İmam Ebu Hanife Söylemleri
Son güncelleme:
-
İmam Ebu Hanife (r.a.) "El-Alim"de şunları söyler:
"Vahiy olmadan kalplerde bulunanı bildiğini iddia eden, Alemlerin Rabb'inin ilmine sahip olduğunu iddia etmiş olur. Kalplerde ve hariçte, Allah'ın bildiğini, kendisinin de bildiği iddiasında bulunan insan, büyük bir günah işlemiş, cehennem ve küfrü hak etmiş olur." (110)
Yukarıda verdiğimiz gaybla ilgili âyetleri de göz önünde bulundurarak, aşağıdaki ifadelerde, şeyhini vasfedip tanımlayan Esad Coşan'ın (Halil Necatioğlu) izahını siz değerlendirin:
"İnsanın kalbinden geçirdiğini bilir, gelenin sormadan cevabını verir. İstemeden ihtiyaç sahibinin muhtaç olduğu şeyi bağışlardı. Gönüllere ve rüyalara tasarrufu vardı. Bereket gittiği yere yağar, bolluk onunla beraber gezer, en ücra, en kıtlık yerde o gelince nimet dolardı" (111)
Mehmed Zahid Koktu ise, Esad Coşan'ın terceme-i hal girişini yazmış olduğu, Ehl-i Sünnet Akaidi derslerinde, "Küfrü Mûcib Sözler" başlığıyla verdiği ve "İnsanı dinden çıkarıyor" uyarısında bulunduğu maddeler arasında; "Gaybı biliyorum, iddiasında bulunanı tasdik eyleyen." İfadelerine yer verir. (111)
Şeyhi Mehmed Zahid Kotku'nun izahına göre Esad Coşan'ın veya onun söylediklerine inananların hükmünü varın siz düşünün!..
Aslında ilgili naslar ortadayken artı bir izaha gerek yoktur. Ancak, ölçüsünü sadece Allah ve Rasûlüne göre tutmayan insanların nihayetinde ittiba etmiş oldukları mezhep veya fırkanın prensiplerine de uymadıklarını görüyoruz
Böylelerinin Allah yanında durumu nedir? Kuşkusuz hesap günü Allah yanında mazeretleri olmayacaktır. Çünkü Allah (c.c) tabi olan ve olunanların durumu hakkında şöyle buyuruyor:
"Evet onlar o gün zilletle boyun eğeceklerdir."
"(İşte bu duruma düştükleri vakit) onlardan bir kısmı, diğerlerine yönelir, birbirlerini sorumlu tutmaya çalışırlar."
"(Uyanlar, uydukları adamlara) "Siz bize sağdan gelirdiniz (Sûreti haktan görünürdünüz)" derler.
(Ötekiler de) "Bilakis, siz inanan kimseler değildiniz. Bizim sizi zorlayacak bir gücümüz yoktu. Fakat siz kendiniz azgın bir toplum idiniz."
"Onun için Rabbimizin hükmü bize hak oldu. Biz (hak ettiğimiz cezayı) mutlaka tadacağız."
"Biz sizi azdırdık. Çünkü kendimizde azmıştık."
"Şüphesiz o gün onlar azapta ortaktırlar." (Saffat/26-33)
Kur'an ve Sünneti esas aldıklarını ve böylelerinin müntesibi olmadıklarını söyleyen, ancak bunların dindeki hükümleri söz konusu olduğunda ise onlara toz kondurmayıp savunanların durumu, Ebu Hanife (r.a.)'ın dedi gibidir:
"Bir kimse "kafiri kafir olarak bilmem" derse, o kafir gibidir." (113)
İmam İbn Teymiyye bakın böyleleri için ne diyor: "Kendisi için gazaplanıp, Rabb'ı için gazaplanmayan insanlar, yaratıkların en kötüleri olduğu gibi din ve dünya da kendileriyle asla düze çıkmaz." (114)
Böylelerinin diğerlerinden farkı, nihai yaklaşımları olduğu halde ara düşüncelerinin müslümanca olmasıdır. Bunun ise onlara bir faydası yoktur. Çünkü Allah bizi salt tevhidi kavramakla yükümlü tutmamıştır. Bilakis, tevhidi bir bütün olarak yaşamakla mesul tutmuştur.
"Müçtehid imamların içtihadlarında yanılabileceklerini kabul ediyoruz da, Firavun'u muhakkak mü'minlerden , buzağıya tapanları halis Müslimlerden ve Arap putperestlerini mü'min ariflerden sayan Muhyiddin-i İbn Arabî'nin ve buna benzer yanlışları olan tasavvuf meşhurlarının yanlış yolda olabileceğini neden kabul etmiyoruz? Bunların İslâm inancıyla bağdaşmayan görüş ve düşünceleri gözler önüne serildiği ve naslara aykırılığı gösterildiği zaman neden bu sözlerin İslâm'la bağdaşmadığını söylemiyoruz? Bu nevi sözlerin İslâm'a aykırı olduğunu söyleyip bu gibi şeylerden sakındıran ve emri bil maruf ve nehyi anil münker yapan insanları neden hep bozguncu, şunun bunun münkiri veya şucu bucu olarak niteliyor ve düşman ilan ediyoruz? (115)
Oysa akl-ı selim olarak düşünmemiz, kendimizi nisbet ettiğimiz İslâm'ın emir ve yasaklarına karşı kalbimizi yumuşatmamız gerekmez mi?
"Cahil cehaletinden, alim de korkaklığından susarsa" hak batıldan nasıl ayrışacak? Yeni bir Peygamber mi bekleyeceğiz? Yoksa Mehdi (a.s) inancını sulandırıp, gökten Mehdi'nin inmesini mi(!) isteyeceğiz? Bütün bunlar olmayacağına göre, yapılması gereken; "Ben de Müslümanlardanım" diyerek, kendisine hesap vereceğimiz merciye karşı, muhalefetsiz teslim olmaktır. Bu ise, hak sûretinden gözüküp İslâm dışı inançları bünyesinde barındıran fırka ve şahıslara ittiba etmekle olmaz. Sebep ister cehalet, ister gaflet, isterse ihanet olsun, hak apaçık ortaya konulduktan sonra Kur'an'ın hükümlerine teslim olmayanların Allah yanında bir mazeretleri kalmayacaktır.
Yukarıya aldığımız İslâm dışı yaklaşımların bunlardan ibaret olduğu sanılmasın. (116)
Eserlerinin Allah tarafından indirilme, tanrı kelamı olduğu, Kur'an'ın açık emir ve yasaklarına aleni olarak ters düşen görüş ve düşüncelerinin doğruluğunu, bütün bunların vahiy ile tasdik edildiğini ve birçok Kur'an ayetlerinin açıkça kendilerinden bahsettiğini söylemelerinden sonra doğrusu ayrıntıya gerek görmedik.
İbn Arabî, Celâleddin-i Rumî ve Said Nursi'nin görüş ve düşünceleri, günümüz mutasavvıfları, Nurcular ve hatta üzücüdür ki, kendilerinin Tevhidi inanca nisbet ettiklerini iddia eden (!) bir çok fırka tarafından adı konularak veya konulmadan savunulmaktadır.*
*Belki bu ifadeleri, muhatabı olmadıklarını söyleyerek, kabul etmek istemeyenler olabilir. Ancak şurası unutulmamalıdır ki, kendilerini Nurcu veya tarikat ehli olmadıklarını söyleyerek savunan insanlar bile, Said Nursi'ye veya böylesi düşüncelerin kendisinden sadır olduğu insanlara eleştiriye tahammül edemez ve toz kondurmazlar. Yine İbn Arabî'nin yolunda olmadıklarını söyleyerek kendilerini savunabilecek birçok Nurcu, radikal v.s. denilen kesimler İbn Arabî'nin görüş ve düşüncelerini farklı insanlardan geldiği için rahatlıkla alıp savunmaktadırlar. Bu da gösteriyor ki, görüş ve düşüncelerin doğruluk ve yanlışlığı onlar için o denli önemli değildir. Müntesibi oldukları insandan sadır olması veya kendi nezdlerinde nüfuz sahibi bir insandan sadır olması o sözün kabulü-reddi için yeter gerekçedir. Atalarını buldukları yolu takip edeceklerini söyleyen müşriklere karşı, Allah (c.c.)'nün; "onların sapıklık üzere olmaları halinde de mi?" takip edeceklerini sormasının, Allahu alem muhatapları bunlar da olsa gerek Hakikatte bu sapık görüşlerden ve de faillerinden beri olduklarını söyleyen ve öyle inanan insanlara yönelik olarak söyleyecek bir sözümüz yoktur.
Hocaefendiler, Efendi hazretleri, Ağabeyler, üstadlar ve daha ne payeler yüklenilmiş din tüccarlarının görüşleri de gerçekte seleflerinden farklı değildir. (117)
Kur'an ve Sünneti esas aldıklarını, böylesi sapık anlayışların müntesibi olmadıklarını söyleyen, ancak bunların dindeki hükümleri söz konusu olduğunda ise toz kondurmayıp savunanların durumu gerçekte bir öncekilerden farklı değildir. Oysa bu sözleri farklı bir isim söylediğin de gösterilen tepki pekâlâ müslümanca olabiliyor. İşte kaygı veren durum da budur. Çünkü gerçekte Yahudileşme temayülü bu noktada başlar. Cezayı gerektiren bir suç karşısında birilerini müstesna kılmanın, geçmiş ümmetlerin helâk sebeplerinden olduğunu unutmamak zorundayız. Aksi taktirde insanları haklı ve de isabetli olarak Yahudileşme ye karşı uyarırken, böylesi bir temayülü gösterme gafletinden de kurtulmamış oluruz.
"Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurdu;
"Sizden evvel gelip geçen ümmetleri ancak şu halleri helak etmiştir: Onlar içlerinde şerefli bir kimse hırsızlık yaptığı zaman, onu cezalandırmazlardı, fakat aralarında zayıf olan kimseler çaldığı zaman o zayıflara ceza verirlerdi. Allah'a yemin ederim ki, şayet Muhammed'in kızı Fatıma hırsızlık etse, hiç tereddüt etmeden muhakkak onun elini de keserim." (118)
Bel'am'lar, Kur'an'ın, sadece teberrüken okunduğunu, hükmetmek için okunmadığını söylediklerinde, en ufak bir rahatsızlık duymayanlar Dinlerine küfredilmesini spor takımlarının, şarkı müsabakalarının sonucu kadar dahi umursamayanlar Hakkı bâtıl ile örtmeye kalkanlar Bu halleriyle bile kendilerini İslâm'a nisbet edenler Ve daha ne zulümler Evet bütün bu durumların varlığı
Yeniden İslâmi dirilişin zaruretini tasavvurların da ötesinde, elzem kılmaktadır. Uyanışı "İslâmi" olması "Dini doğru anlamakla" mümkündür.