç santim ?"diye sorarlar. Halbuki uzmanlar bebeğin öncelikle yaşamsal fonksiyonlarını değerlendirmektedir. Bebek doğum sonrası sıcak tutulmak amacıyla konulduğu ve hemşire tarafından ilk tıbbi bakımlarının (temizlik, kurulanma,kordonun kesilmesi vs ) yapıldığı ısı inkübatörünün altında yatarken bir yandan da tabloda anlatılan gözlemler yapılmaktadır. Buraya gelmeden önce geçirdiği uzun ve zor yolculuğun onu ne kadar yorduğu anlaşılmaya çalışılmaktadır. Eğer yolculuk bebeği olumsuz etkilememişse asıl büyük ve daha uzun yola çıkmasına izin verilecektir.
1. DAKİKA APGAR SKORU
Çocuğun canlandırma işlemine ihtiyacı olup olmadığının kararı verilirken artık 30. saniyedeki renk, solunum ve kalp atımı değerlendirmesi kullanılmaktadır.Ancak 1.dakika apgar skoru da önceleri; doğum esnasındaki oksijensizliği ve oksijen desteğine ihtiyacı olup olmadığını göstermek için kullanılmıştır.
Apgar skoru ne kadar düşükse çocuk o kadar oksijensiz kalmış ve durumu kötüdür. Buna göre; 0-3 puan şiddetli, 4-6 puan orta,7-8 puan hafif oksijensizliği gösterir.
Yenidoğana canlandırma işleminde bulunulmuşsa sonucun değerlendirilmesi için en az 20 dakika boyunca 5 dakika aralıklarla APGAR skoruna bakılmalıdır.
APGAR SKORUNU OLUMSUZ ETKİLEYEN NEDENLER
ANNEYE AİT NEDENLER
Zor ve aletli doğumlar
Uzamış doğum(24 saatten fazla)
Annede tansiyonun yüksek olması,
Şeker hastalığı,
Kan uyuşmazlığı (Rh/rh)
Annenin aşırı sigara içmesi , alkol alması ve uyuşturcu kullanması
Çoçuk eşinin erken ayrılması veya önde olması ve
buna bağlı ciddi kanamaların gelişmesi
Anne suyunun erken gelmesi ve kordon sarkması
İlaç kullanımı
Hızlı doğum
Rahmin doğum sırasında aşırı ve sık kasılması
Sezeryan ile doğum
Daha önce ölü doğum yapmış olma
BEBEĞE AİT NEDENLER
Kordon sıkışması, dolanması veya düğümlenmesi,
Çoğul gebelik
Sezeryan sırasında bebeğin çıkış süresinin uzaması
Doğum kanalında uzun süre kalma (2 saatten çok)
Prematürite (erken doğum)
Sürmatürite (geç doğum,beklenen tarihten sonra doğum)
Kas ve sinir hastalıkları,
Doğumsal hastalıklar özellikle kalp hastalıklarının olması
Solunum yollarının tıkanıklıkları
Akciğer infenksiyonları sayılabilir.
Yeni doğanın solunum sıkıntısı (Respiratuar Distress)
Bebeğin ters geldiği durumlar
Mekonyumlu amnion sıvısı (bebeğin anne karnında ilk kakasını yaparak bunun akciğere kaçmasına bağlı solunum sıkıntısı) olarak sayılabilir.
Doğumların %10 ' ununda ortaya çıkan kalp-solunum problemlerine bağlı düşük apgarlı bebekler, basit önlemlerle %90 düzelmekte, geriye kalan bebeklere ise ciddi canlandırma girişimleri yapılması gerekmektedir. Bu sorunlar her zaman önceden tahmin edilemediğinden, her bebekte olacakmış gibi hazırlıklı olup,ortaya çıktığında hemşire,doktor ekip halinde bilinçli bir canlandırma işlemi yapmalıdırlar.