Hesaplaşma - Hesaplaşma Oyunu - Hesaplaşma Tiyatro Metni - Hesaplaşma Tiyatro Oyunu
Olay 90'lı yıllarda bir bahar günü gece 23.00 sularında başlar ve biter.
Tek başına yaşayan Meltem'in evinin büyük odası. Çekyat, yanında bir komidin, gece lambası, laptop bir bilgisayar ya da daktilo, seyirci tarafında varsayılan bir televizyon, müzik seti, telsiz telefon ve bütün bunların yanı sıra uzaktan kumanda cihazları. Ayrıca da, ve saire. Ya da oyunu sahneye koymaya karar veren kurumun olanakları ve rejisör ile dekoratörün keyfi nasıl istiyorsa öyle.
Fonda popüler bir şarkı çalmaktadır. Oyun başladığında 27-28 yaşlarındaki Meltem'i çekyat'ın üzerinde outurmuş bir metni okurken görürüz. Derken metni okumayı bitirir ve telefona yönelir. Numaraları çevirir. Kısa bir beklemenin ardından...
MELTEM Alo.. Merhaba Arif, ben Meltem... Oyunları okudun mu... Canım tabii ki ufak tefek düzeltmeler yapacağım.. Ha?.. Bilmiyorum.. Evet.. Hı hı.. Bir dakika bir dakika, bu iş telefonda olmayacak galiba... İşin yoksa bana gel.. Evdeyim tabii canım nereye gideceğim.. Tamam.. Bir saat sonra.. Bekliyorum.. Öptüm.. (Tam kapatacaktır ki.) Alo.. Hah, Arif gelirken biraz meyva falan alsana.. Tamam..
Telefonu kapatır, metinleri tekrar eline alır, sayfaları karıştırır, sonra da uzaktan kumandayı kullanarak müzik setinin sesini açar. Derken kararır.
Kapının zili çalarken ışıklar yanar. Müzik hala devam etmektedir Meltem uzaktan kumandayı kullanarak müziği kapatır ve kapıyı açmaya gider.
MELTEM (dışarıdan) Nerede kaldın yahu? Bir saat dedin neredeyse üç saat oldu.
ARİF (dışarıdan) Gelirken Kemal'in yerine uğradım, arkadaşlara takıldım. Vaktin nasıl geçtiğini anlamamışım..
MELTEM (dışarıdan) Neyse gir hadi..
ARİF (dışarıdan) Terlik yok mu?
MELTEM (dışarıdan) Boşver, gir içeri.. (girerler.)
ARİF (Elinde içi dolu torba ile bir dosya vardır.) Hava da çok sıcak. (Elindekileri bırakır.) Taksi durağından buraya kadar yürüdüm terden sırılsıklam oldum.
MELTEM Arabayla gelmedin mi?
ARİF I-Ih.. İçkiliyken araba kullanmam.
MELTEM Bugün erken başladın ha?
ARİF Yoo, daha başlamadım. Dönüş için tedbir alıyorum. İçmeye Birazdan başlayacağım. (Torbanın içinden bir viski şişesi çıkartır.)
MELTEM Hazırlıklı geldin ha..
ARİF Ne demişler, ok atacaksan yayını yanında taşıyacaksın.
MELTEM Ona pek öyle demezler ya neyse..
ARİF Hadi, içerden buz getir de ok atmaya başlayalım..
MELTEM Şunları da yıkayayım bari.. (Torbayı da alır, çıkar.)
ARİF (Cebinden sigarasını çakmağını çıkarır, bir sigara yakar.) Bugün çok yoruldum, bütün gün çekimdeydim.
MELTEM (dışarıdan) Sizin dizi çok tuttu maşallah.
ARİF Allah bilir ikibin bölüm çekeriz.
MELTEM (dışarıdan) Köşeyi döndün desene..
ARİF Nerde.. Benimki işin hamallığı. Herifler her hafta 40-50 sayfa yazmayı çocuk oyuncağı sanıyorlar. (taklit eder.) "Arif Bey, kusura bakmayın, bu hafta ödeme yapamayacağız. İnşallah ilerde telafi ederiz." Eşşekoğlu eşşekler!
MELTEM (Elinde buz kasesi, kadehler ve meyva tabağıyla girer.) Ne küfür ediyorsun be.
ARİF Nasıl etmeyeyim abi, işi zamanında teslim etmek için eşek gibi çalışıyoruz kimsenin umurunda bile değil.
MELTEM Onlar öyle olur.
ARİF Hani alacağına şahin borcuna karga derler ya aynen öyle. Hele o yapımcı olacak pezevengin yatacak yeri yok. Bir keresinde asistanı fotokopide iki sayfayı kaybetmiş, hazrete benim getirmediğimi söylemiş. Çağırıp ne dese beğenirsin. "Arif Bey, burada ciddi iş yapıyoruz, set yarım gün boş kaldı. Bunun maliyetini biliyor musunuz siz!"
MELTEM Suratına bir tane çaksaydın..
ARİF Olur mu öyle şey, bütün şirinliğimi takınıp "Çok haklısınız beyefendi" dedim, "O iki sayfayı kaybeden ve fingirdemekten başka bir şey bilmeyen gerzek asistanınızı derhal kovun."
MELTEM O ne dedi?
ARİF Ne diyebilir ki. Kızın fingirdek olduğunu zaten herkes biliyor. Gerzek olduğunu da en iyi hazret biliyor çünkü kız kendisiyle, o yağ tulumuyla fingirdiyor.
MELTEM Şöhrete giden yolu bulmuş desene..
ARİF Kız bütün gerzekliğiyle şöhrete giden yolu bulmuş, biz hala viskiye giden yolu bulmuş değiliz. (İçkileri hazırlar.)
MELTEM Bana bak, çok içmek yok. Oyunları konuşacağız, ona göre..
ARİF Oyunlar! İçmeden oyun mu konuşulurmuş. Ne diyor Melih Cevdet: "Bir bardak soğuk suyla şiir yazıldığı nerede görülmüş.", ya da buna benzer bir şey..
MELTEM Dalga geçme Allahaşkına. İki aydır bunlarla uğraşıyorum..
ARİF Kızım, senin başka işin gücün mü yok. Reklamcılıktan malı götürüyorsun nasılsa. Ne diye oyunlarla moyunlarla uğraşıyorsun..
MELTEM Ne alakası var şimdi?
ARİF Ne demek ne alakası var. Bal gibi de var işte. Oyun yazmak eskidenmiş, şimdi benim gibi televizyona dizi yazacaksın. Artık herkesin elinde bir zaptırgeç, bacaklarını uzatıp televizyonun seyrediyor. Bilet alıp tiyatroya giden kalmadı.
MELTEM Bütün yazarlar, oyuncular, yönetmenler, herkes televizyonda bir numaralar yapmak için uğraşıp durursa olacağı budur..
ARİF N'apalım yani, üç kuruşa tiyatroyla mı uğraşalım..
MELTEM Herşey para mı yani.
ARİF Hayır, dünyada paradan daha önemli şeyler de vardır.. Ama şimdi aklıma gelmiyor.
MELTEM Bayat espri..
ARİF Espri bile değil ki bayat olsun.. Ama yine de bunlara gülecek birileri bulunuyor. Öyle olmasaydı aynı lafları söyleye söyleye bir dizi üçyüz bölüm, üçbin bölüm olabilir miydi? Neyse, felsefeyi bırakalım şimdi... (kadehini kaldırır.) Oyunlarının şerefine..
MELTEM Bu bile beni heyecanlandırıyor..
ARİF Zaten o heyecan da olmasa... Neyse, bak, açık konuşacağım. Kızmak yok ama..
MELTEM Niye kızayım canım..
ARİF Hayır, kuzguna yavrusu hoş gelir de o bakımdan..
MELTEM Saçmalama. Ben o kadar duygusal mıyım yani..
ARİF Yoo, herkesin hap yapıp para kazandığı bir dönemde kimsenin seyretmeye zahmet bile etmeyeceği şeyler yazacak kadar mantıklısın..
MELTEM Sabrımı mı deniyorsun..
ARİF Tamam, pakala.. Bak, bir kere oyunların isimlerinden başlayalım.. "Dikkat Kan Aranıyor" ve "Nasreddin Hoca'nın Karısı". Bir kere birbiriyle hiç uyuşmuyor. Birinde insanın gözünde kan revan içinde bir hasta, koşuşan doktorlar, hemşireler, hasta yakınları falan filan canlanıyor, ötekinde de ak sakallı, sempatik, komik bir adam ve onun üç etekli midir nedir öyle bir şey giymiş çilekeş karısı.. Şimdi sen seyirci olsan afişte biri kanlı polisiye, öteki komik iki oyunu bir arada görmeye gider misin?
MELTEM Bir dakika, bir dakika, benim reklamcı olduğumu unuttun galiba. Karşıtlıklar insanda her zaman merak uyandırır. Böyle iki ayrı şeyin alakasını görmek için bile tiyatroya gitmeye değer.
ARİF Peki. Diyelim ki sen haklısın. Diyelim ki insanlar, "Ne lan bu, amma matrak ha, biri kanlı öteki Nasreddin'li" deyip salonu doldurdular. Sonra birbirinin neredeyse aynı iki oyunu niye seyretsinler ki.. Hadi diyelim birinciyi seyrettiler, ikincisinde ta başından sonunu bildikleri için sıkılmaya başlayabilirler..
MELTEM Nereden bilecekler sonunun aynı olduğunu, belki de ters bir final var diye iyiden iyiye dikkatleri uyanabilir.
ARİF Ama böyle her söylediğime bir kulp takarsan olmaz ki..
MELTEM Kulp falan taktığım yok ki. Sen oyunlarımı eleştiriyorsun, ben de savunuyorum..
ARİF Daha eleştirmeye başlamadım. Bunlar sadece teknik şeyler.. Birbirine çok benzeyen iki oyunu peşpeşe seyretmek insanları sıkabilir.
MELTEM Hah, dinime küfreden müslüman olsa derler ya seninki de o hesap. Biraz evvel insanların aynı şeyleri dinleye dinleye bir diziyi üçyüz bölüm, üçbin bölüm seyrettiğini söyleyen sen değil misin?
ARİF O çok başka bir şey..
MELTEM Neymiş başkalığı?
ARİF Ya, bak televizyonla tiyatro aynı şey değil.. İkisinin de seyircisi başka başka. Bir kere televizyon seyretmek için özel bir emek gerekmiyor. Üstelik keyfinin istediği an kanal değiştirebilirsin. Halbuki tiyatroda oturduğun koltuğu son ana kadar terkedemezsin.
MELTEM Benim de bildiğim şeyleri söyleyerek nereye varmak istediğini anlayamıyorum. Bir kere önemli olan benim oyunumun...
ARİF Oyunlarının. Çünkü ikisi bir arada olmadan, tek tek değerlendirmek mümkün değil....
MELTEM Peki, oyunlarımın.. Bir kere önemli olan benim 'oyunlarımın'.. bir dakika, niye oyunları tek tek değerlendiremiyormuşuz ki.
ARİF İkisi birbirini tamamlıyor da ondan. Aradaki paralellik iyi yakalanmazsa bu iki oyun tek başlarına pek bir şey ifade etmez.
MELTEM Ay iyice kafamı karıştırdın.
ARİF İşte aynı karışıklık seyircinin de kafasında oluşabilir. Söylemek istediğim de bu. Çünkü insanlar tiyatroya başı ortası sonu olan şeyler seyretmeye giderler. En azından seyredecekleri şeyin öyle bir şey olduğunu düşünürler.
MELTEM Eee?
ARİF Esi ne, sen birbirine çok benzer iki oyunu hemen hemen aynı dekor içinde peş peşe oynatıyorsun
MELTEM Ama afişte, broşürde, her yerde iki oyun oynanacağı belirtilecek.
ARİF Nereden belli? Oyunun Broadway'de mi oynanacak? Ya bütçesi zayıf bir tiyatro oynamaya kalkarsa, o zaman ne olacak, ne afiş ne broşür...
MELTEM Ben tiyatro muhasebecisi miyim. Bırakalım da bunu oyunu oynayacak tiyatro düşünsün. Sanki oyun sahnelenmiş, oynanıyormuş da bizim de işletmecilik problemlerini çözmemiz gerekiyormuş gibi konuşuyorsun.
ARİF Bak, oyunun dünyanın gelmiş geçmiş en iyi yazılmış oyunu olabilir, ama bunu kimse oynamaz. Bir de dünyanın en kötü oyununu yazarsın herkes oynamak için peşine düşer.
MELTEM Hadi canım, olur mu öyle saçma sapan şey.
ARİF Hem de nasıl olur. Bir tiyatro oyununun ya da bir film senaryosunun hayata geçmesinin en başta gelen koşulu nedir sence?
MELTEM Kalitesi tabii, başka ne olabilir ki?
ARİF Kalitesi malitesi değil hayatım. Sana öyle geliyor. Önemli olan tek şey maliyettir. (Viskisinden son yudumu içer.) Bir viski daha alır mısın?
MELTEM İyi olur ambale oldum..
ARİF (Bir yandan viski doldurur.) Bir yazının iyi eser sayılması için, ilgi çekici bir konunun, akıcı ve anlaşılır diyaloglarla anlatılması yeterli değil artık. Hatta gerekli bile değil.
MELTEM Nasıl yani?
ARİF İster inan ister inanma ama, artık elinde bir proje dosyasıyla bir tiyatro idaresine, film şirketine ya da televizyon kuruluşuna başvurunca karşına çıkacak adamların ilk soracakları şey, konu, kalite, şu, bu olmayacaktır..
Kapıdan girer girmez "Kaça malolur?" diyeceklerdir. Kaç kişi? Kalabalık mı? Kaç mekan var? Ve saire, ve saire, ve saire...
MELTEM Bu çok saçma ama...
ARİF Bak şimdi, diyelim bir senaryo yazdın. Adı da "Beş Kafadar Manavgat'da" (Olayı adeta canlandırarak anlatır. Meltem'in reaksiyonları da ihmal edilmemeli.) Beş arkadaş Topkapı'dan otobüse atladıkları gibi soluğu Side'de alıyorlar. Gezip tozuyorlar. Bu arada hikaye bu ya diskotekte kızlarla karşılaşıyorlar, iki gün sonra, akıllarına esiyor, kızları da alıp minibüse atladıkları gibi ver elini Manavgat. Filmin en heyecanlı yeri de burası zaten. Kızlardan biri Şelale'nin sularına kapılıp gidiyor. Esas çocuk kahramanca atlıyor ve kızı kurtarıyor. Kız mecburen oğlana aşık oluyor. Müzik giriyor. Mutlu son... Öyle sıradan bir gençlik filmi işte..
MELTEM Eeee?
ARİF Basit bir hikaye, ama ilgi çekici. Şimdi karşına bir yapımcı çıkıyor.. "Bir kere olay İstanbul'da, Side'de ve Manavgat'ta geçiyor. Buna hiç lüzum yok. Şimdi düşün kardeşim, o kadar insanı al taa oralara götür, yedir, içir, değil mi ya. Bak aklıma ne geldi. Bu gençler Belgrat Ormanı'nında Piknik yapmaya gitsinler! Nasıl ama, iyi, değil mi.. Ayrıca beş arkadaş olması da olaya pek bir şey katmıyor. Beş de kız on ediyor, en iyisi mi siz bunu üçe düşürün. Belgrat Ormanı'nda diskotek de olamayacağına göre pekala voleybol oynarken karşılaşabilirler. Tabii tabii üstelik bu mizanseni de zenginleştirir. Şimdi düşün kardeşim, kızlar voleybol oynarken top oğlanların masasına geliyor ve esas çocuğun ayaklarının dibinde duruyor. Oğlan topu almak için eğiliyor ve o sırada kız oğlanın tepesinde. Kamera oğlanın gözünden kızın bacaklarını süzerek yükseliyor, yükseliyor ve göz göze geliyorlar... Müthiş! Müthiş! Tebrik ederim kardeşim! Bu film iş yapar."
MELTEM (Artık kahkahalarla gülmektedir.) Hiç güleceğim yoktu vallahi.
ARİF Dur, daha bitmedi.. "Yahu birader, şu tiyatroya hiç kafam basmıyor, şimdi sahnenin bir köşesinde biri çıkıyor, elinde telefon, sahnenin ortasındakilerden biriyle konuşuyor, sahnenin ortasındaki diğerleri o köşede konuşanı duymuyormuş gibi yapıyorlar.. Hiç de inandırıcı değil. Halbuki sinema öyle mi ya.. Her şey tamı tamına gerçek. Mesela, bu filmde Belgrat ormanında çılışmak istiyorsun değil mi.. Çalış kardeşim, çalış, Senden Belgrat Ormanı'nı mı esirgeyeceğiz.. "Beş Kafadar Manavgat'ta", oldu mu sana "Üç Kafadar Belgrat Ormanı'nda" Malesef işler aynen, tıpa tıp böyle oluyor..
MELTEM Canım biraz abartmıyor musun?
ARİF Abartmak mı? "İki Arkadaş Maçka Parkı'nda" Ben yazdım. Geçen sene de çekildi.
MELTEM Atıyorsun...
ARİF Atmıyorum. İçine de tamı tamına 24 tane reklam aldılar.. Sonra da üç kere daha yayınladılar..
MELTEM İnanılır gibi değil.
ARİF Benim babam senin babanı döver.
MELTEM Bok döver, babam öleli üç sene oldu.
ARİF Meltem...
MELTEM Efendim?
ARİF Yaşın çıkacak..
ARİF Oyunlarınla ilgili sanatsal, edebi, fikri ve zaruri konuşmaya devam mı edeyim yoksa mi viskileri tazeleyeyim.
MELTEM Biraz hızlı gitmiyor muyuz?
ARİF (İçkinin etkisiyle sendeler.) Acelemiz var.
MELTEM Ne acelesi?
ARİF Şey.. Canım laf olsun diye söyledim işte.. (İçkileri tazeler.) Evet, şimdi oyunun sanatsal, edebi, fikri ve zaruri konularına geçebiliriz..
MELTEM Benimle alay mı ediyorsun sen?
ARİF Yoo, sadece bazı şeyleri daha iyi görmeni sağlamaya çalışıyorum.
MELTEM Mesela?
ARİF Mesela, yazdığın iki oyunda da çaresizliğin pençesinde kıvranan genç insanların küçücük bir dokunuşa duydukları ihtiyacı anlatıyorsun. Minicik bir dokunuş yıllar yılı inandıkları bir sürü şeyin yıkılmasıyla son buluyor.. Doğru mu?
MELTEM Aşağı yukarı..
ARİF İnsanlar minicik şeylerin peşine takılıp giderler ama minicik şeylerin peşine takılıp gidenlerin hikayelerini inandırıcı bulmazlar. Bir sürü genç insan senin yazdığın olayın kahramanı olmak için can atar ama bunu sahnede görmek onlara çok itici gelir nedense. Bir kız elini tutmak istedi diye oğlanın kafasına çantayı geçirir, sonra da gider aşkından intihar eder.
MELTEM Nereye varmak istediğini anlamıyorum..
ARİF Nereye varmak istediğimi ben de anlamıyorum. İki oyunda da insanın içini cız ettiren bir şeyler var ama, nasıl söyleyeyim, yani işler biraz hızlı mı gidiyor nedir?
MELTEM Niye hızlı gidiyor olsun ki.. İki insan birbirlerine karşı, içlerinde küçücük kıvılcımlar hissediyorlar ve olması gereken oluyor...
ARİF İçkinin te tesiri var ama.. Viskiler su gibi akıyor..
MELTEM İçki burada da su gibi akıyor.
ARİF Senin yazdığın oyunların kahramanları yarım saat içinde önce sarhoş sonra da aşık oluyorlar..
MELTEM Benim oyunlarımda kimse kimseye aşık olmuyor..
ARİF Yatıyorlar ama..
MELTEM Bu aşık olduklarını göstermez..
ARİF Eğer aşık olmuyorlarsa bu daha da fena. Serap zaten aşık. Yıllardır kendini farketmeyen Müdürü'nü baştan çıkarıyor..
MELTEM Evet.
ARİF Ondan sonra da ona AIDS bulaştırıyor.. (abartarak) Benim olmayacaksan seni kimseye yaretmem.. O sahne olmasa oyun çok daha hoş olurdu. Bir oda müziği gibi..
MELTEM Ama ben sürprizli ve etkileyici bir final yazdım..
ARİF Öbüründe de öyle.. Emin nereden duyduysa kızın babasının havaya uçurulacağını öğrenmiş, gelmiş kızın tepesine, telefon numarası da telefon numarası.. Sonra da kızın feryatları.. (Tansu Çiller tonlarıyla) "Allah soyadımın belasını versin. Ben bir bireyim, babamın kızı değilim. Benim adım Arzu... Arzu... Arzu... Bir de toplumsal taşlama ve özeleştiri.. "Bu evi babamın parasıyla tuttum. Babamdan kurtulmak için babamın parasıyla."
MELTEM Beğenmediysen beğenmedim de çık işin içinden. Bu kadar yıpratıcı olman gerekmez.
ARİF Yıpratıcı mı.. Yoo, hiç böyle bir niyetim yok. Tam tersine, ben yapıcı olmaya çalışıyorum..
MELTEM Senin gibi dostum varken düşmana hiç ihtiyacım yok doğrusu.
ARİF "Oyunlarını çok beğendim! Şahane! Olağan üstü! Müthiş!" demeliydim. Öylesi hoşuna giderdi değil mi?
MELTEM Sen çok içtin!
ARİF "Alaylı, taklit tonlarıyla" Oyunun hakkında düşündüklerimi samimi olarak söyleyecek kadar çok, ama senin bana sorhoş demeni gerektirmeyecek kadar az. (Ciddileşir.) Beni yakışıklı buluyor musun?
MELTEM Allahaşkına kes şunu..
ARİF Beni yakışıklı buluyor musun?
MELTEM Kes dedim.
ARİF Bunu Arif soruyor, yani ben. Meltem'e soruyorum, yani sana.. Lütfen soruma cevap ver..
MELTEM Saçmalıyorsun..
ARİF Saçmalamıyorum, finalde kızın karşıma geçip soyunmaya başladığı bir oyunun kahramanı olmak istiyor olamaz mıyım?
MELTEM Derdin buysa avcunu yalarsın..
ARİF Emin'le Kemal avcunu yalamıyor ama..
MELTEM Nereden biliyorsun?
ARİF Meltem, bu konuştuklarımız bir oyunun diyalogları olsaydı seyirciyi bayardı.. Onun için artık uzatmayalım...
MELTEM Haklısın. Uzatmayalım...
ARİF Oyun yazarı kızın evine gelen genç meslekdaşı kıza hafiften askıntı olur, kız hiç oralı değildir. Oğlan masanın üzerindeki sigarasını alır (sigarasını alır.) Kapıya doğru yürür. (kapıya doğru yürür.) Son bir kez dönüp bakar. (Dönüp bakar.) Soldan çıkar. (çıkar. elini kapıdan uzatır, el yordamıyla elektrik düğmesini bulur.) Kararır. (düğmeye basar kararır.)